Narrativat kryesore për paraburgimin dhe procesin e Grubit – spinime, manipulime dhe fakte
Mund të konkludohet se shumica e narrativave të partive më të mëdha parlamentare janë në një farë mënyre dredhi dhe manipulime, ndër të cilat janë humbur faktet themelore, përfshirë edhe atë kryesorin – Grubi, për atë krim, për momentin, është vetëm një i dyshuar. Grubi mund të jetë “i pastër si lot” (siç deklaroi pasi u vendos në “listën e zezë” amerikane për shkak të “korrupsionit të konsiderueshëm”), ose mund të jetë “i zhytur deri në fyt në baltë”. Por kjo duhet të vërtetohet dhe të provohet përmes një aktakuze cilësore dhe një procedure gjyqësore të paanshme, shkruan Vërtetmatësi.
Me datë 23.02 Artan Grubi vendosi të kthehet dhe u dorëzua te autoritetet pas më shumë se një viti në arrati. Vonë në mbrëmje (23-24.02) gjykata penale kompetente vendosi që masa e paraburgimit efektiv prej 30 ditësh duhet të zëvendësohet me arrest shtëpiak, dhe me datë 24.02 mediat raportuan edhe shpjegimin e prokurorisë se pse e kërkoi këtë. Në këtë periudhë nga mëngjesi i hershëm i së hënës deri në pasditen e hershme të së martës, publiku është përmbytur me disa narrativa kryesore që janë burim spinimi dhe manipulimi nga të cilat publiku mezi arrin në faktet themelore.
Gjeneratori i këtyre narrativave janë katër partitë më të mëdha politike parlamentare, dhe kanalet për shpërndarje janë media tradicionale dhe elektronike (shih më shumë në Tajm.mk), si dhe kanalet e tyre në rrjetet sociale.
Narrativa politike
Partitë politike në pushtet VMRO-DPMNE dhe Koalicioni VLEN po ndërtojnë narrativën se – drejtësia më në fund do të vihet në vend; vendimi për arrest shtëpiak duhet t’i atribuohet prokurorisë dhe gjyqësorit të LSDM-së dhe BDI-së; dhe se BDI po dridhet nga frika sepse Grubi, përmes të cilit u kryen të gjitha krimet, mund të fliste hapur për to. Ja disa shembuj:
Petrushevski: Është koha për përgjegjësi, Grubi do të përballet me drejtësinë për krimin e kryer që peshon miliona (VMRO-DPMNE 23.02)
Drejtësia po zë vendin e saj…
Pas një viti e gjysmë në arrati, Artan Grubi u arrestua sot në pikën kufitare të Bllacës… Artan Grubi, i cili konsiderohet mishërimi i krimit dhe korrupsionit të udhëhequr nga LSDM dhe BDI, më në fund do të përballet me drejtësinë… LSDM gjithashtu ishte e informuar për të gjitha milionat e krimeve të Grubit, por vetëm që koalicioni i tyre të mos dështonte dhe të qëndronin në pushtet, heshti dhe e miratoi këtë, duke u bërë kështu bashkëpunëtorë. Grubi vodhi, LSDM heshti dhe miratoi…
Ose, deklarata e mëposhtme:
Procesi për Artanin po fillon, dhe së shpejti do të fillojë për të gjithë bashkëpunëtorët e tij, do të ketë drejtësi (VMRO-DPMNE 24.02.)
E kuptojmë revoltën e qytetarëve për vendimin e autoriteteve gjyqësore me 2 përqind besim nga qytetarët në rastin e Artan Grubit. Kjo pakënaqësi vjen pas 7 vitesh agoni të autoriteteve gjyqësore që ishin nën torturë politike dhe presion nga banda kriminale LSDM-BDI dhe një seri pandëshkueshmërie për politikanët që nga qytetarë të zakonshëm u bënë oligarkë në shpinë të qytetarëve. Ajo kohë ka mbaruar… E vërteta është se Artani është bashkëpunëtor në krimet e Zaevit, Filipçes, Spasovskit dhe të gjithë do të mbajnë përgjegjësi së bashku…
Cili është narrativi i partive nga koalicioni qeverisës VLEN, të cilin po e përcjellin mediat?
“Kush do të bëhet kurban bashkë me Artan Grubin, a do t’i japë goditjen fatale Ahmetit?”, pyet VLEN (Sloboden Pechat 23.02) – (Media të tjera – këtu)
…Tani nuk i mbetet gjë tjetër veçse të përballet me mëkatet e veta. Artan Grubi është pjesëmarrës dhe ekzekutor i të gjitha marrëveshjeve të errëta të BDI-së. Prandaj, Reçica e Vogël po dridhet nga frika sepse nuk e dinë se çfarë është i gatshëm të thotë, thuhen në deklaratën e VLEN… Ata gjithashtu pyesin nëse Grubi do t’i japë goditjen fatale Ahmetit dhe BDI-së.
