Ambientalistët në RMV kërkuan që ministri Hoxha të miratojë urgjentisht ligj të ri për natyrën
“Eko Svest”, së bashku me 14 organizata të tjera të shoqërisë civile mjedisore, i ka kërkuar ministrit të ri të Mjedisit, Muamet Hoxha, që të miratojë urgjentisht një ligj të ri për natyrën. Në letrën drejtuar ministrit, organizatat e shoqërisë civile nxjerrin në pah problemin e mekanizmave joefektivë për mbrojtjen e natyrës dhe presionin nga infrastruktura dhe projektet e tjera të zhvillimit mbi peizazhet dhe vlerat natyrore, dhe theksojnë se çështja e mbrojtjes së natyrës nuk trajtohet si përparësi në vend, transmeton Portalb.mk.
“Natyra gjithmonë i është nënshtruar shkatërrimit në kurriz të fitimit dhe investimeve. Jemi dëshmitarë se qytetarët janë gjithnjë e më të detyruar të përpiqen në mënyrë të pavarur të parandalojnë projektet e dëmshme në mjedisin e tyre, sepse mekanizmat ekzistues të ligjit aktual nuk arrijnë të identifikojnë ose parandalojnë me kohë dëmtimin e natyrës. Kjo kontribuohet ndjeshëm nga zgjidhjet ligjore joadekuate, të cilat nuk ofrojnë zbatim të konsiderueshëm dhe mbrojtje funksionale në terren”, thonë nga “Eko Svest” dhe theksojnë se një numër i madh i dispozitave ligjore dhe nënligjore në fushën e mbrojtjes së mjedisit janë në konflikt për shkak të shpërndarjes së institucioneve përgjegjëse për të vepruar në këtë fushë.
Organizatat e shoqërisë civile kujtojnë se ndryshimet në Ligjin për Mbrojtjen e Natyrës u bënë në vitin 2018, të cilat nuk u miratuan kurrë. Ndërkohë, në legjislacionin evropian janë miratuar Direktiva të reja dhe praktikat e menaxhimit të burimeve që lidhen drejtpërdrejt me Ligjin për Mbrojtjen e Natyrës kanë ndryshuar. Prandaj, është e nevojshme të miratohet një Ligj i ri për Natyrën, i cili, në përputhje me praktikat evropiane, do të përfaqësojë një sistem të qëndrueshëm procedurash, zgjidhjesh dhe masash që padyshim do të përmirësojnë kushtet aktuale në fushën e mbrojtjes së natyrës.
“Ligji i ri për Natyrën është një përparësi për shkak të domosdoshmërisë së mbrojtjes së lumenjve dhe liqeneve, maleve dhe pyjeve, bimëve dhe kafshëve, natyra jonë është një trashëgimi botërore, dhe mbrojtja e saj është një përgjegjësi ndaj nesh dhe ndaj brezit të ri dhe vendit. Çdo vonesë në ligjin e ri për natyrën kontribuon në regresin e natyrës, e cila tashmë është në një gjendje kërcënuese”, theksojnë ekologët.
Natyra në Maqedoni po përballet me sfida sistemike që kërcënojnë drejtpërdrejt biodiversitetin dhe mbijetesën e zonave tona më të vlefshme natyrore. Pa reformë urgjente dhe gjithëpërfshirëse, degradimi dhe humbja e përhershme e burimeve natyrore nga të cilat të gjithë varemi do të vazhdojë. Ligji ekzistues për Mbrojtjen e Natyrës është i vjetëruar, jofunksional dhe nuk ofron mbrojtje dhe menaxhim të përshtatshëm dhe afatgjatë të burimeve tona natyrore.
Mungojnë ndalime të qarta, nuk ka aktivitete të ndaluara të përcaktuara konkretisht dhe ndalohet ndërtimi i projekteve të infrastrukturës në zonat e mbrojtura, duke i lënë ato të cenueshme ndaj ndërhyrjeve të dëmshme dhe zhvillimit të projekteve të infrastrukturës, ka politizim të menaxhimit, ndërsa drejtorët e parqeve kombëtare janë funksione politike, jo profesionistë, gjë që dëmton menaxhimin profesional.
Organizatat gjithashtu theksojnë se institucionet për mbrojtjen e natyrës dhe strukturat e menaxhimit të zonave të mbrojtura nuk kanë mjaftueshëm profesionistë si biologë, ekologë, hidrologë dhe të tjerë, dhe nuk ka asnjë organ shkencor, Institutin për Mbrojtjen e Natyrës, i cili do të kryente vlerësimin, monitorimin dhe koordinimin institucional. Gjithashtu mungon inspektori për të kryer inspektime të natyrës, dhe doganierët dhe zyrtarët e policisë nuk janë të përgatitur mjaftueshëm. Shërbimet e rojeve në zonat e mbrojtura nuk kanë autorizime të përshtatshme dhe nuk ka bashkëpunim të mirë ndërsektorial.
Menaxherët e zonave të mbrojtura nuk kanë kapacitete dhe burime të mjaftueshme për të siguruar mbrojtje efektive, duke rezultuar në humbjen e vlerave më të mëdha natyrore për shkak të shfrytëzimit të tyre për qëllime ekonomike, dhe zonave të mbrojtura u mungon financimi sistematik nga buxheti i shtetit.
Dobësitë e ligjit ekzistues lejojnë që zonat që duhet të mbrohen me ligj të mos shpallen, dhe zonat e shpallura nuk mbrohen në mënyrë aktive për shkak të mungesës së Planeve të Menaxhimit dhe stafit të mjaftueshëm. Biodiversiteti nuk ka një nivel të lartë mbrojtjeje dhe ende nuk është prioritet në politikat shtetërore. Mungojnë gjithashtu studime mbi shkaqet e humbjes së biodiversitetit dhe të dhëna të besueshme, të sistematizuara dhe të hapura mbi jetën e egër, dhe specie të rëndësishme si ariu, rrëqebulli dhe ujku nuk kanë mbrojtje të mjaftueshme përmes planeve kombëtare të veprimit.
“Ne kërkojmë veprime urgjente nga Qeveria dhe Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, miratimin urgjent të një Ligji të ri për Natyrën, i cili do t’i përgjigjet nevojave aktuale dhe do të sigurojë mbrojtje afatgjatë. Ligji i ri duhet të parashikojë aktivitete të ndaluara për secilën kategori të zonës së mbrojtur. Ai duhet të prezantojë nene që do të ndalojnë eksplorimin gjeologjik, shfrytëzimin e burimeve minerale dhe ndërtimin e hidrocentraleve në zonat e mbrojtura, dhe të krijojë një Institut për Mbrojtjen e Natyrës”, thonë Eko Svest.
Kujtojmë se ditë më parë, Qendra për Kërkime dhe Informacion Mjedisor “Eko Svest” tha se hidrocentrali ura e Boshkut kërcënon mbijetesën e rrëqebullit të Ballkanit, pasi ndikon në habitatin e tij, dhe në të njëjtën kohë është projekt ekonomikisht i paqëndrueshëm. Reagimi i tyre erdhi pas deklaratave të fundit të kryeministrit Hristijan Mickoski, me të cilat ai e riaktualizoi këtë projekt energjetik të kahershëm.