Kush është më afër Putinit dhe Lukashenkos: Markovski, Onishçenko apo zëvendëskryeministri Stoilkoviq?

Partia në pushtet VMRO-DPMNE ka akuzuar partinë më të madhe parlamentare të opozitës, LSDM-në, për ndërtimin e lidhjeve të shkëlqyera me politikën ruse të Putinit dhe politikën bjelloruse të Lukashenkos, dhe si provë, ajo tregon faktet se pronari i një kompanie ndërtimi që është aktualisht nën hetim, Borçe Markovski, është konsulli nderi i Bjellorusisë në Maqedoni dhe se Oleksandr Onishçenko mori shtetësinë maqedonase, të cilën e kishte një vit para se t’i hiqej. Megjithatë, kur krahason faktet, partia në pushtet nuk merr parasysh se partneri i saj i koalicionit për një kohë të gjatë është edhe Partia Demokratike e Serbëve në Maqedoni, presidenti i së cilës, Ivan Stoiljkoviç, është padyshim një mbështetës i politikës së Vladimir Putinit. Ai është mik personal me lojtarin më të hapur rus me ndikim në Ballkan, Milorad Dodik, si dhe me figura kontraverse nga e djathta konservatore serbe me një sfond politik në formacione paraushtarake, siç është Bokan që nga fillimi i luftërave në Kroaci dhe Bosnjë nga viti 1991-1995, shkruan Vërtetmatësi.

Partia në pushtet VMRO-DPMNE, në një konferencë për shtyp në të cilën foli deputeti Mile Lefkov, komunikoi me publikun me deklarata në të cilat mund të dallohen mospërputhje:

Lidhjet e Zaevit dhe Filipçes me politikën ruse të Vladimir Putinit konfirmohen edhe nga afërsia e tyre me Konsullin e Nderit të Bjellorusisë dhe një bashkëpunëtor të ngushtë të Lukashenkos, Borçe Markovski.

Përveç dhënies së shtetësisë oligarkut rus dhe kriminelit të dënuar, Onishçenko, SDS, Zaev dhe Filipçe janë të lidhur edhe me Borçe Markovskin, i cili është nën hetim për tendera të dyshimtë në KXE Manastir… Është e qartë se SDS, Zaev dhe Filipçe kishin kontakte të mira për bashkëpunim me njerëz të afërt me Putinin dhe Lukashenkon, siç janë Markovski dhe Onishçenko… VMRO-DPMNE është mbrojtëse e interesave kombëtare dhe strategjike, dhe kundërshton ashpër politikën ruse të promovuar nga SDS e Zaevit dhe Filipçes.

[Burim: VMRO-DPMNE – М.Lefkov/pres – data: 04.03.2026]

Arsyetim:

Pretendimi i VMRO-DPMNE-së se një parti, në rastin e LSDM-së, është avokate e politikave bashkëkohore ruse ose bjelloruse në Maqedoninë e Veriut, dhe se partia në pushtet kundërshton ashpër politikat ruse, është të paktën i paqëndrueshëm, sepse “ekuacionit” të tezës së shprehur në konferencën për shtyp i mungojnë disa “të panjohura”, ndër të cilat harrohet edhe zëvendëskryeministri dhe ministri aktual Ivan Stoilkoviç.

Konteksti

Për të sqaruar mospërputhjen, mund të fillojmë me të, Zëvendëskryeministrin e Qeverisë së RMV-së, Stoiljkoviç dhe kreun e Ministrisë së Marrëdhënieve mes bashkësive, e cila është përgjegjëse për shumë çështje të rëndësishme në vend, të cilat mund të lexohen këtu.

