Prilli, muaj i trazuar: Korrupsion dhe hije dyshimi mbi institucionet e RMV-së
Monitorimi i fundit i Barometrit të korrupsionit të Transparency International-Maqedoni për muajin prill nxjerr në pah probleme serioze me transparencën dhe korrupsionin në institucione kyçe në Maqedoninë e Veriut. Këshilli Gjyqësor kritikohet për vendimmarrje me dyer të mbyllura dhe përjashtim të publikut, duke minuar besimin në drejtësi, Agjencia e Kadastrës përballet me parregullsi në regjistrimin dhe menaxhimin e pronës shtetërore, në sektorin shëndetësor evidentohet korrupsion i lartë në prokurime, sidomos gjatë vlerësimit të ofertave, ndërkohë, raporti për lirinë e shtypit thekson presione ekonomike dhe financim jotransparent të mediave. Këto zhvillime tregojnë dobësi të vazhdueshme në llogaridhënie, transparencë dhe sundimin e ligjit, transmeton Portalb.mk.
“Këshilli Gjyqësor vendos për vendimet e Strasburgut në mënyrë jotransparente dhe pas dyerve të mbyllura” – Grupi Blueprint për reformën gjyqësore shprehu shqetësim serioz për vendimin e Këshillit Gjyqësor të Republikës së Maqedonisë së Veriut për të përjashtuar publikun nga seanca e tij e mbajtur më 15 prill. Reagimi vjen pasi Këshilli vendosi pas dyerve të mbyllura për një kërkesë për rigjykim bazuar në një vendim nga Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ). Organizatat joqeveritare që monitorojnë gjyqësorin vlerësojnë se kjo praktikë përfaqëson një devijim serioz nga parimet e transparencës dhe llogaridhënies dhe se kur Këshilli Gjyqësor vendos për çështje kaq të ndjeshme pa praninë e publikut, siguria juridike dhe besimi tashmë i brishtë në institucion vihen drejtpërdrejt në pikëpyetje. Blueprint grupi për reformat gjyqësore reagoi ndaj miratimit “jo mjaftueshëm transparent” të raportit mbi punën e Këshillit Gjyqësor – Blueprint Grupi për Reformat Gjyqësore shprehu shqetësim për, siç thotë, sjelljen jo mjaftueshëm transparente të Këshillit Gjyqësor të Republikës së Maqedonisë së Veriut në miratimin e Raportit mbi Punën për vitin 2025. Sipas grupit, procesi i miratimit ngre probleme në disa aspekte kyçe, duke përfshirë përfshirjen e kufizuar substanciale të organizatave të shoqërisë civile, përmbajtjen e pamjaftueshme analitike të raportit dhe mungesën e një diskutimi argumentues dhe të thelluar në seancë. Blueprint thekson se megjithëse organizatat e shoqërisë civile u ftuan zyrtarisht në seancë, ato nuk patën mundësinë të merrnin pjesë substanciale në diskutim, gjë që, siç thonë ata, është në kundërshtim me rekomandimet e Misionit të Vlerësimit të Bashkimit Evropian dhe Rregulloren e Punës së Këshillit Gjyqësor.
“Agjencia e Kadastrës me parregullsi në të dhënat e pronave dhe inventarin” – Enti Shtetëror për Revizion (ESHR) në raportin e saj të fundit përfundimtar për vitin 2024 shprehu mendim të kualifikuar mbi vërtetësinë dhe objektivitetin e pasqyrave financiare të Agjencisë së Kadastrës së Pasurive të Paluajtshme (AKPP). Edhe pse institucioni është në përputhje me rregulloret ligjore në lidhje me transaksionet, auditorët zbuluan mangësi serioze në kontabilitetin e pronës shtetërore dhe zbatimin e inventarit. Një nga gjetjet kryesore të auditimit është se AKPP-ja nuk arriti të regjistrojë dy objekte ndërtimi për të cilat ka fituar të drejtën e përdorimit të përhershëm.
Korrupsioni është i pranishëm në çdo prokurim të dytë të kujdesit shëndetësor, thotë një studim i ri – Institucionet shëndetësore shpesh vlerësojnë ofertat e marra në mënyrë të pasaktë dhe me kritere jo uniforme, duke zgjedhur oferta që nuk plotësojnë kërkesat e dokumentacionit të tenderit, thotë një studim nga Qendra për Komunikime Qytetare (QKQ) mbi skemat e korrupsionit në prokurimin publik të kujdesit shëndetësor të zbuluara përmes ankesave. Sipas hulumtimit, në 71 përqind të ankesave të kompanive, kontestohet vendimi për të zgjedhur ofertën më të favorshme, gjë që tregon se burimi kryesor i parregullsive në tenderët e kujdesit shëndetësor është vlerësimi i ofertave si faza me rrezikun më të lartë të favorizimit të ofertuesve të caktuar. Një nga problemet më të zakonshme janë paqartësitë në lidhje me dokumentacionin e nevojshëm për lëshimin në qarkullim dhe importimin e ilaçeve, gjë që krijon pengesa administrative në procedurën e tenderit dhe rrit rrezikun e veprimeve subjektive.
