Rasti “Onkologjia 2”: Revizioni zbuloi kaos me terapinë biologjike, zbuloi dëshmitari i ESHR-së
Në seancën e sotme gjyqësore në rastin “Onkologjia 2”, një dëshmitar nga Enti Shtetëror për Revizion i përshkroi gjykatës pasqyrën që auditorët kishin krijuar për punën e Klinikës Universitare për Radioterapi dhe Onkologji në vitin 2021: dobësi në planifikimin dhe kontrollin e fondeve, prokurim që “shkon” para procedurave dhe një sistem pa rregulla të qarta mjekësore se cili pacient, kur dhe në çfarë kushtesh mund të marrë terapi biologjike të shtrenjtë, transmeton Portalb.mk.
Dëshmitari theksoi se plani për prokurimin e terapisë biologjike nuk lindi nga një panel ekspertësh, por bazohej në të dhëna “historike” mbi konsumin e mëparshëm. Në praktikë, kjo do të thotë që vendimet kryesore me ndikim të drejtpërdrejtë në jetën e pacientëve u morën pa një analizë të qartë të dokumentuar nga ekspertët që do të justifikonte shpërndarjen e sasive dhe prioriteteve të kufizuara.
Dëshmia ngriti gjithashtu pyetjen se si klinika vendosi se kush do të merrte terapi biologjike. Sipas asaj që u tha në gjykatë, mjekët sugjeruan pacientët dhe drejtori mjekësor dha miratime pa përcaktuar nëse klinika kishte sasi të mjaftueshme për të gjithë ata të cilëve u ishte përshkruar terapia. Në një model të tillë, rreziku është i dukshëm: në vend të qasjes së barabartë dhe kritereve të njohura paraprakisht, sistemi lë hapësirë për subjektivitet dhe selektivitet.
Ajo që u dëgjua sot në sallën e gjyqit është në përputhje me formulimet kryesore nga raporti i auditimit të vitit 2021. Në përmbledhjen e raportit përfundimtar, auditorët vërejnë “dobësi në planifikimin, zbatimin dhe kontrollin” e rimbursimit të kushtëzuar për terapinë biologjike, si dhe mungesën e protokolleve/udhëzimeve mjekësore që do të vendosnin rregulla dhe kritere për regjistrimin e pacientëve në terapi biologjike.
Auditi gjithashtu rendit pika problematike në lidhje me të dhënat dhe disiplinën financiare. U gjet një inventar i paplotë, mospërputhje midis të dhënave kontabël dhe materiale për stoqet, dhe situata në të cilat konsumi i terapisë biologjike u regjistrua në fund të vitit, me ilaçet që bliheshin “me nrevers” dhe nuk kishin një çmim të përcaktuar në të dhënat në kohën e marrjes/lëshimit. I njëjti seksion thotë se klinika kishte ndërmarrë detyrime mbi buxhetin e miratuar dhe se kishte një sasi të konsiderueshme detyrimesh të papaguara që nga 31.12.2021.
Përmbledhja e auditimit gjithashtu thotë se është shprehur opinion i pafavorshëm mbi vërtetësinë dhe objektivitetin e pasqyrave financiare dhe mbi përputhshmërinë e transaksioneve me rregulloret ligjore përkatëse për vitin 2021, që është një nga vlerësimet më të vështira që një auditim mund të japë në këtë lloj raporti.
Tema e prokurimit publik u ngrit gjithashtu në sallën e gjyqit. Sipas deklaratave, një pjesë e terapisë biologjike është blerë gjatë një periudhe kur procedura e prokurimit nuk kishte përfunduar ende, dhe për shumicën e barnave ekzistonte një situatë në të cilën vetëm një operator ekonomik kishte të drejtën ekskluzive për të shitur. Në kushte të tilla, prokurimi “revers” dhe faturimi pas përfundimit të kontratave dëmtojnë konkurrencën dhe zvogëlojnë transparencën e procesit.
E gjithë kjo sjell përsëri dilemën thelbësore që shkon përtej një klinike dhe një viti: kur sistemi nuk ka protokolle të qarta, gjurmë vendimesh dhe një regjim të rreptë prokurimi dhe të dhënash, çmimi më shpesh paguhet nga pacientët – me pasiguri nëse terapia do t’u jetë në dispozicion në kohë dhe në kushte të barabarta. Ndërsa gjykimi për “Onkologjia 2” e vendos këtë nën mikroskop: jo vetëm përgjegjësinë individuale, por edhe dështimet sistemike që shndërrohen në rreziqe të përditshme në pjesën më të ndjeshme të kujdesit shëndetësor.
Rasti “Onkologjia”, i cili shkaktoi reagime të stuhishme në publik, u nda nga Prokuroria në dy akuza, njëra prej të cilave “Onkologjia 1”, ku Vasev dhe dy onkologë të tjerë po gjykohen për trajtim të pakujdesshëm të pacientëve, ndërsa në tjetrën, për të cilën u mbajt sot seancë, dy ish-drejtorët po ndiqen penalisht për vepra të zgjeruara penale – keqpërdorim të pozitës dhe autoritetit zyrtar, mashtrim në detyrë dhe përvetësim në detyrë.