Pacientja më e re me kancer të qafës së mitrës është vetëm 18 vjeçe, mjekët u bëjnë thirrje prindërve t’i vaksinojnë fëmijët
Virusi i papilomës njerëzore (HPV) mund të jetë i pranishëm në organizëm për vite me radhë pa shkaktuar simptoma, ndërsa infeksioni afatgjatë me tipat me rrezik të lartë mund të çojë në zhvillimin e kancerit. Vaksinimi i vajzave dhe djemve para fillimit të aktivitetit seksual, së bashku me kontrollet e rregullta gjinekologjike dhe depistimin, janë thelbësore për parandalimin e sëmundjeve të lidhura me HPV-në. Kjo u theksua në konferencën e sotme për shtyp të Asociacionit të Gjinekologëve dhe Obstetërve të Maqedonisë (MAGO), të mbajtur me rastin e Ditës Botërore për Eliminimin e Kancerit të Qafës së Mitrës, transmeton Portalb.mk.
Kryetari i MAGO-s, doktori Gligor Tofoski, theksoi se përmes vaksinimit dhe zbulimit aktiv të ndryshimeve parakanceroze në fazë të hershme, kanceri i qafës së mitrës mund të bëhet sëmundje e së kaluarës. Sipas tij, vendet e zhvilluara tashmë dëshmojnë se ky synim është i arritshëm, por për këtë duhet të rritet mbulimi me vaksinim dhe të sigurohen kontrolle të rregullta parandaluese.
“Pacientja më e re me kancer të qafës së mitrës te ne është vetëm 18 vjeçe. Me ndihmën e vaksinimit dhe depistimit aktiv, përmes të cilit do ta zbulojmë sëmundjen në fazat më të hershme, mund të krijojmë një shoqëri ku kanceri i qafës së mitrës do t’i përkasë së kaluarës. Vaksina mbron nga HPV-ja, përfshirë tipat me rrezikun më të lartë, 16 dhe 18. Në vendet e zhvilluara tashmë shohim se po ecet në këtë drejtim. Synimi ynë duhet të jetë mbulimi sa më i madh me vaksinim, si te vajzat, ashtu edhe te djemtë, sepse kemi një vaksinë që mund të parandalojë një pjesë të madhe të sëmundjeve të lidhura me HPV-në. Në vitin 2024, te ne u fut vaksina nëntëvalente, e cila siguron mbrojtje nga nëntë tipa të virusit. Dy prej tyre janë me rrezik të ulët dhe shtatë me rrezik të lartë, të cilët mund të shkaktojnë kancer si te gratë, ashtu edhe te burrat”, tha Tofoski.
Ai theksoi se vaksinimi nuk duhet të trajtohet vetëm si mbrojtje e shëndetit të grave, sepse HPV-ja mund të shkaktojë sëmundje serioze edhe te burrat.
Në konferencë u theksua se në maj të vitit 2024 në vend u mundësua vaksinimi kundër HPV-së edhe për djemtë, duke zgjeruar përfshirjen në programin kombëtar të imunizimit.
Doktoresha Sonja Raleva, e cila është e përfshirë në procesin e vaksinimit të fëmijëve të moshës shkollore, shpjegoi se një nga rreziqet më të mëdha të HPV-së është se infeksioni zakonisht nuk shkakton simptoma që do ta paralajmëronin pacientin se diçka po ndodh në organizëm.
“HPV-ja infekton si burrat, ashtu edhe gratë. Ajo që është veçanërisht e rëndësishme të kuptohet është se ky është një infeksion i heshtur. Nuk ka ndryshime dramatike që do ta alarmonin pacientin se diçka po ndodh. Virusi mund të jetë i pranishëm për muaj, madje edhe për vite. Nëse infeksioni me një tip të HPV-së me rrezik të lartë zgjat më shumë, mund të shkaktojë komplikime serioze. Te burrat, diagnoza shpesh vendoset më vonë, sepse për ta nuk kemi programe të organizuara depistimi, siç ekzistojnë për kancerin e qafës së mitrës te gratë. Prandaj është jashtëzakonisht e rëndësishme që fëmijët të mbrohen me vaksinë para se të bien në kontakt me virusin”, shpjegoi Raleva.
Ajo tha se vaksinimi i rregullt në vend kryhet në klasën e shtatë, kur fëmijët janë rreth 12 vjeç. Në këtë moshë, vaksina merret në dy doza dhe përgjigjja imunitare është e mirë. Raleva foli edhe për mosbesimin e një pjese të prindërve, të cilët hezitojnë t’i vaksinojnë fëmijët nga frika e efekteve të mundshme anësore.
