Kontraceptivët hormonalë dhe kanceri i gjirit
Çfarë duhet të dijë çdo grua?
Tetori Rozë është muaji kur vëmendja kthehet te shëndeti i gjirit, por pas fushatave, fjongove rozë dhe mesazheve të ndërgjegjësimit, mbeten shumë pyetje që gratë i bëjnë çdo ditë. Një prej tyre lidhet me kontracepsionin hormonal: a mund të ndikojë përdorimi i pilulave, implantit apo metodave të tjera hormonale në rrezikun për kancer gjiri?
Përgjigjja nuk është thjesht “po” ose “jo”. Studimet kanë treguar se përdorimi aktual ose i kohëve të fundit i kontraceptivëve hormonalë mund të shoqërohet me një rritje të vogël të rrezikut për kancerin e gjirit. Por kjo nuk do të thotë se një grua që përdor kontraceptivë hormonalë do të zhvillojë kancer.
Në fakt, kur flitet për këtë temë, është e rëndësishme të bëhet dallimi mes rritjes relative të rrezikut dhe rrezikut real për një individ.
Çfarë janë kontraceptivët hormonalë?
Kontraceptivët hormonalë janë metoda që përdorin hormone për të parandaluar shtatzëninë. Në këtë grup përfshihen pilulat kontraceptive, implantet, injeksionet, unazat vaginale dhe disa pajisje intrauterine hormonale.
Në varësi të metodës, ato mund të përmbajnë estrogjen, progestin ose kombinimin e të dyjave. Përveç parandalimit të shtatzënisë, disa prej tyre përdoren edhe për probleme të tjera gjinekologjike, si menstruacionet e dhimbshme ose gjakderdhjet e shumta.
Ku qëndron lidhja me kancerin e gjirit?
Gjiri është një ind që ndikohet nga hormonet, veçanërisht nga estrogjeni dhe progesteroni. Për këtë arsye, shkencëtarët kanë studiuar prej vitesh nëse ekspozimi ndaj hormoneve të përdorura në kontracepsion mund të ndikojë në zhvillimin e kancerit të gjirit.
Të dhënat tregojnë se gratë që përdorin aktualisht ose kanë përdorur kohët e fundit kontraceptivë hormonalë mund të kenë një rritje të vogël të rrezikut krahasuar me gratë që nuk i përdorin.
Por një shifër relative mund të tingëllojë më alarmuese nga sa është në realitet.
Një analizë e madhe e grave në Danimarkë, e publikuar në vitin 2017 dhe e diskutuar nga Kolegji Amerikan i Obstetërve dhe Gjinekologëve, gjeti një rritje relative të rrezikut. Megjithatë, në terma absolutë bëhej fjalë për një numër të vogël rastesh shtesë.
Pra, përdorimi i kontraceptivëve hormonalë nuk do të thotë automatikisht “rrezik i lartë për kancer gjiri”.
Çfarë ndodh pasi ndërpritet përdorimi?
Një tjetër pyetje e zakonshme është nëse rreziku mbetet përgjithmonë.
Të dhënat shkencore sugjerojnë se rritja e rrezikut të lidhur me kontracepsionin hormonal është më e theksuar gjatë përdorimit aktual ose të fundit dhe ulet me kalimin e kohës pas ndërprerjes.
Kjo është një nga arsyet pse historia e përdorimit të kontraceptivëve duhet të shihet në kontekstin e plotë të historisë shëndetësore të gruas.
A kanë kontraceptivët vetëm rreziqe?
Jo.
Ky është një aspekt që shpesh humbet në diskutimet publike. Kontraceptivët hormonalë kanë edhe përfitime të dokumentuara shëndetësore.
Përdorimi i kontraceptivëve oralë është lidhur me ulje të rrezikut për kancerin e vezoreve dhe të endometrit. Për disa gra, kontracepsioni hormonal mund të ndihmojë gjithashtu në menaxhimin e menstruacioneve të dhimbshme ose të gjakderdhjeve të tepërta.
Prandaj, një grua nuk duhet të marrë vendim vetëm duke u bazuar në pyetjen “A rritet rreziku për kancer gjiri?”, por duhet të diskutojë të gjithë bilancin e përfitimeve dhe rreziqeve.
Po gratë me histori familjare?
Nëse në familje ka pasur raste të kancerit të gjirit, veçanërisht në moshë të re, biseda me gjinekologun bëhet edhe më e rëndësishme.
Historia familjare nuk do të thotë automatikisht se një grua nuk mund të përdorë kontraceptivë hormonalë. Megjithatë, në raste të caktuara mund të nevojitet një vlerësim më i detajuar i rrezikut, veçanërisht kur dyshohet për një predispozitë të trashëguar, si mutacionet BRCA1 ose BRCA2.
Këtu nuk ka një përgjigje të njëjtë për të gjitha gratë. Vendimi duhet të jetë individual.
A duhet të ndërpresë një grua pilulat nga frika e kancerit?
Jo pa u konsultuar me mjekun.
Ndërprerja e një metode kontraceptive pa diskutuar me gjinekologun mund të çojë në një shtatzëni të paplanifikuar dhe nuk është domosdoshmërisht zgjidhja e duhur.
Në vend të frikës, qasja më e mirë është informimi dhe vendimmarrja e përbashkët me mjekun.
Gjinekologu mund të marrë parasysh moshën, historinë personale dhe familjare, faktorët e rrezikut, nevojat kontraceptive dhe përfitimet që mund të ketë një metodë e caktuar.
5 PYETJE QË MUND T’IA BËNI GJINEKOLOGUT
- A është metoda ime hormonale e përshtatshme për mua?
- A kam faktorë që e rrisin rrezikun për kancer gjiri?
- A ka një alternativë jo-hormonale që mund të jetë e përshtatshme për mua?
- Sa shpesh duhet të bëj kontrollet e gjirit sipas moshës dhe historisë time?
- A duhet të shqetësohem nëse kam raste të kancerit të gjirit në familje?
Tetori Rozë: informacion, jo frikë
Tetori Rozë nuk duhet të jetë vetëm një muaj me fjongo rozë dhe mesazhe sensibilizuese. Është një mundësi për të folur hapur për shëndetin e gruas, për të bërë pyetje dhe për të mos i shtyrë kontrollet.
Kontraceptivët hormonalë janë një pjesë e rëndësishme e shëndetit riprodhues të miliona grave. Të dhënat tregojnë një lidhje të mundshme me një rritje të vogël të rrezikut për kancer gjiri gjatë përdorimit aktual ose të fundit, por kjo duhet parë së bashku me përfitimet dhe faktorët individualë të rrezikut.
Prandaj, mesazhi nuk është “hiqni dorë nga hormonet”, por “informohuni përpara se të zgjidhni”.
Një bisedë e hapur me gjinekologun mund të ndihmojë çdo grua të kuptojë rrezikun e saj dhe të zgjedhë metodën më të përshtatshme për nevojat e saj.
SHËNIM PËR LEXUESIN
Ky artikull ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun ose gjinekologun. Vendimi për përdorimin ose ndryshimin e një metode kontraceptive duhet të merret në konsultim me profesionistin shëndetësor.
BURIME
1.National Cancer Institute – informacion mbi kontraceptivët oralë dhe rrezikun për kancer.
2.American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – kontracepsioni hormonal dhe rreziku për kancerin e gjirit.
3.World Health Organization (WHO) – kontracepsioni dhe shëndeti riprodhues.