Kundërspin: Të kërkosh përgjigje rreth qendrave të të dhënave nuk do të thotë se je “në linjën e Kinës” dhe kundër SHBA-ve
VMRO-DPMNE, duke e “nderuar” kundërshtarin e saj politik me epitete të papërshtatshme se është parti “histerike” dhe vetëm deklarativisht parti me orientim pro-perëndimor, dhe duke e akuzuar atë pa prova se po pozicionohet “në vijën e Kinës” dhe kundër SHBA-së si partneri ynë strategjik, në deklaratë nuk u përgjigjet dilemave në publik në lidhje me ndërtimin e qendrave të të dhënave në vend, por përkundrazi e spinon të vërtetën, shkruan Vërtetmatësi.
Partia në pushtet VMRO-DPMNE, duke reaguar ndaj konferencës për shtyp të kryetarit të LSDM-së opozitare, Venko Filipçe – në të cilën ai bëri një sërë pyetjesh në lidhje me ndërtimin e paralajmëruar të qendrave të të dhënave në vend dhe ndikimin e tyre në mjedis dhe kushtet e jetesës së qytetarëve – lëshoi një deklaratë në të cilën e spinon të vërtetën:
Spin: Cili është interesi i mbetjeve të SDS-së dhe Filipçes që të rreshtohen me Kinën, kundër partnerit tonë strategjik, SHBA-së?
SDS-ja histerike është vetëm deklarativisht një parti me orientim pro-perëndimor, prandaj në praktikë tregon se është e rreshtuar me Kinën dhe kundër SHBA-së. Kjo reflektohet në veprimet e tyre, gënjeshtrat, frikësimet dhe histerinë që krijojnë në vend për të kundërshtuar mundësinë e ndërtimit të qendrave të të dhënave në Maqedoni dhe zhvillimin e industrisë së IT-së.
Justifikimet e tyre janë se kjo do të rrisë konsumin e energjisë elektrike, do të rrisë çmimin e energjisë elektrike dhe se uji i pijshëm do të rrezikohet. Çfarë rastësie, të njëjtat teza, siç raportohet nga mediat amerikane, po përdoren nga botët kinezë në rrjetet sociale në SHBA për t’i kthyer amerikanët kundër ndërtimit të qendrave të të dhënave dhe sistemeve të inteligjencës artificiale. Ne nuk kemi nevojë për botë kinezë, për këtë kemi mbetjet e SDS-së të udhëhequra nga Venko Filipçe që janë në të njëjtën linjë me Kinën, kundër partnerit tonë strategjik SHBA-së dhe kundër zhvillimit të vendit tonë. Fushata e Kinës përmes botëve në rrjetet sociale, me qëllim parandalimin e zhvillimit të mëtejshëm të inteligjencës artificiale dhe qendrave të të dhënave në Amerikë, është për shkak se ato janë konkurrenca e tyre më e madhe.
Megjithatë, ajo që nuk është e qartë është se cili është qëllimi dhe interesi i mbetjeve të SDS-së për të bërë të njëjtën gjë në Maqedoni dhe për këtë arsye për të vepruar kundër partnerit tonë strategjik. A do të preferonte SDS-ja që kompanitë kineze të investonin në vend sesa kompanitë e përparuara të IT-së nga SHBA-ja? Apo e vetmja gjë që SDS-ja di është zhvillimi i një ekonomie të marihuanës për interesat e veta të klaneve, diçka që e pamë në shtatë vjet pushtet kur ata dhanë rreth 70 licenca për prodhimin e marihuanës për popullin e tyre.
Maqedonia duhet të zhvillojë dhe të ofrojë vende pune të përparuara dhe të paguara mirë, përmes investimeve në inteligjencën artificiale dhe sektorin e IT-së, sepse kjo është e ardhmja dhe ky është drejtimi në të cilin po lëviz bota.
[Burimi: Cili është interesi i mbetjeve të SDS-së dhe Filipçes për t’u rreshtuar me Kinën, kundër partnerit tonë strategjik, SHBA-së? Komunikatë për shtyp e VMRO-DPMNE-së – Data: 02.09.2026]
Kundërspin: Lideri i LSDM-së, Filipçe, në përgjigje të pyetjes së një gazetari në konferencën për shtyp të mbajtur më 01.09.2026, tregoi se njoftimet për qendrat e të dhënave paraqiten si një zhvillim, por një numër pyetjesh specifike në lidhje me ndikimin e tyre dhe çfarë përfitimesh do të kenë qytetarët mbeten pa përgjigje. Ai, ndër të tjera, theksoi se qendrat e të dhënave kanë rrezatim elektromagnetik jo-jonizues, zhurmë të fortë në mjedisin e tyre, duke bërë pyetje nëse kemi kapacitet të mjaftueshëm elektrik për ato qendra të të dhënave, nëse do të tërhiqet e gjithë energjia elektrike nga rajoni, çfarë do të ndodhë me çmimin e energjisë elektrike kur të ketë një konsumator të tillë të energjisë elektrike nga një mjedis i përshtatshëm, a do të shkatërrohet bota natyrore në lumenj, a do të ketë ujë për ujitje të zonave bujqësore?
