Dinjiteti i njerëzve të zakonshëm

Ka festa që nuk janë vetëm ditë pushimi, urime apo tryeza familjare. Ka festa që na kthejnë te gjërat më të thjeshta dhe më të rëndësishme të jetës: familja, farefisi, fqinjësia, kujtesa dhe ndjenja se nuk jemi vetëm.

Bajrami është një nga ato momente. Është ditë kur trokitet në dyer që ndoshta gjatë vitit i kemi kaluar me nxitim; kur ulemi pranë njerëzve që nuk i shohim shpesh, por që megjithatë e dimë se janë aty. Ndoshta i takojmë vetëm për festa, ndoshta nuk ndajmë me ta përditshmërinë, por prania e tyre na jep një siguri të heshtur: se në jetë ka njerëz tek të cilët mund të kthehemi dhe njerëz që mund të kthehen tek ne.

Kjo ndjenjë, në kohën tonë të individualizmit dhe vetmisë së madhe, nuk është pak. Përkundrazi, është një pasuri.

Jetojmë në një kohë kur shpesh vlerësohet zhurma më shumë se qetësia, dukja më shumë se përmbajtja, ambicia më shumë se mirësia. Ata që flasin shumë për veten marrin më shumë hapësirë se ata që punojnë në heshtje. Ata që e shfaqin çdo gjest si madhështi, shpesh mbulojnë me zhurmë njerëzit që çdo ditë bëjnë gjëra të vogla, por thelbësore, pa kërkuar duartrokitje.

E megjithatë, shoqërinë nuk e mbajnë në këmbë vetëm njerëzit me tituj, pozita apo pushtet. E mbajnë edhe njerëzit e zakonshëm: ata që kujdesen për familjen pa e quajtur veten heronj; ata që punojnë ndershëm pa bujë; ata që vizitojnë të sëmurin; ata që i qëndrojnë pranë fqinjit; ata që e pyesin dikë “si je?” dhe vërtet presin përgjigje.

Ka një keqkuptim të madh rreth fjalës “i zakonshëm”. Sikur e zakonshmja të ishte diçka më pak e vlefshme. Por në të vërtetë, të qenit i zakonshëm është një nga format më të thella të njerëzores. Sepse, në thelb, të gjithë jemi njerëz të zakonshëm. Pavarësisht titujve, roleve apo ambicieve, të gjithë kemi nevojë për dashuri, respekt, kujdes dhe prani.

Festa si Bajrami na e kujton këtë në mënyrën më të thjeshtë. Na kujton se para se të jemi profesionistë, prindër, qytetarë apo bartës të roleve të ndryshme, jemi njerëz që kanë nevojë për njëri-tjetrin. Kemi nevojë për familje, por edhe për komunitet. Për atë rrjet të padukshëm marrëdhëniesh që nuk shkruhet në dokumente dhe nuk matet me statistika, por pa të cilin jeta bëhet më e ftohtë dhe më e vetmuar.

Në shoqëritë tona, komuniteti shpesh ka qenë një formë mbijetese. Familja e gjerë, fqinjësia dhe solidariteti i heshtur kanë plotësuar boshllëqe që institucionet nuk i kanë mbuluar gjithmonë. Kur dikush ka pasur nevojë, shpesh i pari ka ardhur jo sistemi, por njeriu pranë tij.

Kjo nuk do të thotë se komuniteti duhet të zëvendësojë drejtësinë apo institucionet. Një shoqëri e drejtë ka nevojë për ligje që zbatohen dhe institucione që funksionojnë. Por edhe shoqëria më e rregulluar nuk mund të mbijetojë pa besim, ndjeshmëri dhe solidaritet njerëzor. Ligji mund të rregullojë sjelljen, por nuk mund ta zëvendësojë plotësisht kujdesin.

Prandaj, dinjiteti i njerëzve të zakonshëm është më i rëndësishëm se sa duket. Aty ku njerëzit e zakonshëm përçmohen, shoqëria humb bazën e vet morale. Aty ku puna e heshtur nuk vlerësohet dhe ku thjeshtësia ngatërrohet me dobësi, krijohet një kulturë e ftohtë dhe sipërfaqësore.

Në të vërtetë, thjeshtësia nuk është dobësi. Është forcë e qetë. Është aftësia për të bërë mirë pa e kthyer çdo gjë në spektakël. Është aftësia për të qenë i pranishëm edhe kur askush nuk të sheh. Dhe ndoshta kjo formë e mirësisë është më e vlefshmja, sepse nuk lind nga nevoja për t’u dukur, por nga ndjenja e përgjegjësisë ndaj tjetrit.

Pas një feste si Bajrami, ia vlen të mendojmë për njerëzit që na presin dhe për ata që i presim. Për ata që ndoshta i shohim rrallë, por që janë pjesë e jetës sonë. Për njerëzit e zakonshëm që me qetësinë, thjeshtësinë dhe përkushtimin e tyre e mbajnë gjallë ndjenjën e komunitetit.

Sepse në fund, shoqërinë nuk e mban bashkë vetëm ligji, politika apo ekonomia. E mban bashkë edhe mirësia e përditshme, e vogël dhe e padukshme: një vizitë, një përshëndetje, një kujdes, një derë e hapur, një kujtim i përbashkët, një dorë e zgjatur në kohën e duhur.

Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron dinjiteti më i madh: te njerëzit që nuk kërkojnë të jenë të jashtëzakonshëm, por që me thjeshtësinë e tyre e bëjnë jetën më të durueshme, më të ngrohtë dhe më njerëzore për të gjithë ne.