Mejreme Kajolli Tusha mbi librin ‘Ëndërroj të bëhem mikser betoni: Një udhëtim në botën e fëmijëve përmes krijimit dhe imagjinatës

Autorja e njohur e librave për fëmijë, poete dhe mësuese, Mejreme Kajolli Tusha, ka shkruar recensionin e saj për librin “Ëndërroj të bëhem mikser betoni”, duke sjellë një vështrim të ndjeshëm dhe profesional mbi këtë vepër që i flet botës së fëmijëve me gjuhë të thjeshtë, por me mesazhe të thella, shkruan Portalb.mk.

Në recensionin e saj, Kajolli Tusha vë në pah origjinalitetin e titullit dhe mënyrën se si libri nxit imagjinatën, ëndrrat dhe kureshtjen e fëmijëve, duke i inkurajuar ata të shohin botën përreth me sy krijues dhe të lirë. Ajo thekson se libri arrin të krijojë një lidhje të natyrshme mes realitetit të përditshëm dhe fantazisë, duke e bërë leximin tërheqës dhe edukativ njëkohësisht.

Mejreme Kajolli Tusha për Portalb.mk tha se për të shkruar për fëmijë duhet të ulesh në nivelin e tyre, por njëkohësisht t’i ngresh lart, aty ku ëndrrat fillojnë të marrin formë.

“Të shkruash për fëmijë nuk është lehtë, sepse duhet të prekësh zemrën me fjalë të thjeshta dhe të ndezësh imagjinatën me ngjyra që nuk i ka pikturuar askush më parë. Duhet të ulesh në nivelin e tyre, por njëkohësisht t’i ngresh lart, aty ku ëndrrat fillojnë të marrin formë. Të shkruash për fëmijë do të thotë të flasësh me sinqeritet, të ecësh zbathur në botën e tyre dhe të mos i vjedhësh magjinë që e mbajnë në sy. Është art i butë, dritë e vogël që hap derën e botës së madhe”, tha Kajolli Tusha.

Ajo shtoi se libri u prit me një interes të madh nga nxënësit e saj.

“Libri, “Ëndërroj të bëhem mikser betoni”, të autorit  Autori Hussain Al Mutawaa me një interesim të madh nxënësit e mi e shfletuan, i shikuan fotografitë, bisedonin mes vete dhe filluan të lexojnë. Ju erdhi shumë interesant. Protagonistit Haddam nuk i pëlqen puna me të cilën miret familja e tij dhe ai vet nuk dëshiron të jetë trashëgimtar i rrëzimit të ndërtesave. Ai ëndërron të bëhet mikser betoni që të ndërton, por sfidat e jetës janë të paimagjinuara. Pas shumë përpjekjeve arriti të bën ndryshim në punën familijare, ti rrëzojnë vetëm ndërtesat e vjetra që në vend të tyre të ndëretohen ndërtesa të reja dhe shumë më të bukura. Nga libri mësojmë se edhe nëse nuk mund të ndryshojmë thelbin e një pune mund të ndryshojmë kahjen e drejtimit e cila do të jetë zbukurim dhe qetësi në zemrat e fëmijëve dhe një rrugë për rindërtim pa shkatërim, rindërtim për të krijuar një identitet më të mirë dhe më të begatë në jetë. Tregimet interesante gjithmon mbeten kohë të gjatë në kujtesën e fëmijëve dhe besoni se mund ti mbajnë në mend edhe kur të rriten por edhe kur të hynë në moshë të thyer. Këtë mund të dëshmojmë të gjithë të cilëve na kanë mbetur në kujtesë librat të cilët i kemi lexuar kur kemi qenë fëmijë”, tha Kajolli Tusha.

Recension për librin “Ëndërroj të bëhem mikser betoni” të Hussain Al Mutawaa:

Letërsia bashkëkohore për fëmijë po i largohet modelit tradicional të rrëfimeve moralizuese dhe po ndërton tekstualitete të reja ku fëmija vendoset në qendër të konfliktit identitar, emocional dhe shoqëror. Një shembull i shkëlqyer i këtij zhvillimi është libri i Hussain Al Mutawaa, “Ëndërroj të bëhem mikser betoni”, fitues i Sheikh Zayed Book Award, i cili sjell një qasje të re metaforike mbi procesin e vetë-gjetjes.

