Jashari: Të dhënat janë karburanti i të gjithë transformimit digjital
Digjitalizimi nuk është vetëm proces teknik, por një ndryshim i thellë shoqëror që ndikon drejtpërdrejt te qytetarët, institucionet dhe ekonomia. Pa standarde, të dhëna cilësore dhe aftësi digjitale, nuk mund të flitet për transformim digjital të qëndrueshëm dhe të sigurt, u theksua në diskutimin e sotëm në Panelin 3 – E-qeverisje, kushtuar shërbimeve elektronike më efikase, reduktimit të burokracisë dhe harmonizimit me standardet digjitale të Bashkimit Evropian. Ky sesion ishte pjesë eNgjarja “Transformimi i së ardhmes: Strategjia digjitale për një shoqëri moderne”, e organizuar nga Ministria e Transformimit Digjital. Foto: Meta.mk, transmeton Portalb.mk.
Në panel morën pjesë përfaqësues nga institucionet, sektori i biznesit dhe shoqëria civile, të cilët u pajtuan se Maqedonia ka drejtim të qartë strategjik, por se zbatimi ende mbetet prapa pritjeve.
Drejtori ekzekutiv i Fondacionit Metamorfozis, Bardhyl Jashari, theksoi se digjitalizimi duhet të nënkuptojë përfundimin e plotë të shërbimit në internet, dhe jo vetëm prani formale në internet.
“Metamorfoza” bazohet në shumë aspekte, por unë do të veçoj dy prej tyre – përshtatjen dhe të mësuarit. Qytetarët duhet të fitojnë aftësi digjitale që do t’u mundësojnë të përdorin në mënyrë të sigurt teknologjitë e reja dhe së dyti, ne punojmë me institucionet për të përdorur teknologjitë e reja në një mënyrë që u sjell dobi të gjithëve. Këtu përqendrohemi në punë – krijimin e strategjive, por edhe punën me institucionet për të digjitalizuar të dhënat. Tani me inteligjencën artificiale, të dhënat janë karburanti i të gjithë transformimit digjital dhe pa standarde nuk mund të flasim për transformim digjital të qëndrueshëm dhe të sigurt,” theksoi Jashari.
Ai theksoi se strategjia kombëtare e TIK-ut ofron udhëzime të qarta se ku po shkojmë dhe e njëjta ka qëllime ambicioze.
“Një nga prioritetet thotë se shërbimet do të ofrohen elektronikisht, gjegjësisht ato do të digjitalizohen. Ato duhet të digjitalizohen plotësisht. Në ueb-faqet e komunave, ato ofrohen vetëm në nivelin e një formulari online, i cili më pas duhet të printohet dhe të çohet në sportel. Digjitalizimi i plotë do të thotë që puna mund të përfundojë dhe kjo është diçka në të cilën të gjithë duhet të përqendrohemi”, tha ai.
Një aspekt tjetër, sipas Jasharit, është hapja e të dhënave.
“Duhet të zgjidhen grupe të dhënash që kanë vlerë të madhe si për bizneset ashtu edhe për qytetarët. Shërbime të reja duhet të krijohen prej tyre, dhe është e rëndësishme që në procesin e konsultimit me qytetarët t’i pyesim se cilat shërbime duhet të digjitalizohen të parat, sepse në këtë mënyrë do të mund të marrin pjesë në përzgjedhjen e shërbimeve që do të digjitalizohen. Në të njëjtën kohë, do të marrin pjesë edhe në vlerësimin e cilësisë së tyre”, përfundoi Jashari.
Nga perspektiva e zgjidhjeve teknologjike, drejtori i “Nextsense”, Vasko Kronevski, theksoi se çelësi i suksesit është futja e shërbimeve të besimit dhe identifikimit elektronik, të krahasueshme me “pasaportë elektronike” në botën digjitale. Ai theksoi se çdo institucion duhet të jetë përgjegjës për saktësinë e të dhënave që mban dhe t’i nënshtrohet certifikimit në mënyrë që të bëhet “burim i besueshëm”. Sipas tij, krijimi i regjistrave të besuar dhe përshpejtimi i platformave të ndërveprimit janë parakusht për njohjen reciproke të transaksioneve me BE-në dhe integrimin e Maqedonisë në tregun digjital evropian.
Kryetari i Lidhjes së Odave Ekonomike, Goran Gjeorgjievski, theksoi problemet praktike me të cilat përballet komuniteti i biznesit, veçanërisht për shkak të mungesës së burimeve njerëzore në institucione. Ai vuri në dukje se kompanitë dhe qytetarët ende duhet të mbledhin dhe noterizojnë fizikisht dokumente nga institucione të shumta, gjë që ngadalëson të gjithë procesin.
“Me digjitalizimin e vërtetë, dokumentet do të shkëmbeheshin me një klikim, që do të thoshte lehtësim i madh për biznesin”, tha Gjeorgjievski.
Qëndrim të ngjashëm shprehu drejtoresha ekzekutive e “Maqedonia 2025”, Nikica Mojsoska-Bllazhevski, e cila theksoi se formati digjital duhet të jetë standardi, ose edhe e vetmja mënyrë për të marrë shërbime.
“Nëse aplikojmë në mënyrë elektronike dhe presim 15 ditë për një përgjigje, kjo do të thotë se proceset në sfond nuk kanë ndryshuar. Duhet të shkojmë drejt automatizimit të plotë”, theksoi ajo.