Zbatimi i reformave në RMV kërkon efikasitet real, monitorim të progresit dhe raportim të rregullt institucional
Debati parlamentar në Shkup vuri në qendër zbatimin real të Procesit të Berlinit dhe Agjendës së Reformave si mjete për përshpejtimin e integrimit evropian. Folësit kërkuan koordinim të qëndrueshëm institucional, mbikëqyrje më të fortë parlamentare dhe transparencë më të madhe në ecurinë e reformave. U nënvizua se ligjet evropiane kërkojnë jo vetëm miratim formal, por mbështetje të gjerë politike për t’u bërë funksionale. Panelistët prezantuan gjetje nga samiti i Londrës 2025 dhe sfidat e zbatimit të reformave sipas Planit të Rritjes. Thelbi i evenimentit ishte se integrimi evropian mbetet prioritet strategjik dhe efikasiteti i reformave është kusht për besimin në institucione dhe afrimin me BE-në, transmeton Portalb.mk.
“Në kushtet kur integrimi evropian është përsëri në fokusin e publikut, sot në Parlamentin e Republikës së Maqedonisë së Veriut u hap një debat përmbajtjesor mbi atë se si duket rruga evropiane në praktikë, cilat janë rezultatet reale të Procesit të Berlinit dhe si po zbatohet Agjenda e Reformave në nivel institucional.
Procesi i Berlinit dhe Agjenda e Reformave u njohën si mekanizma kyç për lidhshmërinë rajonale, zhvillimin ekonomik dhe përshpejtimin e integrimit evropian të vendit, ndërsa u theksua nevoja për mbikëqyrje të vazhdueshme parlamentare, koordinim më të mirë institucional, monitorim transparent të hapave të reformave dhe një rol proaktiv të sektorit civil”, thuhet në njoftimin e Institutit për Demokraci Societas Civilis.
Këto çështje ishin në qendër të evenimentit “Agjenda e Reformave dhe Procesi i Berlinit përmes prizmit të integrimit evropian: Roli i Parlamentit në zbatimin e prioriteteve rajonale”, të organizuar nga Instituti për Demokraci “Societas Civilis” – Shkup, në bashkëpunim me Komisionin për Çështje Evropiane dhe Grupin Ndërpartiak për Monitorimin e Zbatimit të Procesit të Berlinit dhe Agjendës së Reformave.
Debatin e hapën Antonio Milloshoski, kryetar i Komisionit për Çështje Evropiane dhe kryesues i Grupit Ndërpartiak për Monitorimin e Zbatimit të Procesit të Berlinit dhe Axhendës së Reformave, Viktorija Trajkov, zëvendësministre për Çështje Evropiane, dhe Marko Troshanovski, kryetar i Institutit për Demokraci.
Në fjalimet e tyre, folësit theksuan nevojën për koordinim të vazhdueshëm midis institucioneve për monitorimin dhe përmbushjen e detyrimeve që rrjedhin nga Procesi i Berlinit dhe Agjenda e Reformave. U theksua roli i parlamentit si një vend ku reformat fitojnë legjitimitet politik dhe llogaridhënie publike.
Miloshoski theksoi se forumi i sotëm synon të shqyrtojë zbatimin e angazhimeve deri më sot dhe hapat që duhen ndërmarrë në periudhën e ardhshme. Ai theksoi se Parlamenti, përmes grupit ndërpartiak, do të vazhdojë të monitorojë dhe mbështesë në mënyrë aktive procesin e zbatimit të Agjendës së Reformave dhe Procesit të Berlinit si pjesë e integrimit evropian.
“Seanca e sotme është një mundësi për të bërë shqyrtim të qartë të angazhimeve që janë zbatuar dhe atyre që janë përpara. Parlamenti dhe deputetët, veçanërisht përmes grupit ndërpartiak, do të vazhdojnë të monitorojnë nga afër Agjendën e Reformave dhe Procesin e Berlinit si instrumente kyçe për integrim më të fortë të vendit me Bashkimin Evropian.”
Miloshoski theksoi më tej se progresi i reformave nuk varet vetëm nga miratimi i ligjeve, por edhe nga mbështetja e qartë politike pas tyre. Ai theksoi se ligjet reformuese nga agjenda evropiane duhet të miratohen me një konsensus më të gjerë politik, si një sinjal pjekurie dhe angazhimi të vërtetë ndaj rrugës evropiane.
“Kur miratojmë ligje që janë pjesë e agjendës së reformave dhe detyrimeve evropiane, është e rëndësishme që ato të mbështeten bashkërisht, dhe jo vetëm të votohen formalisht. Kjo dërgon një mesazh të fortë se integrimi evropian është interesi ynë i përbashkët, përtej dallimeve të përditshme politike”, tha Miloshoski.
Trajkov tha në fjalimin e saj se Procesi i Berlinit dhe Agjenda e Reformave janë mekanizma kyç për lidhshmërinë rajonale, rritjen ekonomike dhe përshpejtimin e integrimit evropian. Ajo shtoi gjithashtu se Qeveria mbetet plotësisht e përkushtuar për të përmbushur angazhimet e ndërmarra si një mundësi reale për zhvillim më të fortë dhe një cilësi më të mirë jetese.