Stoiljkoviç u emërua në këtë pozicion në korrik 2024, pasi nënshkroi fillimisht në mars një “Kartë për Koalicion Strategjik…” të Partisë së tij Demokratike të Serbëve në Maqedoni me “Koalicionin e Maqedonisë Tënde”, të udhëhequr nga VMRO-DPMNE, e cila fitoi 58 vende parlamentare në zgjedhjet e majit. Nga rruga, Stoiljkoviç u zgjodh në krye të kësaj partie të vjetër politike në vend, partisë serbe, në vitin 2001, në vitin 2002 u bë deputet, duke iu bashkuar koalicionit të atëhershëm me LSDM-në, nga viti 2008 deri në vitin 2016 ishte partner i rregullt i koalicionit të VMRO-DPMNE-së, në mandatin 2016-2020 ishte deputet i pavarur, dhe nga viti 2020-2024, ai është përsëri parlamentar, si udhëheqës i një partie anëtare në një koalicion me VMRO-DPMNE-në.

Stoiljkoviç nën mbrojtjen e vazhdueshme të Mickoskit

Që nga emërimi i Stoiljkoviçit në pozicionin e tij aktual, ky akt ka shkaktuar zemërim në disa nga partitë opozitare maqedonase, por edhe ato shqiptare, por herë pas here edhe nga partitë shqiptare në pushtet. Dyshimet dhe indikacionet për palogjikshmëri midis pozicionit të tij në Qeveri dhe politikës së brendshme dhe të jashtme të vendit nuk janë të rralla, të shprehura nga gazetarë, analistë në emisione debati në media e të ngjashme.

E megjithatë, pavarësisht të gjitha polemikave që pasojnë Stoiljkoviçin, ai pothuajse gjithmonë është mbrojtur dukshëm nga Kryeministri Hristijan Mickoski, që nga fillimi i kësaj Qeverie.

Kur Mickoski njoftoi përbërjen e qeverisë së re në Parlament në qershor 2024 dhe pas reagimeve të BDI-së ndaj pozicionit të Stoilkoviçit, mediat e pyetën Kryeministrin se çfarë do të thoshte kjo për politikën e jashtme të vendit. Mickoski e mbrojti zgjedhjen e tij me dy deklaratat e mëposhtme:

Atdheu ynë i përbashkët është Maqedonia dhe pres që të gjithë ne së bashku, të 24, por edhe të gjithë ata qindra që do të zgjidhen dhe emërohen vertikalisht, të kemi qëndrime ekskluzivisht pro-maqedonase dhe të kontribuojnë për atdheun e tyre Maqedoninë. Një qëndrim pro-maqedon nënkupton edhe orientimin strategjik të Maqedonisë, dhe kjo nënkupton një partner të fortë në Aleancën e NATO-s dhe një vend që një ditë do të jetë anëtar i Bashkimit Evropian (shih këtu)

Dhe tjetra:

Nuk mund të pajtohem me ju në lidhje me qëndrimet e z. Ivan Stoiljkoviç, ndoshta do të keni mundësinë të flisni me të dhe ai do të japë mendimin e tij, por si mandatar për kryeministër dhe si kryeministër i ardhshëm, pres që çdo anëtar i Qeverisë të ketë qëndrime ekskluzivisht pro-patriotike, maqedonase (shih këtu dhe këtu).

Stoiljkoviç “i djegur nga dëshira” për të qenë në takimin në Prishtinë

Mickoski e mbrojti Stoiljkoviçin më pak se 6 muaj më vonë (18.11.2024), kur në një takim zyrtar të përbashkët të qeverive të Maqedonisë dhe të Kosovës në Prishtinë, Stoiljkoviç mungonte në delegacion, i cili më parë kishte bërë deklarata negative për statusin e Kosovës si shtet dhe pozitive për politikat e Serbisë për këtë çështje. I pyetur për arsyet e mungesës së Stoilkoviçit, Mickoski u përgjigj:

Anëtari i Qeverisë, z. Ivan Stoilkoviç, mezi priste të ishte këtu në Prishtina sot, por meqenëse e shtymë seancën e qeverisë – duhej të ishte të premten, dhe sot është e hënë – ai nuk është këtu sot për shkak të detyrimeve të justifikuara. Megjithatë, zëvendësministri Nexhdet Mustafa është këtu dhe ai pati një diskutim të saktë dhe të qartë me homologun e tij nga qeveria e Kosovës. (shih këtu dhe këtu).

