Pahomët e kohës sonë

Tregimi “Për sa tokë ka nevojë njeriu” i Tolstoit është alegori mbi lakminë dhe pashmangshmërinë e vdekjes.

Pahomi, një fshatar i varfër, besonte se lumturia varej nga pasuria. Pas shumë kursimesh, ai bleu një copë tokë. Mund të rronte mirë, por ambicia për pasuri nuk e la të qetë. Një ditë mësoi se në Vendin e Bashkirëve mund të merrte tokë falas sa t’i donte shpirti, me kusht që deri në fund të ditës të rikthehej në pikën e nisjes. Pahomit i pëlqenin tokat dhe tentonte të shkelte sa më shumë. Kalonin orët dhe duhej të kthehej në pikën e nisjes. Por aq shumë ishte larguar sa për t’u rikthyer i duhej të vraponte. I rraskapitur, ai arriti në çastin e fundit te kryetari i bashkirëve. Dhe vdiq. Një punëtor i hapi varrin, gjithsej dy metra dhe e mbuloi me dhe.

Tregimi i Tolstoit përcjell mesazhet se lakmia s’ka kufi; se teprimi çon në shkatërrim; se lumturia gjendet te përkorësia.

Pahomëve të kohës sonë u buzëqeshi fati, por ambiciet e mëdha i bënë të pangopshëm. Ata nuk kënaqen edhe sikur të kenë pasurinë e botës. I ngjajnë Midasit mitologjik, i cili dëshironte ta kthente në flori çdo gjë që prekte. Por vdiq nga uria, sepse sapo prekte ushqimin i bëhej flori. Midasi, që e kuptoi se kjo dhunti ishte mallkim, kishte fund të trishtueshëm si Pahomi.

Për pangopshmërinë shkroi edhe Sofokliu: “Se nga gjithë gjërat që gjeti njeriu / Shpikja e parasë është më e keqe, / Kjo rrënon qytete, kjo shkreton shtëpia, / Kjo dhe një të miri mendjen ia merr / Dhe e shtyn të bëjë punëra të liga”.

Secili popull ka thënie mbi lakminë. Shqiptarët kanë thënien: “Lakmitari është gjithmonë i varfër”.

Sot kompanitë e mëdha bëhen gjithnjë më të pangopshme. Këtë pangopshmëri e përshkruar bukur shkrimtari boshnjak Zuko Xhumhur në veprën “Udhëtim drejt Pakuptimësisë”: “Hanet e vjetra turke në rrugë janë zëvendësuar nga stacionet e makinave në autostrada. Grabitësit romantikë, që dikur sulmonin udhëtarët dhe karvanët e vetmuar, nuk ekzistojnë më. Ata janë zëvendësuar nga kompani të mëdha ndërkombëtare që sulmojnë kombe të tëra. Vjedhja është zhvendosur ngadalë nga pallatet perandorake në politikën ndërkombëtare”.