Kushtetuesja i nisi procedurat lidhur me Marrëveshjen kolektive për Kulturën dhe një neni të Ligjit për Kulturë
Në seancën e 9-të të mbajtur më 8 prill 2026, Gjykata nisi procedurë për të vlerësuar kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e Marrëveshjes Kolektive për Kulturë, në tërësi, të lidhur më 30 dhjetor 2019 mbi një iniciativë të paraqitur nga një avokat, Tomisllav Stefkov, dhe me iniciativën e saj nisi procedurë për nenin 78 të Ligjit për Kulturën. Analiza kushtetuese-gjyqësore e këtij rasti rezultoi në tre pyetje kryesore: nëse marrëveshja kolektive tejkalon delegimin ligjor, nëse vendos sistem autonom pagesash pa një kornizë ligjore dhe nëse ofron kritere të qarta dhe objektive për përcaktimin e pagave, transmeton Portalb.mk.
Në këtë fazë të procedurës, Gjykata konsideron se Marrëveshja Kolektive nuk lëviz brenda kornizës së autorizimit ligjor. Ajo nuk e elaboron normën ligjore të nenit 78-l të Ligjit për Kulturën, por përkundrazi përcakton modelin e vet për përcaktimin e pagave. Në këtë mënyrë, sipas Gjykatës Kushtetuese, shkelet sundimi i ligjit, ndarja e pushteteve dhe ligjshmëria e sistemit të pagave dhe vihet në pikëpyetje çështja e ligjshmërisë së sistemit të pagave.
“Para Gjykatës Kushtetuese u parashtrua pyetja nëse mosrregullimi i të drejtave për paga dhe shpërblime duhet të kërkohet në nenin 76-l, sepse ai nuk arriti ta rregullojë këtë çështje të rëndësishme atje. Konkretisht, Ligji për Kulturën nuk përcakton një metodologji specifike për llogaritjen e pagave, nuk përcakton koeficientë kompleksiteti dhe nuk ofron një formulë të qartë për llogaritjen. Dispozita nuk përmban kritere, asnjë metodologji, asnjë kufizim, pra asnjë koeficient. Paga, si një e drejtë themelore nga një marrëdhënie pune, nuk buron nga një ligj, por nga një vendim dhe në këtë mënyrë siguria juridike dhe barazia vihen në pikëpyetje”, thonë nga Gjykata Kushtetuese.
Në Gjykatë u parashtrua çështja nëse, për shembull, dy punonjës me të njëjtat kualifikime, në të njëjtën punë, në të njëjtën aktivitet mund të kenë paga të ndryshme vetëm për shkak të një themeluesi të ndryshëm dhe nëse në një rast të tillë vlera e punës nuk përcaktohet nga sistemi, por nga buxheti.
“Lidhur me dispozitat që lidhen me lejen e paguar për arsim, zhvillim profesional dhe angazhime artistike, Gjykata dyshon se po përcaktohen mungesa të paguara me një afat kohor dukshëm më të gjatë, gjë që ndryshon dallimin ligjor midis lejes së paguar dhe asaj të papaguar dhe tejkalon kufijtë ligjorë. Kështu, lind pyetja nëse Marrëveshja Kolektive nuk bën thjesht rregullime, por përkundrazi krijon regjim të ri normativ që devijon nga struktura ligjore”, thuhet në njoftim.
Lidhur me pyetjet e gazetarëve në lidhje me numrin e punonjësve dhe institucioneve të përfshira dhe shumën e pagave të përfshira, sipas informacionit të marrë në këtë rast, Gjykata informon:
Marrëveshja Kolektive e kontestuar për Kulturën mbulon 74 institucione kombëtare me 1,976 punonjës dhe 49 institucione lokale me 492 punonjës të tjerë, pra një total prej 2,345 punonjësish në 123 institucione, bartës të jetës kulturore në vend.
Sipas të dhënave të marra, 45.000 denarë pagë bazë për titullin më të ulët të personelit mbështetës dhe teknik deri në 128.000 denarë për titullin më të lartë të ofruesve të shërbimeve.
Ndryshe dje Gjykata Kushtetuese e anuloi Ligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për pagat e gjyqtarëve. Në vendimin përfundimtar për anulimin e Ligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për pagat e gjyqtarëve të miratuar në shkurt të vitit 2026, argumentet vendimtare ishin rëndësia e pavarësisë financiare dhe autonomisë së gjyqësorit, si pjesë integrale e pavarësisë së garantuar kushtetuese të degës gjyqësore, si dhe vlerat themelore të rendit kushtetues, sundimit të ligjit dhe ndarjes së pushteteve.