Protagonisti, Haddam, është kamioni i vogël i një familjeje që merret me rrëzimin e ndërtesave. Që në hyrje, autori krijon tensionin themelor të tekstit: protagonistit i është caktuar një rol, por ai nuk e ndjen veten pjesë të tij. Citatet e para e vendosin këtë konflikt qartë:

• “E doja shumë familjen time, por thellë në vetvete nuk më bënte të lumtur puna që bënim”.

Ky pasazh nuk është thjesht shprehje ndjenjash fëmijërore; është paraqitja e një vetëdije të hershme që sfidon përcaktimin kolektiv. Autori e problematizon kështu trashëgiminë profesionale si koncept i imponuar dhe e ngre protagonistin në nivelin e subjektit që kërkon të formësojë vetveten.

Në aspekt simbolik, libri ndërton një opozicion të qartë midis shkatërrimit dhe krijimit. Haddam nuk është kundër punës së familjes, por kundër faktit që shkatërrimi është e vetmja rrugë që i ofrohet. Në një nga momentet kyçe të narracionit ai mendon:

• “Nuk dua t’i rrëzoj gjërat… nuk më pëlqen t’i shkatërroj”.

Kjo fjali dëshmon saktësinë psikologjike me të cilën Al Mutawaa ndërton zërin e fëmijës: ai shpreh mëdyshje, jo revoltë; shqetësim të qetë, jo rebelim. Pikërisht kjo e bën të natyrshme evoluimin e tij drejt ëndrrës për të qenë mikser betoni, domethënë drejt krijimit dhe ndërtimit.

Cilësimi i mikserit të betonit si figurë dëshire është një gjetje e fuqishme letrare: mikseri nuk krijon vetëm strukturën teknike të ndërtimit, por shndërrohet në metaforë të krijimit të një identiteti të ri.

• “Ëndërroja të kisha një daulle të madhe në shpinë, që përzien betonin. Një ditë do të bëhesha mikser betoni.”

Ky citat e vendos protagonistin në një horizont të ri: ëndrra nuk është abstrakte, por e mishëruar, konkrete, e vizatuar grafikisht në imagjinatën e fëmijës.

Një nga idetë më të rëndësishme që e ngre librin nga narrativë për fëmijë në tekst metaforik është transformimi i funksionit të “topit të shkatërrimit”. Në fund, Haddam nuk heq dorë nga ajo që është, por e rimendon dhe e ridrejtëson natyrën e tij drejt krijimit:

• “Pas shumë kërkimesh, kuptoi se mund ta përdorte topin e tij jo për të rrëzuar, por për të lëmuar betonin që ndërtohej.”

Ky është çasti i sublimimit: elementi i rrezikshëm shndërrohet në instrument ndërtimi. Lexuar në mënyrë alegorike, ky moment nënkupton se dhuntitë ose karakteristikat që shoqëria i sheh si negative, tek individi mund të marrin funksion konstruktiv, nëse orientohen drejt të mirës.

Ilustrimet e Walid Taher nuk janë dekor, por tekst vizual që plotëson narrativën. Ngjyrat, format dhe shprehjet e personazheve theksojnë tensionin e Haddamit mes asaj që bën dhe asaj që dëshiron të bëjë. Simbolika e trupit të vogël përballë makinerive të mëdha rrit ndjeshmërinë ndaj konfliktit të brendshëm të personazhit.

Nga perspektiva akademike, ky libër ka tre vlera kryesore:

1.E zgjat kufirin e letërsisë për fëmijë drejt zonave filozofike, duke trajtuar identitetin personal si proces.

2.Ndërton një metaforë të fuqishme sociologjike: raporti midis brezave, presioni i pritshmërive dhe nevoja e individit për të gjetur zërin e vet.

3.Përdor modelin e transformimit, jo të rebelimit, gjë që e dallon nga shumë tekste perëndimore ku protagonisti thyen rregullat; këtu ai i riformëson ato.

“Ëndërroj të bëhem mikser betoni” është një vepër që tejkalon kufijtë e thjeshtësisë së librave ilustrativë. Ai është rrëfim për vetë-zbulesën, për gjetjen e vendit të vet në një botë ku rolet shpesh përcaktohen nga të tjerët. Me citate emocionalisht të fuqishme dhe simbolikë të ndërtuar me finesë, libri e afirmon krijimtarinë si proces emancipues dhe e vendos lexuesin e vogël në qendër të një reflektimi thelbësor: ndërtimi i vetes është forma më e bukur e ndërtimit.