Akademia e Shën Savës dhe Dodiku

Kryeministri veproi në mënyrë mbrojtëse vitin e kaluar edhe pas fjalimit skandaloz të Presidentit të atëhershëm të Republikës Srpska Milorad Dodik në Shkup, i cili konsiderohet si një nga aktorët më të zëshëm në politikën serbe dhe ruse në Ballkan. Konkretisht, në janar 2025 në Shkup në ngjarjen tradicionale të serbëve në TeatrIn Kombëtar Maqedonas në nder të Shën Savës, Dodiku mbajti një fjalim të zjarrtë kundër NATO-s, BE-së, bashkësisë ndërkombëtare, padrejtësisë ndaj serbëve dhe rusëve, kundër Ukrainës, etj. Këto fjalë u shqiptuan para pothuajse të gjithë udhëheqjes shtetërore, presidentëve të të gjitha partive kryesore në pushtet dhe opozitë, ambasadorëve dhe të ftuarve të tjerë, dhe organizatori kryesor ishte Ivan Stoiljkoviç.

I pyetur për fjalimin e Dodikut, Mickoski e dënoi atë dhe u pajtua zyrtarisht me deklaratën e Mickoskit dhjetë ditë më vonë, edhe Stoiljkoviç u pajtua.

Por këto janë vetëm polemikat e fundit që lidhen me zëvendëskryeministrin aktual Stoiljkoviç. Në lidhje me festimin e Ditës së Shën Savës në vend, si më parë në vitin 2023 ashtu edhe tre vjet më parë, Stoilkoviç ftoi Dragoslav Bokanin, një figurë shumë kontraverse nga skena publike e Serbisë, një artist, politikan, por edhe një ish-anëtar i njësive paraushtarake në Republikën Srpska (shih këtu dhe këtu), si të ftuar dhe folës në akademinë ceremoniale. I pyetur pse, Stoiljkoviç më pas debatoi me gazetarët se vitin tjetër do t’i pyeste se kë të ftonte në akademinë për nder të Shën Savës.

Deklarata e Bashkëpunimit të partisë serbe me Rusinë e Bashkuar

Sa i përket lidhjeve të tij me partinë në pushtet në Federatën Ruse, Rusinë e Bashkuar të Putinit, ka shembuj të shumtë, por ja, jo më shumë se dhjetë vjet më parë, me ftesë të partisë së Putinit dhe Dmitry Medvedev, Stoiljkoviç udhëtoi në Kongresin e 15-të në Moskë në cilësinë e Presidentit të partisë serbe, megjithëse në atë kohë ai ishte edhe kreu i Komisionit Parlamentar për Bashkëpunim me Rusinë. Por siç thotë ai, ai e konsideron ftesën edhe si një meritë personale. Të paktën kështu njoftoi në programin e lajmeve të TV Sitel në atë kohë (shih këtu dhe këtu):

Ja deklarata e Stoiljkoviçit për televizionin e lartpërmendur:

Në kongresin e partisë Rusia e Bashkuar marrin pjesë një numër i madh përfaqësuesish ndërkombëtarë, deputetë dhe parti politike nga e gjithë bota, ish-presidentë, vende nga rajoni euroaziatik, Partia Komuniste Kineze… Kjo vetëm sa dëshmon se Rusia po kthehet ngadalë por me siguri në skenën politike ndërkombëtare, por në një rol krejtësisht të ri. Pritet gjithashtu të nënshkruhet një Deklaratë që do të garantonte integritetin territorial dhe sovranitetin e Republikës së Maqedonisë dhe të gjithë Ballkanit, dhe ajo që është e rëndësishme për ne është që kjo deklaratë të ruajë edhe emrin kushtetues të shtetit, i cili është shumë i rëndësishëm për Republikën e Maqedonisë. Pjesëmarrësit janë shumë të interesuar për vendet e Ballkanit, ata duan të njihen me mundësitë e tyre në mënyrë që të kenë hapësirë ​​për bashkëpunim, gjë që tregon veçoritë e vendeve të Ballkanit dhe interesin për bashkëpunim me to, tha Stoilkoviç (qershor 2016).

Stoiljkoviç nënshkruan si deklaratën e bashkëpunimit me Rusinë e Bashkuar, por edhe deklaratën mbi politikat e ardhshme ruse në Ballkan, e njohur edhe si “Deklarata e Lovçenit”, për të cilën shkroi edhe Vërtetmatësit (shih këtu).