“Procesi i Berlinit dhe Agjenda e Reformave nuk janë vetëm detyrimi ynë, por edhe një domosdoshmëri. Ato janë një mundësi për bashkimin tonë rajonal ekonomik, sociologjik dhe kulturor, përmes të cilit do t’i perceptojmë dobësitë tona, por edhe do t’i shndërrojmë ato në mundësi. Ky është gjithashtu një shans për t’u afruar më shpejt me BE-në duke zbatuar standardet dhe vlerat evropiane, dhe roli i parlamenteve në një kontekst rajonal, por edhe kombëtar është thelbësor për zbatimin me sukses të planeve dhe prioriteteve të përcaktuara. Lista e detyrave që na janë caktuar është e gjatë, por kjo nuk duhet të na dekurajojë, por përkundrazi paraqet një sfidë për ne. Është inkurajuese që disa nga këto reforma tashmë janë zbatuar, dhe disa mbeten për t’u zbatuar në periudhën e ardhshme”, tha Trajkov.
Troshanovski deklaroi se dimensioni parlamentar i Procesit të Berlinit është çelësi për rritjen e llogaridhënies demokratike dhe për afrimin e reformave me qytetarët. Ai theksoi se Instituti për Demokraci e mbështet në mënyrë aktive procesin dhe krijimi i grupit ndërpartiak është një hap i rëndësishëm drejt monitorimit më efikas të Planit të Rritjes së Ballkanit Perëndimor dhe Agjendës së Reformave.
“Procesi i Berlinit fitoi dimensionin e tij parlamentar pikërisht për të forcuar ndjenjën e pronësisë së reformave midis qytetarëve. Në kushtet e stagnimit në integrimin evropian, këto procese ishin mekanizmi i vetëm i vërtetë që lidhte vendet e rajonit përmes tregut të përbashkët, tranzicionit të gjelbër dhe atij digjital. Sot, përmes grupit ndërpartiak, Parlamenti ka një mjet për ta mbajtur në mënyrë aktive Qeverinë përgjegjëse për reformat, veçanërisht në fushën e sundimit të ligjit dhe luftës kundër korrupsionit.”
Troshanovski gjithashtu theksoi se roli i sektorit të shoqërisë civile mbetet thelbësor në monitorimin e reformave dhe se seanca të tilla janë veçanërisht të rëndësishme në periudhat midis raporteve të Komisionit Evropian, kur është e nevojshme që institucionet të raportojnë në mënyrë transparente si për progresin ashtu edhe për vonesat e mundshme në proceset e reformave.
Diskutime në panel mbi Procesin e Berlinit pas Londrës 2025 dhe rrugën e reformave drejt BE-së
Paneli i parë prezantoi rezultatet dhe prioritetet kryesore të Samitit të Procesit të Berlinit në Londër, si dhe mundësitë për thellimin e dialogut midis Parlamentit dhe Qeverisë në lidhje me zbatimin e angazhimeve rajonale dhe evropiane.
Deputetet Sanja Llukarevska dhe Dijana Toska, si pjesë e delegacionit të Maqedonisë së Veriut në Londër, mbajtën prezantimet e tyre. Panelit iu drejtua edhe drejtori i Drejtorisë së BE-së në Ministrinë e Punëve të Jashtme, Adrej Lepavcov, i cili foli për gjetjet e Takimit Ministror të Punëve të Jashtme.
Një perspektivë nga sektori civil dhe gjetjet e Forumit të Shoqërisë Civile u prezantuan nga Misha Popoviq nga Instituti për Demokraci.
Paneli i dytë iu kushtua nivelit të zbatimit të reformave nga Agjenda e Reformave në kuadër të Planit të Rritjes, si dhe rolit të institucioneve në zbatimin e mëtejshëm të angazhimeve të ndërmarra. Në diskutim morën pjesë Stefan Ristovski nga Instituti për Politika Evropiane, Bojana Bosilkova nga Ministria e Drejtësisë dhe Todor Konevski nga Ministria e Energjisë.
Folësit ranë dakord që zbatimi i reformave duhet të jetë më efikas, me monitorim të qartë të progresit, raportim të rregullt dhe kontroll të fortë parlamentar me qëllim përshpejtimin e procesit të integrimit evropian.
Eventi, i organizuar në kuadër të projektit “Forcimi i Pjesëmarrjes së Qytetarëve dhe Bizneseve në Procesin e Berlinit dhe Agjendën e Reformave në Republikën e Maqedonisë së Veriut”, i mbështetur financiarisht nga Fondacioni i Shoqërisë së Hapur – Ballkani Perëndimor, përfundoi me mesazhin se integrimi evropian mbetet një përparësi strategjike dhe zbatimi me sukses i reformave është çelësi për besimin në institucione dhe përshpejtimin e rrugës drejt Bashkimit Evropian.
Kujtojmë se Maqedonia e Veriut ka bërë shumë pak krahasuar me atë kërkohet në Agjendën Reformuese. Këtë e tregoi edhe tabela e rezultateve të Programit të Zhvillimit dhe Reformës në Ballkanin Perëndimor e publikuar nga Komisioni Evropian. Shoqëria civile edhe pse e përfshirë në monitorim, përballet me konsultim të kufizuar substancial dhe mungesë qasjeje në zbatimin ose jo të reformave për shkak të transparencës së ulët. Por pavarësisht kësaj status-quoeje, Ministria e Çështjeve Evropiane vëren “progres të madh” në disa fusha të agjendës. Delegacioni i Bashkimi Evropian ndërkohë, lidhur me atë se sa larg ka shkuar vendi në këtë drejtim dhe cilat fusha janë më problematike për tu zbatuar, thotë se janë në fazën përfundimtare të vlerësimit. Sidoqoftë, sipas rezultateve, Maqedonia ka përmbushur vetëm 2 nga 5 hapat e planifikuar deri në dhjetor 2024, ose 40% të detyrimeve të parashikuara.