Nuk është e vërtetë që BE-ja do të kontrollojë paratë e qytetarëve të Maqedonisë përmes IBAN-it të ri
Njoftimi përdor narrativa klasike dezinformuese për të shkaktuar frikë dhe panik të pabazuar te publiku. Ndryshimet në transaksionet e pagesave që fillojnë nga nëntori i vitit 2026 janë një hap i rregullt drejt modernizimit të sistemit bankar. Llogaritë bankare dhe kartat e qytetarëve mbeten të njëjta. Qytetarët nuk kanë nevojë të shkojnë në banka, të hapin llogari të reja ose të marrin karta të reja. Të gjitha rregullimet në sistemet bankare elektronike dhe mobile bëhen automatikisht nga vetë bankat, shkruan Vërtetmatësi.
Ne analizojmë një postim në rrjetin social Facebook që thotë:
PËRSHËNDETJE KRIMINELË, NUK KENI ASGJË.
Postimi ndan një pamje të ekranit, e cila pretendon se futja e formatit IBAN për pagesat vendase përfaqëson një “kontroll sekret” nga “banditët evropianë”, ku qytetarët dyshohet se do të duhet të ndryshojnë kartat e tyre, dhe Bashkimi Evropian do të ketë informacion mbi të gjitha pagesat dhe tërheqjet e tyre. Ky pretendim është manipulues.
Ndryshimet në sistemin kombëtar të pagesave nuk janë aspak sekrete, por janë rezultat i një procesi rregullator të paralajmëruar prej kohësh. Modernizimi po zbatohet në përputhje me Ligjin për Shërbimet e Pagesave dhe Sistemet e Pagesave dhe aktet nënligjore të miratuara nga Banka Kombëtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut.
Për muaj të tërë, rregullatorët, si dhe Shoqata Bankare Maqedonase (MBA), kanë informuar publikisht për këtë proces përmes deklaratave zyrtare për median. Të gjitha bankat komerciale në vend (si Komercijalna Banka dhe Banka Qendrore Kooperative) kanë dërguar me kohë njoftime publike për lajmet e ardhshme në sistemin e pagesave.
Futja e formatit IBAN në transaksionet vendase është ekskluzivisht një përputhshmëri teknike me standardin ndërkombëtar ISO 20022. Ky ndryshim është një parakusht teknik për hyrjen e vendit tonë në SEPA (SEPA — Zona e Vetëm e Pagesave në Euro).
As BE-ja dhe as organet e huaja nuk fitojnë qasje të re ose të paautorizuar në të dhënat bankare private të qytetarëve maqedonas. Pretendimi se përmes këtij procesi Bashkimi Evropian ose organe të tjera të huaja do të fitojnë akses në llogaritë private është plotësisht i rremë.
Sipas nenit 40 të Ligjit Bankar, të dhënat mbi llogaritë dhe transaksionet e qytetarëve përbëjnë sekret bankar. Këto të dhëna mbrohen në mënyrë strikte nga legjislacioni vendas dhe Ligji për Mbrojtjen e të Dhënave Personale. Asnjë marrëveshje ndërkombëtare mbi transaksionet e pagesave nuk mund t’i anashkalojë këto korniza ligjore. Qasja në këtë informacion është e disponueshme vetëm për institucionet kompetente vendase në procedura ligjore të përcaktuara në mënyrë strikte (për shembull, me urdhër gjykate ose për nevojat e Zyrës së të Ardhurave Publike), njësoj si më parë.
Siç shpjegon Banka Kombëtare në aktet e saj zyrtare mbi integrimin SEPA, Zona e Vetme e Pagesave në Euro është ekskluzivisht një infrastrukturë teknike dhe rregullatore. Qëllimi i saj është të standardizojë transfertat në mënyrë që ato të bëhen më të shpejta, më efikase dhe me tarifa drastikisht më të ulëta, duke barazuar kostot e pagesave ndërkufitare me ato në transaksionet e brendshme. Infrastruktura SEPA nuk është një instrument mbikëqyrjeje, por një rrjet për përpunimin teknik të transaksioneve, i cili i nënshtrohet rregulloreve më të rrepta evropiane për mbrojtjen e privatësisë (GDPR).
Si pasojë, futja e prefiksit teknik para numrit të llogarisë nuk ka lidhje me transferimin e pronësisë ose depërtimin në të dhëna tek organet e jashtme politike.
Siç tregon qartë Shoqata Bankare Maqedonase, llogaritë bankare dhe kartat e qytetarëve mbeten të njëjta. Qytetarët nuk kanë nevojë të shkojnë në banka, të hapin llogari të reja ose të marrin karta të reja. Ndryshimi i vetëm është në mënyrën se si regjistrohet llogaria kur plotësohen urdhrat: prefiksi fiks “MK07” shtohet automatikisht para numrit ekzistues. Të gjitha rregullimet në sistemet bankare elektronike dhe mobile janë bërë automatikisht nga vetë bankat.
Njoftimi përdor narrativa klasike dezinformuese për të shkaktuar frikë dhe panik të pabazuar te publiku. Ndryshimet në operacionet e pagesave që fillojnë në nëntor 2026 janë një hap i rregullt drejt modernizimit të sistemit bankar.
Prandaj, vlerësojmë se njoftimit i mungon konteksti.