***

Duke marrë parasysh të gjitha këto, duke marrë parasysh të gjitha faktet që lidhen me rastin e Borce Markovskit dhe Oleksandar Onishçenkos të lartpërmendur dhe aferat që lidhen me ta, lind pyetja nëse ekuacioni që mbështet tezën e VMRO-DPMNE-së që është objekt i këtij vlerësimi (se LSDM, Zaev dhe Filipçe përmes Markovskit dhe Onishçenkos përfaqësojnë politikat ruse dhe bjelloruse) është i saktë? Domethënë, ekuacionit së pari i mungon pesha e afërsisë që Stoiljkoviç ka me bartësit e politikave jashtëzakonisht nacionaliste ruse dhe serbe, dhe ai ka qenë zëvendëskryeministër në qeverinë aktuale për dy vjet tani. Por nuk duhet të harrojmë mbështetjen që ai ka nga qeveria zyrtare serbe e PPS-së dhe nga Presidenti Aleksandar Vuçiç.

Mungojnë edhe fakte të tjera në ekuacion, siç është fakti që Markovski u emërua Konsull Nderi i Bjellorusisë në Republikën e Maqedonisë më 19 mars 2016 (shih këtu). Në atë kohë, në kulmin e krizës politike në vend, qeveria drejtohej nga Kryeministri teknik Emil Dimitriev, i emëruar nga partia në pushtet VMRO-DPMNE e të arratisurit nga drejtësia Nikolla Gruevski, dhe rekomandimi pozitiv për Markovskin u dha nga Ministri i atëhershëm i Punëve të Jashtme i emëruar nga VMRO-DPMNE, Nikolla Poposki. Të gjitha këto dhe shumë detaje të tjera të rëndësishme që lidhen me Borçe Markovskin dhe lidhjet e tij me Bjellorusinë përmes lidhjeve në Serbi mund të lexohen në storien jashtëzakonisht të detajuar investigative të Radios Evropa e Lirë me titull: “Kompania e Markovskit: Marrëdhëniet Sekrete Manastir-Bjellorusi nëpërmjet Beogradit”, botuar në dhjetor 2024.

Me fjalë të tjera, Markovski njihet më shumë për dyshimin krime që peshojnë miliona në KXE Manastir, dhe jo për faktin se është konsulli nderi i Bjellorusisë në vend, duke përfaqësuar disa kompani nga atje.

Dhe së dyti, a është pesha e lidhjeve ruso-serbe e Zëvendëskryeministrit Stoilkoviç, qëndrimet e tij për NATO-n, Kosovën, Bosnjën dhe Hercegovinën, luftën në Ukrainë, etj., një kërcënim më i madh ose më i vogël për politikën e brendshme dhe të jashtme të Maqedonisë së Jugut, sesa afera me Oleksandar Onishçenkon?

Afera Onishçenko u zbulua nga Prizma, shkroi edhe Vërtetmatës dhe media të tjera, por në fund, siç vunë re kolegët nga Prizma në janar 2023, afera po bie ngadalë në harresë, dhe ASK hesht. Krerët e atëhershëm të shërbimeve e paguan pjesërisht çmimin, siç ishte Viktor Dimovski, i cili nuk shkoi në postin ambasadorial në Paris, si dhe vlerësimi i LSDM-së për shkak të mangësive në ASK dhe Ministrinë e Brendshme. Megjithatë, përgjigjet nga hetimi i asaj kohe ende mungojnë, edhe pse si Agjencia e Sigurisë Kombëtare (ASK) ashtu edhe Agjencia e Inteligjencës (AI) kanë drejtues të rinj që nga viti 2024.

Si pasojë e të gjitha argumenteve të listuara më sipër, mund të konkludohet se pretendimi i VMRO-DPMNE-së i shprehur nëpërmjet deputetit Lefkov për rastet e Markovskit dhe Onishçenkos si dëshmi të qëndrimeve dhe politikave pro-ruse të opozitës, është i paqëndrueshëm.