Jehona që mbetet pas

Ka ditë kur mungesa ndihet më e rëndë se zakonisht. Sot bëhen pesë vjet që kur nëna ime iku nga jeta, dhe megjithatë shpesh e gjej veten duke shtrirë dorën për të marrë telefonin, sikur të mund të bisedoja me të vetëm për të dëgjuar zërin e saj. Më mungojnë bisedat tona—ato të zakonshmet për jetën e përditshme, po aq sa edhe ato bisedat e gjata që më udhëhoqën përmes vendimeve të vështira. Më mungon gëzimi i saj i sinqertë për arritjet e mia, një gëzim kaq i pastër sa më jepte guxim të besoja edhe më shumë te vetja. Dhe më mungon prezenca e saj, jo vetëm në momentet madhore, por edhe në ritmin e qetë të jetës së përditshme, në sigurinë që gjithmonë ishte aty.

Fjalët e saj mbeten të gdhendura në kujtesën time. Shprehjet e thjeshta që përdorte shpesh kthehen tek unë, duke bartur të njëjtin ngrohtësi dhe urtësi që kishin dikur. Ndonjëherë, në momente dyshimi, ndalem dhe mendoj: çfarë do të thoshte tani? Dhe, pothuajse mrekullisht, përgjigjja vjen vetë. Është sikur zëri i saj kurrë nuk më ka braktisur, sikur ajo vazhdon të flasë përmes mendimeve dhe zgjedhjeve që ka ndikuar të formoj.

Zakonisht, ajo kthehet më gjallërisht në detajet më të vogla: aroma e një gatimi që i pëlqente, një shprehje që i përkiste vetëm asaj, madje edhe zëri i imagjinuar i hapave të saj pas meje. Dhimbja e humbjes më ka mësuar se ata që humbim nuk zhduken menjëherë. Ata mbeten në fragmente: zakone, kujtime, jehona, që ngadalë ndërthuren në jetën tonë të përditshme, derisa mungesa vetë bëhet një formë tjetër e prezencës.

Për mua, zbrazëtia që la mungesa e saj nuk është bosh. Ajo është e mbushur me kujtime, me mësime, me një dashuri që koha nuk mund ta fshijë. Dhimbja, që dikur ishte një gur i rëndë mbi mua, është zbutur në një shoqërues të qetë. Ajo më kujton se ajo që duam më shumë nuk humbet kurrë vërtet.

Kur arrij suksese të reja, ende e imagjinoj fytyrën e saj të qeshur. Kur rrëzohem, ende dëgjoj zërin e saj që më inkurajon të vazhdoj. Kur dyshoj tek vetja, shoh buzëqeshjen e saj—sigurinë e heshtur që gjithçka do të shkojë mirë. Dashuria, në fund të fundit, nuk zvogëlohet nga vdekja. Ajo rrënjoset kaq thellë brenda nesh sa asnjë humbje nuk mund ta nxjerrë jashtë. Është ashtu siç ka shkruar Edgar Allan Poe “Edhe në vdekje, nuk humbet gjithçka”.