VMRO-DPMNE, duke e “nderuar” kundërshtarin e saj politik me epitete të papërshtatshme se është parti “histerike” dhe vetëm deklarativisht me orientim pro-perëndimor, dhe duke e akuzuar pa prova se po pozicionohet “në vijën e Kinës” dhe kundër SHBA-së si partneri ynë strategjik, në deklaratën e saj nuk u përgjigjet dilemave në publik në lidhje me ndërtimin e qendrave të të dhënave në vend, por përkundrazi e spinon të vërtetën.
Kontradiktat rreth ndërtimit të qendrave të të dhënave janë ndezur në opinionin e brendshëm pas refuzimit të iniciativës private për ndërtimin e një objekti të tillë në fshatin Pançarevo, pranë Pehçevës. Kryeministri Hristijan Mickoski, duke iu përgjigjur pyetjes së një gazetari në nënshkrimin ceremonial të marrëveshjes së zbatimit për gazsjellësin interkonektor Maqedonia e Veriut – Serbi, deklaroi se si inxhinier po përpiqet të mos komentojë pretendimet e opozitës – “ajo që dëgjoj është një gënjeshtër totale, injorancë dhe mungesë njohurish” – se Qeveria po negocion me të paktën 5-6 investitorë potencial, përfshirë një kompani të madhe shumëkombëshe, dhe se nuk do të heqë dorë as edhe një milimetër në lidhje me qendrat e të dhënave. Megjithatë, deri më sot nuk ka informacion publik se kush janë këto kompani.
A jeni vërtet një “robot pro-Kinës” nëse pyetni nëse konsumi i energjisë elektrike do të rritet, çmimet e energjisë elektrike do të rriten dhe uji i pijshëm mund të jetë në rrezik?
Publiku në Shtetet e Bashkuara po kërkon gjithashtu përgjigje për këto pyetje. Shteti i Nju Jorkut ka vendosur një moratorium të përkohshëm, njëvjeçar, për ndërtimin e qendrave të të dhënave në të gjithë shtetin. Gjatë kësaj periudhe, zyrtarët po studiojnë ndikimet e qendrave të të dhënave në rrjetin elektrik dhe mjedisin.
Pastaj, shteti i Teksasit ndaloi përkohësisht lidhjet e reja të rrjetit dhe/ose miratimet e qendrave të të dhënave ndërsa shqyrton projektet e propozuara, gjë që nuk përbën një ndalim të përgjithshëm për ndërtimin fizik të qendrave të të dhënave në të gjithë shtetin. Shteti i Pensilvanisë, nga ana tjetër, ka futur kërkesa të reja të rrepta dhe ka hequr qendrat e të dhënave nga procesi i tij i lejeve të shpejta, por nuk e ka ndaluar ndërtimin në të gjithë shtetin.
Shumë shtete të tjera kanë qytete dhe/ose qarqe lokale që kanë vendosur moratoriume ose kanë refuzuar projekte, dhe kjo është në rreth 40 shtete. Kjo shifër përfshin veprime lokale, ndryshime në stimuj, ligje të propozuara dhe kufizime të tjera, por jo ndalime për ndërtim në të gjithë vendin (informacion më i detajuar dhe një hartë mund të gjenden këtu).
Siç mund ta lexojmë, mediat relevante amerikane dhe botërore po raportojnë për këto aktivitete. Megjithatë, deklarata e VMRO-DPMNE-së vë në dukje “raportimin nga mediat amerikane” rreth botëve kinezë që përdorin teza në rrjetet sociale në Shtetet e Bashkuara për rritjen e konsumit të energjisë elektrike, rritjen e çmimeve të energjisë elektrike dhe kërcënimin ndaj ujit të pijshëm “me qëllim që t’i kthejnë amerikanët kundër ndërtimit të qendrave të të dhënave dhe sistemeve të inteligjencës artificiale”.
Kontradiktat rreth qendrave të të dhënave sigurisht që nuk janë vetëm një “specialitet” aktual i publikut vendas. Sipas të dhënave të sintetizuara nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), Departamenti Amerikan i Energjisë, institutet kryesore shkencore në universitetet amerikane dhe agjencitë e lajmeve (Reuters, Associated Press) dhe mediat e specializuara (Financial Times), dilemat më të mëdha publike rreth qendrave gjigante të të dhënave përmblidhen në: kush paguan për to, kush përfiton dhe çfarë ndodh me burimet lokale dhe mjedisin.
Kontradiktat më të mëdha të qendrave të të dhënave
Qendrat e mëdha të të dhënave për inteligjencën artificiale kërkojnë qindra megavat energji të vazhdueshme, pastaj kërkojnë termocentrale të reja, linja transmetimi, nënstacione dhe infrastrukturë tjetër… Pyetja është nëse familjet dhe bizneset e zakonshme përfundojnë duke paguar për infrastrukturën e ndërtuar kryesisht për t’i shërbyer kompanive të teknologjisë në nivele super të mëdha që po zgjerohen masivisht. Për shembull, kjo është bërë një çështje e madhe politike në Teksas sepse kërkesa e propozuar për qendra të të dhënave mund të jetë e madhe në krahasim me kapacitetin e rrjetit lokal.
