Fëmijët që në moshën 14 vjeç po bëhen ekstremistë, me çfarë llojesh radikalizimi po përballet Maqedonia?
Pavarësisht tronditjeve të sigurisë të shkaktuara nga lufta në Iran dhe në Lindjen e Mesme në përgjithësi, Maqedonia aktualisht mbetet vend paqësor dhe i qëndrueshëm, me nivel të ulët kërcënimi, por institucionet duhet të monitorojnë me vigjilencë rreziqet e radikalizimit, kërcënimeve hibride dhe pasojat e mundshme të sigurisë, thanë pjesëmarrësit e ngjarjes “Ndërtimi i komuniteteve gjithëpërfshirëse dhe rezistente – nga rezultatet te politikat e qëndrueshme”, të organizuar nga Shoqata e Juristëve të Rinj Maqedonas (ShJRM), transmeton Portalb.mk.
Projekti, i zbatuar në koordinim me Zyrën e Koordinatorit Kombëtar, synon të forcojë rezistencën e komuniteteve ndaj ekstremizmit të dhunshëm, përmes parandalimit, ndërtimit të kapaciteteve dhe mbështetjes në nivel lokal.
Eventi u nda në dy panele – njëri i dedikuar konflikteve globale dhe rreziqeve të sigurisë që lidhen me radikalizimin, kërcënimet hibride dhe çështjen e të kthyerve, dhe tjetri i përqendruar në radikalizimin online dhe sfidat në epokën digjitale.
Sipas analistes gjeopolitike Nela Jaksiq, manipulimi i diskursit gjeopolitik, kaosi informativ, kufizimi i ndihmës humanitare, presioni ekonomik dhe krizat energjetike krijojnë një mjedis për forma të reja të radikalizimit dhe thellimin e revoltës sociale.
Disa aspekte të radikalizimit, beson ajo, janë pasojë e drejtpërdrejtë e agresionit të vendeve më të forta kundër atyre më të dobëta.
Jaksiq theksoi se sot radikalizimi po merr gjithnjë e më shumë forma të reja, më komplekse që nuk kufizohen vetëm në kërcënimet klasike të sigurisë.
Sipas saj, forma e parë është manipulimi i diskursit gjeopolitik, ku të gjitha palët në konflikte vendosin informacione kontradiktore, shpallin fitore dhe krijojnë kaos që çon në përgjigje të gabuara dhe të pamjaftueshme të sigurisë.
Forma e dytë, siç theksoi ajo, është kufizimi i plotë i ndihmës humanitare në zonat e luftës, e cila krijon një ndjenjë dëshpërimi, zemërimi dhe frustrimi midis popullatës së prekur dhe mund të shtyjë grupet joshtetërore dhe madje edhe joterroriste drejt veprimeve më radikale.
Analistja gjeopolitike paralajmëroi gjithashtu se presionet ekonomike, siç janë tarifat dhe masat e tjera që shkaktojnë krizë dhe “poshtërim ekonomik”, hapin hapësirë për revoltë të brendshme, rritjen e krimit të organizuar dhe forcimin e ekstremizmit radikal.
Si rrezik shtesë, Jaksiq veçoi gjithashtu reduktimin e qëllimshëm të burimeve të energjisë, veçanërisht naftës, me qëllim që të shkaktojë shembjen e sistemeve të energjisë dhe të dobësojë institucionet shtetërore, duke vlerësuar se presione të tilla mund të bëhen edhe një nxitje për reagime të reja radikale.
Fëmijët që në moshën 14 vjeç po radikalizohen
Menaxherja e projektit në Shoqatën Maqedonase të Avokatëve të Rinj (SHMAR), Jasna Orovçanec Arangjeloviq, prezantoi rezultatet e projektit për ndërtimin e komuniteteve elastike dhe gjithëpërfshirëse, duke theksuar se ai përfshinte dhjetë komuna dhe komunitete lokale, median dhe sistemin arsimor. Ajo informoi se u organizuan punëtori me udhëheqës fetarë dhe përfaqësues të vetëqeverisjes lokale, si dhe procese të risocializimit dhe riintegrimit të të kthyerve dhe familjeve të tyre në bashkëpunim me Malin e Zi, Shqipërinë, Kosovën dhe Bosnjën dhe Hercegovinën.
Si pjesë e projektit, tha ajo, kishte 106 punëtori me fëmijë, nëntë kampe multietnike, 34 punëtori me prindër dhe mësues, tetë trajnime për gazetarë, tre analiza mediatike dhe dokumentari “Zinxhirë të thyer: Kthimi pas ISIS”.
Arangjeloviq paralajmëroi se nuk ka koordinim të mjaftueshëm midis burgjeve dhe ekipeve lokale shumësektoriale dhe se nevojitet një kuadër i veçantë ligjor në këtë fushë. Një shqetësim i veçantë, tha ajo, është shfaqja e radikalizimit online tek fëmijët që në moshën 14 vjeç.
Maqedonia, e qëndrueshme për momentin
Koordinatori Kombëtar për Parandalimin e Ekstremizmit të Dhunshëm, Pavle Trajanov, tha se konfliktet globale, veçanërisht lufta në Iran, në mënyrë të pashmangshme ngrenë pyetje në lidhje me situatën e sigurisë në Maqedoni dhe në rajon. Megjithatë, ai theksoi se sipas vlerësimeve aktuale, vendi është i qëndrueshëm për momentin.
“Stabiliteti i brendshëm dhe uniteti janë thelbësorë, kjo nuk është koha që partitë të fitojnë pikë politike”, tha Trajanov, duke shtuar se lufta ndikon drejtpërdrejt në rrjedhat e energjisë dhe ekonomike, dhe kështu në mënyrë indirekte në Maqedoni.
Ai paralajmëroi se një ndërhyrje e mundshme në Iran mund të rihapë rrugën ballkanike për refugjatët, por gjithashtu të krijojë një rrezik që ajo të abuzohet nga njerëz të përgatitur për veprime të dhunshme. Në të njëjtën kohë, sipas tij, shërbimet ende nuk kanë regjistruar rrezik që situata në Lindjen e Mesme të inkurajojë radikalizimin në Maqedoni.