“Ekziston skepticizëm te prindërit lidhur me efektet anësore të vaksinës, ndërsa shpesh nuk merret parasysh përfitimi që ka fëmija nga vaksinimi. Në këtë moshë krijohet një përgjigje e fortë imunitare dhe prandaj këmbëngulim që vaksina të merret në kohë, para fillimit të aktivitetit seksual. Është në natyrën tonë të mos kemi frikë nga ajo që nuk e shohim. Por, kur përballemi me një diagnozë, atëherë fillon paniku. Pikërisht për këtë arsye parandalimi është kaq i rëndësishëm. Nuk duhet të presim të shfaqet sëmundja që të fillojmë të mendojmë për mbrojtjen”, theksoi Raleva.
Mjekët thanë se, në bashkëpunim me Komitetin Kombëtar të Imunizimit, po bëhen përpjekje që mundësia e vaksinimit falas kundër HPV-së të zgjerohet deri në moshën 26-vjeçare. Aktualisht, vaksinimi është falas për fëmijët e përfshirë në programin kombëtar, përkatësisht për të gjithë deri në moshën 19-vjeçare. Për personat mbi këtë moshë, vaksina kushton 8.000 denarë dhe duhet të merren tri doza.
Gjinekologia amë, Emilija Trajkovska, paralajmëroi se ndryshimet parakanceroze në qafën e mitrës zakonisht nuk shkaktojnë dhimbje ose simptoma të tjera të dallueshme. Prandaj, kontrollet e rregullta gjinekologjike kanë rëndësi të jashtëzakonshme për zbulimin dhe trajtimin në kohë të ndryshimeve, para se ato të shndërrohen në sëmundje malinje.
“Lezionet parakanceroze në qafën e mitrës nuk shkaktojnë dhimbje dhe as simptoma që gruaja mund t’i dallojë. Prandaj, shumë shpesh gratë nuk janë të vetëdijshme se ekziston ndonjë problem. Nëse këto ndryshime zbulohen në kohë, trajtimi mund të jetë shumë më i thjeshtë dhe më i suksesshëm. Fatkeqësisht, ende kemi gra që nuk shkojnë rregullisht te gjinekologu, disa nga frika e kontrollit, të tjera sepse mendojnë se nuk ka nevojë nëse nuk kanë shqetësime. Por ato pak minuta të ndara për një kontroll parandalues mund të jenë vendimtare për shëndetin e tyre”, tha Trajkovska.
Ajo theksoi se në vend ende ekziston bindja e gabuar se vizita te gjinekologu është e nevojshme vetëm gjatë shtatzënisë ose kur gruaja ka ndonjë problem shëndetësor.
“Te ne ende mbizotëron mendimi se te gjinekologu shkohet vetëm kur gruaja është shtatzënë ose kur ka ndonjë problem. Kjo duhet të ndryshojë. Kontrollet e rregullta janë të rëndësishme pikërisht kur gruaja nuk ka asnjë simptomë. Njëkohësisht, dua t’u bëj thirrje prindërve t’i vaksinojnë fëmijët e tyre në kohë. Me këtë ne nuk ua përcaktojmë jetën seksuale dhe as nuk i nxisim drejt aktivitetit seksual, por i mbrojmë nga infeksionet që më vonë mund të shkaktojnë ndryshime parakanceroze dhe kancer. Me vaksinim dhe kontrolle të rregullta parandaluese mund të parandalojmë një numër të madh sëmundjesh serioze”, theksoi Trajkovska.
Në konferencë u theksua edhe nevoja për rritjen e mbulimit me vaksinim në disa qytete dhe komuna, përfshirë Shkupin, Ohrin dhe Manastirin, si dhe komunat e Shkupit: Qendër, Çair dhe Karposh.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, për eliminimin e kancerit të qafës së mitrës si problem i shëndetit publik, vendet duhet të arrijnë tri objektiva deri në vitin 2030: 90 përqind e vajzave të vaksinohen kundër HPV-së deri në moshën 15-vjeçare; 70 përqind e grave t’i nënshtrohen depistimit të përshtatshëm deri në moshën 35-vjeçare dhe përsëri deri në moshën 45-vjeçare; 90 përqind e grave me ndryshime parakanceroze ose kancer të diagnostikuar të marrin trajtimin e duhur.