Por kush do të bëhet kurban bashkë me të, do ta shohim”, thonë nga VLEN.
Narrativat e partive kryesore të opozitës
LSDM deri më tani ka dalë me dy narrativa. E para (23.02.), u përqendrua në tezën se ekziston një marrëveshje midis VMRO-DPMNE-së dhe BDI-së, se Grubi duhet të dorëzohet për të shpërqendruar aferat e tjera të mëdha që lidhen me qeverinë, ato që lidhen me rastin e marihuanës, pagën minimale dhe tenderët.
Narativa e dytë (24.02.), përqendrohet në tezën se vendimi për arrest shtëpiak është provë se ekziston një marrëveshje midis VMRO-DPMNE-së dhe BDI-së, se sundimi i ligjit është varrosur, se VMRO-DPMNE kontrollon gjyqësorin dhe prokurorinë.
Ja disa shembuj:
Kthimi i Grubit është një fushatë e dakorduar për shkak të rënies së rejtingut të Mickoskit (LSDM – 23.04.)
…Nuk ka luftë kundër krimit dhe korrupsionit. Kjo është vetëm një fushatë e planifikuar për shkak të rënies së rejtingut për Mickoskin. Ai donte të paraqitej si i ndershëm, por pas skandaleve të shumta, orëve të shtrenjta dhe luksit me aeroplanin mbi shpinën e njerëzve, ai tashmë është lexuar nga qytetarët. “Copy- past” sipas recetës së Vuçiçit, i cili sa herë që është në rrezik paralajmëron arrestime spektakulare, theksoi Kuzeska…
Ashtu siç ranë dakord ta linin të lirë, tani kanë rënë dakord ta kthejnë… Në këtë mënyrë, VMRO, me mbështetjen e BDI-së, dëshiron të mbulojë skandalin më të madh të drogës me 5 ton drogë, që çon në krerët e qeverisë së Mickoskit…
Ose shembulli i ditës tjetër:
Prokuroria dhe gjyqësori i kontrolluar: Marrëveshja VMRO-BDI sjell arrest shtëpiak për Grubin (LDSM – 24.02)
Vendimi për ta vendosur Artan Grubin në arrest shtëpiak është një tjetër konfirmim i fortë i dialogut VMRO-BDI. Sundimi i ligjit është varrosur. Gjithçka është rënë dakord dhe është drejtuar paraprakisht.
Arrest shtëpiak për një person që është arratisur një herë nga vendi dhe për të cilin është përcaktuar tashmë një masë paraburgimi. Kjo është arsyeja pse ata ndryshuan prokurorin publik, zgjodhën gjykatës dhe prokurorë nën kontrollin e tyre…
BDI, partia në të cilën Artan Grubi ishte një nga figurat kryesore, në shikim të parë mund të ketë pasur deklaratën më parimore, por kjo është gjithashtu manipulim, sepse ata flisnin ndryshe kur Grubi u arratis nga drejtësia në dhjetor 2024. Ja qëndrimi i tyre i raportuar nga media:
BDI vlerësoi “kthimin” e Artan Grubit në Maqedoni (23.02. Nezavisen) – (Mediat e tjera këtu)
Bashkimi Demokratik për Integrim (BDI), ku Grubi ishte zyrtar i lartë, e vlerësoi pozitivisht vendimin e tij për t’u kthyer në vend. Partia pret që procesi të zhvillohet sipas standardeve më të larta të sundimit të ligjit, transparencës dhe respektimit të plotë të prezumimit të pafajësisë.
BDI mbetet e palëkundur në qëndrimin e saj se drejtësia duhet të jetë e barabartë për të gjithë, pa selektivitet, pa standarde të dyfishta dhe pa ndikim politik. Vetëm një procedurë e drejtë dhe profesionale i shërben të vërtetës, institucioneve dhe besimit të qytetarëve, thotë BDI, duke shtuar se do ta monitorojnë me kujdes procesin në të gjitha fazat e tij.
Disa nga pikëpamjet fillestare të ekspertëve ligjorë
Ish-gjyqtari, tani avokati Vladimir Tufegzhiç, ishte ndër të parët që shprehu një qëndrim dhe vlerësim publik për rastin e paraburgimit të Grubit, duke përhapur një narrativë që do të ndihmonte publikun të kujtonte faktet. Narrativa e tij i drejtohet prokurorisë dhe gjyqësorit në lidhje me paraburgimin, dhe u raportua nga mediat më 24.02.
Avokati Tufegxhiç bëri thirrje për trajtim të barabartë për “politikanin e madh” dhe “njeriun e zakonshëm” pas arrestit shtëpiak të Grubit (24.02.Skopje1.mk) – (Time.mk 24.02).