Pastaj lind pyetja se kush paguan për infrastrukturën elektrike? Financuesit e qendrave të të dhënave shpesh negociojnë tarifa të veçanta të energjisë elektrike ose stimuj ekonomikë. Kritikët e kësaj politike biznesi argumentojnë se nëse kompania merr një çmim të favorshëm ndërsa shërbimi investon miliarda në infrastrukturë, taksapaguesit po subvencionojnë në mënyrë efektive projektin, ndërsa mbështetësit kundërshtojnë se klientët e mëdhenj mund të sjellin të ardhura të konsiderueshme për shërbimet dhe bazat tatimore.
Shumë qendra të të dhënave përdorin ftohje me bazë uji, dhe një strukturë e madhe mund të konsumojë potencialisht miliona metra kub ujë, gjë që është e padëshirueshme në rajonet e thata. Ndërtimi i një kampusi hiperskalor mund të kërkojë qindra hektarë tokë, duke ngritur shqetësime në lidhje me pyjet, tokën bujqësore, rrjedhjen e ujërave të shiut, zhurmën dhe ndotjen e ajrit. Kritikët theksojnë se, ironikisht, IA tregtohet si një teknologji digjitale, por infrastruktura e saj fizike mund të ketë një gjurmë shumë të madhe karboni.
Uljet tatimore dhe stimujt ekonomikë janë në shënjestër, ndërsa shtetet konkurrojnë në mënyrë agresive për investime në qendrat e të dhënave, kështu që qeveritë ofrojnë përjashtime nga taksat e shitjes, stimuj për taksat e pronës, tokë të lirë ose përfitime të tjera.
Mbështetësit argumentojnë se qendrat e të dhënave krijojnë vende pune në ndërtim, të ardhura nga taksat dhe aktivitet ekonomik, ndërsa kundërshtarët vënë në dyshim nëse një strukturë që punëson relativisht pak punëtorë të përhershëm meriton qindra miliona ose miliarda dollarë në subvencione.
Ekziston një kërkesë e madhe për burime të IA-së në të gjithë botën, e cila është e ndryshme nga debati tradicional në lidhje me qendrat e të dhënave sepse vëllimi i ngarkesave të punës së IA-së po shkakton një rritje jashtëzakonisht të shpejtë të kërkesës për kompjuterë. Microsoft, Google, Amazon dhe Meta po ndërtojnë struktura të mëdha për të mbështetur IA-në.
Qendrat e të dhënave – dy qëndrime të kundërta
Kur analizojmë polemikat aktuale mbi qendrat e të dhënave në të gjithë botën, shohim dy qëndrime politike të kundërta. Kompanitë e teknologjisë së lartë thonë se bota ka nevojë për sasi të mëdha fuqie llogaritëse për të ndërtuar gjeneratën e ardhshme të inteligjencës artificiale, me efektin shoqërues të investimeve dhe rritjes ekonomike, ndërsa komunitetet lokale pyesin veten pse duhet të sigurojnë tokën, energjinë elektrike, ujin dhe infrastrukturën për këtë arritje?
Por në polemikat mbi qendrat e të dhënave në të gjithë botën, çështja më e rëndësishme sillet rreth energjisë elektrike si problemi më i madh. Një qendër të dhënash mund të ndërtohet relativisht shpejt krahasuar me kohën që duhet për të ndërtuar infrastrukturën e nevojshme energjetike – linja të reja energjie, nënstacione dhe kapacitet prodhues – por problemi qëndron në mospërputhjen me filozofinë e biznesit të kompanive të IA-së, të cilat duan fuqi llogaritëse tani, ndërsa ndërtimi i infrastrukturës elektrike mund të zgjasë me vite.
Prandaj, shtete në SHBA si Teksasi dhe Pensilvania përqendrohen shumë më tepër në përcaktimin e rregullave për instalimet e rrjetit dhe ndërlidhjen, ndërsa ato si Nju Jorku kanë një qasje më kufizuese ndaj zhvillimit të ri.
Pra, edhe te “partneri ynë strategjik” – siç përmendet SHBA-ja në disa vende në deklaratën e VMRO-DPMNE-së – ka debate të nxehta rreth ndikimit ekonomik dhe mjedisor të ndërtimit të qendrave të të dhënave, por ato nuk janë “në linjat e Kinës” dhe produkt i botëve kinezë, qëllimi i të cilëve është “të kthejnë amerikanët kundër ndërtimit të qendrave të të dhënave dhe sistemeve të inteligjencës artificiale” dhe që SHBA-ja të humbasë betejën në këtë fushë strategjike ndaj Kinës.
Sipas të gjitha fakteve të mësipërme, në deklaratën e VMRO-DPMNE-së në të cilën LSDM akuzohet se po pozicionohet “në linjat e Kinës”, dhe kundër SHBA-së si partneri ynë strategjik, dhe nuk jep përgjigje për dilemat në publik në lidhje me ndërtimin e qendrave të të dhënave në vend, ne mund të dallojmë spin.