Reporterët pa Kufij 2026: Maqedonia bie në vendin e 45-të, presioni ekonomik mbyt gazetarinë – Indeksi i ri i lirisë së shtypit tregon se gazetaria e Maqedonisë mbijeton me donacione dhe është e ekspozuar ndaj presionit nga agjencitë e marketingut, ndërsa financimi shtetëror mbetet i errët. Organizata Reporterët pa Kufij (RSF) e renditi Maqedoninë në vendin e 45-të nga 180 vende në Indeksin e Lirisë së Shtypit 2026, tre vende më poshtë se vitin e kaluar. Me një rezultat prej 69.49 pikësh, vendi ka shënuar rënie në treguesin ekonomik, ku është vetëm në pozicionin e 61-të, dhe arsyet kryesore janë financimi jotransparent shtetëror, varësia nga donatorët e huaj dhe presioni nga agjencitë e marketingut mbi redaksitë.
Mbi 7,000 vendime në Gjykatën Penale në tre muaj: 620 vendime për të rritur, 6534 kundërvajtje në një tremujor – Gjykata Themelore Penale e Shkupit publikoi numrin e parë të buletinit të saj elektronik, në një përpjekje për të rritur transparencën dhe për ta sjellë punën e saj më afër publikut. Në numrin e parë, gjykata del me shifra specifike për punën e bërë në tremujorin e parë të vitit 2026, por edhe me shembuj nga praktika gjyqësore dhe mesazhe për forcimin e besimit në gjyqësor. Sipas të dhënave të publikuara, në një periudhë prej tre muajsh, u dhanë 620 vendime për autorë të rritur, 60 për të mitur dhe deri në 6534 vendime në procedurat kundërvajtjeje. Në seksionin mbi krimin e organizuar dhe korrupsionin, gjykata informoi se u përcaktuan disa lloje masash, duke përfshirë paraburgime efektive, arreste shtëpiake dhe masa paraprake, si dhe vendime të bazuara në marrëveshje. Sipas të dhënave, Gjykata Themelore Penale e Shkupit në vitin raportues 2025 menaxhoi fluksin dhe uli numrin e lëndëve të prapambetura. Nga numri i përgjithshëm i lëndëve në punë, ajo zgjidhi 86.19% të lëndëve. Sipas të dhënave, Gjykata Themelore Penale e Shkupit në vitin 2025 është gjykatë e azhurnuar.
“Burimet natyrore janë një e mirë e përbashkët” – “Eko Pravda” hap një peticion kundër ligjeve për burimet minerale dhe koncesionet – Organizata e shoqërisë civile “Eko Pravda” ka nisur një peticion publik online kundër ndryshimeve të propozuara në Ligjin për Burimet Minerale dhe Ligjin për Koncesionet dhe Partneritetin Publik-Privat, të cilat janë në procedurë parlamentare. “Ndryshimet e propozuara krijojnë një rrezik real të pasojave negative për interesin publik, duke përfshirë dhënien e lehtësuar të koncesioneve dhe hapjen e minierave të reja, gjë që rrit presionin mbi burimet natyrore. Për më tepër, zgjerohen mundësitë për subjektet private për të filluar projekte me ‘interes publik’, pa kritere mjaftueshëm të qarta. Gjithashtu, abuzim i mundshëm i termit ‘interes publik’, i cili mund të rezultojë në shpronësimin e pronës private. Në të njëjtën kohë, pasoja afatgjata për mjedisin – ndotja e ujit, tokës dhe ajrit, si dhe rreziqet për shëndetin e popullatës, veçanërisht në komunitetet lokale”, thuhet në peticion.
Një zyrtar policie gjyqësore dhe një shpërndarës dyshohen për ryshfet, ata morën ryshfet për lirim nga akuzat në Apel – Prokurori Publik nga Zyra e Prokurorit Publik NKOK lëshoi urdhra për të kryer procedurë hetimore kundër dy personave për të cilët ekziston dyshimi i arsyeshëm se kanë kryer një vepër penale duke marrë shpërblim për ndikim të paligjshëm. Të dyshuarit – një zyrtar policie gjyqësore dhe një person për dorëzim nga Gjykata Themelore Penale e Shkupit, në periudhën nga gushti 2025 deri më 07.04.2026 kanë marrë drejtpërdrejt shpërblim në vlerë prej 500 eurosh dhe 60.000 denarësh nga një dëshmitar, për ndërmjetësimin e zyrtarit të policisë gjyqësore në gjykatat më të larta me qëllim marrjen e një vendimi lirues nga akuzat.
Kujtojmë se sipas Raportit në hije për Kapitullin 23 të Institutit për Politika Evropiane (EPI), ndryshimet e mëparshme në Kodin Penal kanë pasur ndikim negativ në trajtimin e rasteve të korrupsionit të profilit të lartë. Institucionet kryesore vazhdojnë të përballen me mungesë burimesh dhe kapacitetesh, ndërsa disa zhvillime institucionale dhe strategjike synojnë përmirësimin e sistemit antikorrupsion.
Edhe Komisioni Evropian, në raportin e fundit theksoi se Maqedonia e Veriut nuk ka bërë përparim në parandalimin dhe luftën kundër korrupsionit. “Korrupsioni mbetet i përhapur në shumë fusha dhe është një çështje shqetësuese serioze”, thuhet në raport.