Ngjarja e sotme me Artan Grubin ngre së pari pyetjen nëse si njerëz do të mësojmë më në fund diçka rreth sensacionalizmit, entuziazmit të panevojshëm dhe ngrohjes së atmosferës për diçka që është aq e sigurt sa drita e ditës se do të ndodhë dhe që, si një flluskë, shfryhet në fund të ditës”, thekson Tufegdzhiç…
Një urdhër i drejtë që do të thotë se një prokuror publik nuk e tërheq bishtin me nxitim për të parandaluar paraburgimin e një politikani që ishte në arrati, dhe në të njëjtën kohë i tregon njeriut të vogël forcën dhe muskujt e tij”, deklaron Tufegdzhiç, duke shtuar se derisa të vendoset një parim i tillë, shpresa për ndryshime thelbësore mbetet e pasigurt.
Profesoresha universitare Mirjana Najçevska komentoi gjithashtu vendimin, me një dozë sarkazme, duke pretenduar se ishte rezultat i ndonjë marrëveshjeje. Ja se si e raportuan disa media:
Najçevska: Askush nuk do të guxojë t’i bëjë asgjë autorit të mafies në burg (Libertas, 24.02)
Kush dreqin do të guxonte t’i bënte diçka udhëheqësit të mafies në burg? A është e qartë për ty që ka një marrëveshje?…
Najçevska, në deklaratën e saj të djeshme për Racin.mk, ndërton narrativën e një marrëveshjeje për të mbuluar skandale të tjera aktuale:
Sipas mendimit tim, ka disa momente që duhet të merren në konsideratë kur analizohet kthimi/arrestimi i Artan Grubit në këtë moment. Nuk ka dyshim se ekziston një lloj marrëveshjeje midis BDI-së dhe DPMNE-së, natyrën e së cilës me siguri do ta shohim së shpejti, thotë Mirjana Najçevska, profesoreshë universitare dhe analiste, në një deklaratë për Racin.mk.
Si një arsye tjetër, Najçevska paralajmëron se ky kthim/arrestim i Grubit, në fakt, duhet ta largojë interesin publik nga seria e veprimeve të qeverisë dhe treguesit e dukshëm të paaftësisë dhe/ose përfshirjes në aktivitete kriminale… (Për deklaratat e Najçevskës, shih edhe Time.mk)
***
Mund të konkludohet se shumica e narrativave të partive kryesore politike janë në një farë mënyre dredhi dhe manipulime, ndër të cilat janë humbur faktet themelore, përfshirë atë kryesoren, respektimin e prezumimit të pafajësisë – Grubi është vetëm një i dyshuar për krim, për momentin.
Prokuroria nuk ka ngritur aktakuzë ose nuk ka marrë ndonjë vendim tjetër të prokurorisë publike, përveç fazës së hetimit nga viti 2024, marrjes në pyetje aktuale dhe propozimit drejtuar gjykatës penale kompetente për të zëvendësuar masën efektive me 30 ditë në arrest shtëpiak. Gjykata penale, megjithatë, pranoi propozimin e prokurorisë kompetente. Narrativat kryesore, të cilat i referohen vendimit për arrest shtëpiak, duket se i shkaktojnë dëmin më të madh përsëri prokurorisë dhe gjyqësorit.
Sepse pyetjet që duhet të marrin përgjigje dhe të mbështeten nga faktet – çfarë provash përdoren për të mbështetur kallëzimin penal të ngritur nga Ministria e Brendshme nga dhjetori 2024, çfarë hetimi hapi Prokuroria Publike kompetente në atë kohë dhe çfarë gjetjesh arriti hetimi pas një viti të tërë, për të propozuar një vendim që një i arratisur nga drejtësia të zëvendësojë paraburgimin aktiv në paragurgim shtëpiak dhe nëse Gjykata Penale (gjykatësi në procedurë paraprake) mund ta kishte refuzuar atë kërkesë dhe të kishte marrë një vendim tjetër – nuk kanë marrë përgjigje në mënyrë transparente.
Derisa të paraqiten këto fakte, partitë më të mëdha politike, si në pushtet ashtu edhe në opozitë, duhet të përmbahen nga lehtësia e paparë me të cilën përhapin narrativa që errësojnë faktet, siç bënë më 23.02 dhe në orët e para të pasdites të datës 24.02.
Sepse Grubi mund të jetë i “zhytur në baltë deri në fyt” apo “i pastër si lot” – siç deklaroi pasi u vendos në “listën e zezë” amerikane, së bashku me ish-gjyqtarin Enver Bexheti, pas vendimit të qeverisë amerikane nga fillimi i dhjetorit 2024, për shkak të përfshirjes në korrupsion të konsiderueshëm përmes pranimit të ryshfeteve për të minuar proceset gjyqësore që lidhen me dënimin penal të Sasho Mijalkov, i cili ka qenë në atë listë që nga viti 2022 – por kjo duhet të vërtetohet dhe të provohet përmes një aktakuze cilësore dhe një procedure gjyqësore të paanshme.