Një tub uji i plasur ka krijuar pellg në oborrin e OHIS-it, banorët kanë frikë për përhapjen e toksinave në zonë

Për më shumë se dy muaj, përgjatë bulevardit “Boris Trajkovski” rrjedh ujë i pastër për shkak të një tubi uji të shpërthyer pranë ish-fabrikës OHIS. Për shkak të defektit, i cili ende nuk është riparuar, në oborrin e fabrikës është krijuar një pellg, i cili mund të shihet jashtë rrethojës. Banorët e zonës, të cilët dërguan video në redaksinë e Meta.mk, po ngrenë alarmin se kanë frikë se uji mund të depërtojë në deponitë e lindanit dhe të përhapë toksinat në zonë, transmeton Portalb.mk.

Inspektorati Shtetëror i Mjedisit konfirmoi se është në dijeni të defektit dhe se është në komunikim me ndërmarrjen publike “Ujësjellës dhe Kanalizime” për të riparuar problemin. Inspektorati i Mjedisit konfirmon se uji është mbledhur në oborrin e OHIS, por se për momentin është larg balonës mbi deponinë e vogël, nga ku nxirret lindani.

“Jemi informuar se një tub ka shpërthyer pranë një ish-stacioni benzine dhe se Ujësjellësi duhet të gërmojë për të zgjidhur problemin. Për momentin, nuk ka rrezik dhe riparimi në kohë duhet të parandalojë që uji të arrijë atje”, thonë nga Ministria e Mjedisit.

Sot, rasti u raportua edhe në Ministrinë e Brendshme, veçanërisht për shkak të rrezikut të hyrjes së ujit në pellgje me lindan dhe përhapjes së tij në ujërat nëntokësore. Policia doli në terren dhe u bë një raport për situatën, pas së cilës do të kontaktohen Qyteti i Shkupit dhe “Ujësjellësi dhe Kanalizime” për të zgjidhur problemin.

Në deponinë e vogël mbeten 636 ton lindan, 2.613 ton tokë e kontaminuar, 1.120 ton beton i kontaminuar dhe sipas hulumtimeve të fundit, ka edhe rreth 70 ton merkur. Pastrimi filloi në shtator 2021, dhe deri më tani janë transportuar dhe shkatërruar 1,932 ton mbetje HCH me përqendrim të lartë dhe 586 ton tokë e kontaminuar me izomerë HCH. Në oborrin e OHIS, menjëherë pranë atij të voglit, ndodhet edhe një deponi e madhe e lindanit, e cila supozohet të përmbajë rreth 50,000 ton lindan.

Fabrika e lindanit në funksionoi nga viti 1964 deri në vitin 1977, kur prodhimi u pezullua për arsye mjedisore. Gjatë asaj periudhe, u prodhuan rreth 2,800 ton lindan, duke rezultuar në rreth 25,000 ton izomerë joaktivë, të cilët u shpërndanë në mënyrë të papërshtatshme dhe të cilët deri më sot paraqesin rrezik për kontaminimin e ajrit, ujit dhe tokës në Shkup.

Ndikimi i lindanit dhe izomerëve të tij në mjedis dhe shëndetin e njeriut është i madh. Lindani klasifikohet nga Shoqata Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin si kancerogjen i Grupit 1 me prova të mjaftueshme për të shkaktuar limfomën jo-Hodgkin.

Lindani është i pranishëm edhe në ujërat e lumit Vardar përpara Velesit, sipas hulumtimit të profesor Trajçe Stafilov nga Instituti i Kimisë në Fakultetin e Mjekësisë. Ndotja e ujërave nëntokësore nga deponitë e vogla dhe të mëdha në zonën e OHIS, si dhe nga ajo në Pelenicë, e cila nuk ka mbrojtje, është e dukshme. Profesor Stafilov thotë se ndikimet nuk kufizohen vetëm në ujë, por edhe në tokë dhe ajër. Rrezja e ndotjes supozohet vetëm, por sigurisht që mbulon një zonë të madhe në afërsi të ish-industrisë kimike.

Është një kimikat i vazhdueshëm që nuk dekompozohet në mjedis për një periudhë të gjatë kohore. Meqenëse është një substancë e paqëndrueshme, ajo shpërndahet nga toka e kontaminuar dhe përmbahet edhe në grimcat PM.

Ekspozimi ndaj lindanit mund të ndodhë nga konsumimi i ushqimit të kontaminuar ose thithja e ajrit të kontaminuar me lindan. Ekspozimi kronik (afatgjatë) me anë të thithjes së lindanit tek njerëzit është shoqëruar me sëmundje të mëlçisë dhe gjakut, si dhe çrregullime të sistemit nervor, kardiovaskular, imunitar dhe riprodhues.

Lindani u përfshi në Konventën e Stokholmit në vitin 2009 kur u klasifikua si substancë e Grupit A që duhet të eliminohet dhe prodhimi të ndalet. Maqedonia e nënshkroi konventën më 23 maj 2001 dhe më 19 mars 2004 ajo u ratifikua nga Parlamenti i Republikës së Maqedonisë.

• LEXO: Në deponinë e vogël në Ohis ka zhivë dhe më shumë lindan nga sa që pritej, pastrimi do të kushtojë deri në 20 milionë euro
• LEXO: Me kredinë britanike, pritet eliminimi i mbeturinave të rrezikshme në Maqedoninë e Veriut
• LEXO: Pastrimi i deponisë së vogël të lindanit në OHIS do të vazhdojë në prill, deri në atëherë do të hetohet se sa para duhen për ta përfunduar atë