Çfarë do të thotë shpallja e gjendjes së krizës?

By N. D. On 24/03/2026 09:58

Qeveria e Maqedonisë së Veriut. Foto nga Portalb.mk

Republika e Maqedonisë së Veriut është në gjendje krize që kur Qeveria aktivizoi vendimin për ta miratuar atë në një seancë të jashtëzakonshme të dielën, më 23 mars, në të cilën rendi i ditës përfshinte masa për t’u përballur me pasojat e luftës në Lindjen e Mesme dhe Gjirin Persik që ndaloi transportin normal të gazit, naftës dhe derivateve të naftës, transmeton Portalb.mk.

Në deklaratën e shkurtër mbi aktivizimin e gjendjes së krizës thuhet se ky vendim qeveritar i detyron organet e administratës shtetërore të marrin masa dhe aktivitete për t’u përballur me situatën dhe për të kapërcyer pasojat e një konflikti interesash në përdorimin e burimeve dhe rrugëve të burimeve strategjike të energjisë, si dhe pengimin dhe bllokimin e importit të tyre në Maqedoni.

Ky shpjegim jashtëzakonisht i paqartë dhe konfuz nuk shpjegon fare se çfarë do të thotë saktësisht futja e një gjendjeje krize, prandaj ky tekst përshkruan më qartë se çfarë do të thotë futja e kësaj gjendjeje krize në vend.

Një gjendje krize shpallet në rast të rreziqeve që mund të rrezikojnë mallrat, shëndetin dhe jetën e njerëzve dhe kafshëve dhe sigurinë e shtetit, për parandalimin ose menaxhimin e të cilave kërkohet përdorimi i një vëllimi më të madh burimesh.

Në ditën e hyrjes në fuqi të këtij vendimi, aktivizohet selia kryesore e Qendrës për Menaxhimin e Krizave, e cila do të jetë në seancë të përhershme me qëllim të monitorimit të masave dhe aktiviteteve dhe veprimeve të koordinuara.

Me qëllim të propozimit të vendimeve dhe sigurimit të konsultimeve të vazhdueshme, koordinimit, reagimit në kohë, efikasitetit dhe përdorimit të duhur të burimeve të disponueshme në rast krize, si dhe sigurimit të vlerësimit në kohë, cilësor dhe realist të kërcënimit për sigurinë e Republikës nga rreziqet, krijohet një Komitet Drejtues dhe një Grup Vlerësimi në sistemin e menaxhimit të krizave dhe krijohet një Drejtori për Menaxhimin e Krizave.

Komiteti Drejtues është një organ i Qeverisë për koordinimin dhe menaxhimin e sistemit të menaxhimit të krizave.

Komiteti Drejtues përbëhet nga ministrat e punëve të brendshme, shëndetësisë, transportit dhe komunikimit, mbrojtjes, punëve të jashtme dhe kreu i Grupit të Vlerësimit. Nëse përbërja e Komitetit Drejtues nuk pasqyron përfaqësimin e duhur dhe të drejtë të komuniteteve, përbërja e Komitetit Drejtues plotësohet nga anëtarë të tjerë të Qeverisë.

Në varësi të situatës së krizës, nëse është e nevojshme, zyrtarë të tjerë që menaxhojnë organet e administratës shtetërore mund të përfshihen në punën e Komitetit Drejtues.

Në një situatë krize, ligji i lejon Qeverisë të marrë vendime për përdorimin e burimeve të organeve të administratës shtetërore, organeve të komunave dhe Qytetit të Shkupit, si dhe për menaxhimin e tyre në rast të një situate krize.

Gjithashtu, gjatë një gjendjeje krize, mund të përdoren burimet e ndërmarrjeve publike, institucioneve dhe shërbimeve, si dhe shoqërive tregtare që kanë rëndësi të veçantë për punën në gjendje krize, në përputhje me ligjin.

Me kërkesë të Qeverisë, mund të përdoren edhe burimet e qytetarëve dhe personave të tjerë juridikë.

Ligji përcakton që Ushtria mund të marrë pjesë edhe me një pjesë të forcave të saj në mbështetje të policisë, në kushte kur gjendja e krizës kërcënon sigurinë e vendit, dhe organet e administratës shtetërore nuk kanë burime dhe mjete të mjaftueshme për parandalimin dhe menaxhimin e saj.

Vendimi për shpalljen e gjendjes së krizës merret nga Qeveria, kështu që gjendja e krizës nuk mund të zgjasë më shumë se 30 ditë.

Nëse ka nevojë të tejkalohet kjo periudhë, pra që gjendja të zgjasë më shumë, Qeveria duhet të kërkojë miratim nga Parlamenti për të zgjatur afatin ose për të propozuar shpalljen e gjendjes së luftës ose të jashtëzakonshme.

Cili është ndryshimi midis gjendjes së krizës dhe gjendjes së jashtëzakonshme?

Një gjendje e jashtëzakonshme ndodh kur ndodhin fatkeqësi të mëdha natyrore ose epidemi. Ekzistenca e gjendjes së jashtëzakonshme në territorin e Republikës së Maqedonisë së Veriut ose në një pjesë të saj përcaktohet nga Kuvendi me propozim të Presidentit të Republikës, Qeverisë ose të paktën 30 anëtarëve të Parlamentit. Gjatë gjendjes së jashtëzakonshme, Qeveria është e autorizuar të nxjerrë dekrete me fuqinë e ligjit.

Dallimi kryesor midis gjendjes së jashtëzakonshme dhe gjendjes së krizës është se gjendja e jashtëzakonshme dhe gjendja e krizës lejojnë trajtimin e situatës në mënyrë të ndryshme, kështu që në gjendje krize Qeveria mund të përdorë burime shtesë për t’u përballur me rreziqet, ndërsa gjatë gjendjes së jashtëzakonshme Qeveria ka në dispozicion mekanizma shtesë ligjorë, gjegjësisht ka të drejtë të nxjerrë dekrete me fuqinë e ligjit, të cilat mundësojnë efikasitet më të madh në menaxhimin e situatës. Në fakt, dekretet me fuqinë e ligjit nxirren në mënyrë të pavarur nga Qeveria pa pjesëmarrjen e Kuvendit, kështu që miratimi i tyre është dukshëm më i shpejtë në krahasim me kohën e nevojshme për të miratuar një ligj të caktuar përmes procedurës parlamentare.

As gjendja e krizës dhe as gjendja e jashtëzakonshme nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht vendosjen e orës policore. Ora policore mund të vendoset gjithashtu me vendim të veçantë të Qeverisë, nëse konsiderohet e nevojshme për të adresuar situatën.

Gjendja e krizës në Maqedoni u shpall pas krizës aktuale e çmimeve të karburanteve, e cila lidhet ngushtë me zhvillimet gjeopolitike në Lindjen e Mesme, ku përshkallëzimi i konfliktit ushtarak i udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Izraeli ka ndikuar drejtpërdrejt edhe në tregjet globale të energjisë. Ky tension ka shkaktuar pasiguri në furnizimin me naftë dhe rritje të çmimeve në bursat ndërkombëtare, duke reflektuar më pas edhe në vendet e rajonit. Si pasojë, shumë shtete janë përballur me rritje të kostove të importit të karburanteve, çka ka detyruar qeveritë të ndërhyjnë me masa fiskale dhe rregullatore për të zbutur ndikimin tek qytetarët.

Kriza energjetike Qeveria e Maqedonisë së Veriut