“Udhëkryq në histori”: Evropa kërkon të marrë kontrollin e negociatave të Ukrainës në samitin kryesor të Londrës

Perëndimi është në një “udhëkryq në histori”, u tha kryeministri britanik Keir Starmer udhëheqësve evropianë në një samit të rëndësishëm në Londër të dielën, ndërsa kontinenti kërkonte të luftonte kontrollin e negociatave mbi luftën Rusi-Ukrainë larg SHBA-së dhe të paraqiste një front të bashkuar mes një shkrirjeje në marrëdhëniet midis Kievit dhe Uashingtonit, raporton CNN.

“Ky nuk është një moment për të folur më shumë. Është koha për të vepruar”, tha Starmer pas një dite monumentale të diplomacisë në Londër, ku liderët në kontinent u përpoqën për të krijuar një rrugë drejt një armëpushimi në Ukrainë.

Sipas kryeministrit, janë dakorduar për katër pika: të ndihmohet Ukraina ushtarakisht, të jetë Kievi në tryezë diskutimi për paqe, liderët evropianë të synojnë pengimin e secilit pushtim të ardhshëm rus dhe të formohet një koalicion për të garantuar paqen në Ukrainë.

Urgjenca e samitit në shtëpinë e zbukuruar Lancaster të Londrës u rrit pasi Presidenti i SHBA Donald Trump u fjalos me Zelenskyn në Zyrën Ovale, duke tmerruar Perëndimin dhe duke kënaqur Moskën në këtë proces. Zelensky dhe një ansambël liderësh evropianë ishin të pranishëm, në një moment ankthi intensiv në konflikt.

Starmer u tha gazetarëve se po punonte me Francën dhe një numër të vogël vendesh të tjera për të hartuar një plan për të ndaluar luftimet, i cili më pas do t’i paraqitej SHBA-së.

Procesi duket i destinuar të rivalizojë procesin e negociatave që administrata e Trump hapi me Rusinë muajin e kaluar dhe sugjeron një pranim të heshtur që sjellja e Trumpit dhe Zelenskyt në tryezën e bisedimeve së bashku mund të rezultojë në djegien e tensioneve edhe një herë.

“Por do të kërkonte ende mbështetjen amerikane”, përsëriti Starmer gjatë një konference për shtyp të dielën. Ai këmbënguli se SHBA-ja nuk ishte “një aleat jo i besueshëm” pasi përplasja e jashtëzakonshm e Trumpit me Zelensky-n e trembi thellë Evropën.

Perëndimi do të shpresojë që samiti i së dielës të ketë ringjallur vrullin në një proces paqeje që dukej se po ndërtohej ngadalë këtë javë, vetëm për t’u rrëzuar në ato pak minuta të pakëndshme të premten. Ai shfaqi unitetin evropian dhe disa liderë të pranishëm u përpoqën të korrigjonin një narrativë se kontinenti ishte një kalimtar në negociatat për t’i dhënë fund luftës.

“Në fund, një marrëveshje do të duhet të përfshijë Rusinë, sigurisht që do të jetë, por ne nuk mund t’i qasemi kësaj në bazë të asaj që Rusia dikton kushtet e ndonjë garancie sigurie para se të arrijmë në një marrëveshje – përndryshe, ne nuk do të bëjmë asnjë përparim fare”, tha Starmer.

Mbretëria e Bashkuar dhe Franca janë përpjekur të krijojnë një “koalicion të vullnetarëve” që do të hynte në Ukrainë pasi të arrihet një marrëveshje. “Nëse arrihet një marrëveshje, duhet të jetë një marrëveshje që më pas mbrohet,” tha Starmer.

“Askush nuk dëshiron ta shohë një gjë të tillë”

Zelensky shijoi një pritje të përzemërt nga Starmer të shtunën, që nuk mund të ishte më ndryshe se pritja që ai bëri në Shtëpinë e Bardhë. Mbreti Charles gjithashtu u takua me Zelensky në Sandringham të dielën.

Spektakli i mëparshëm i presidentit dhe nënpresidentit amerikan që qortonin liderin e një aleati të shkatërruar nga lufta i shtoi intensitet samitit të së dielës, i cili fillimisht ishte mbledhur nga Starmer për të ndërtuar mbi përparimin e arritur gjatë një takimi të ngjashëm në Paris fundjavën e kaluar.

Trump dhe JD Vance akuzuan Zelenskyn se ishte mosmirënjohës për mbështetjen ushtarake amerikane, për “bixhoz me jetët e miliona njerëzve” dhe rrezikimin e “Luftës së Tretë Botërore” duke luftuar ushtrinë pushtuese të Rusisë në vendin e tij.

Skenat ishin makthi më i keq i Evropës. “Askush nuk dëshiron ta shohë këtë,” tha Starmer për BBC të dielën. “Qëllimi im ka qenë ta kapërcej këtë.”

Udhëheqësi i Ukrainës do të kthehet në Kiev me më shumë se thjesht fjalë të ngrohta. Të shtunën, Britania njoftoi një marrëveshje për të përshpejtuar 2.8 miliardë dollarë kredi për Ukrainën. Sipas qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar, kësti i parë i financimit pritet të disbursohet javën e ardhshme.

Në një postim në Telegram të shtunën, Zelensky tha se “paratë do të shkojnë për prodhimin e armëve në Ukrainë. Kjo është rruga e drejtë: ai që filloi luftën duhet të paguajë.” Ai shtoi se “huaja do të forcojë aftësitë tona mbrojtëse”.

Më pas, të dielën, Starmer njoftoi një marrëveshje të re që i lejon Ukrainës të përdorë 1.6 miliardë £ (2 miliardë dollarë) të financimit të eksportit në Mbretërinë e Bashkuar për të blerë më shumë se 5,000 raketa të avancuara të mbrojtjes ajrore, të cilat do të prodhoheshin në Belfast.

“Moment që ndodh një herë në gjeneratë”

“Ne mblidhemi këtu sot sepse ky është një moment i vetëm një herë në gjeneratë për sigurinë e Evropës dhe ne të gjithë duhet të rritemi,” u tha Starmer udhëheqësve teksa hapi samitin e së dielës.

Takimi do të ketë tre qëllime, tha Downing Street: nevojat afatshkurtra të Ukrainës, sigurimi i një “marrëveshjeje të qëndrueshme” për t’i dhënë fund konfliktit dhe “planifikimi për garanci të forta sigurie”.

“Shpresoj se ju e dini se ne jemi të gjithë me ju dhe popullin e Ukrainës për aq kohë sa duhet, të gjithë rreth kësaj tavoline”, i tha Starmer Zelenskyt gjatë fjalës së tij hapëse.

Presidenti francez Emmanuel Macron, lideri në largim i Kanadasë, Justin Trudeau, dhe krerët e disa vendeve evropiane, Bashkimit Evropian dhe NATO-s janë të gjithë të pranishëm.

Kryeministrja italiane Giorgia Meloni i tha Starmerit të dielën se është “shumë, shumë e rëndësishme që të shmangim rrezikun që Perëndimi të përçahet” për luftën në Ukrainë.

Të dy liderët mund të rezultojnë jetik në korrigjimin e një procesi paqeje; të dy kanë zhvilluar marrëdhënie të forta me Trumpin dhe pritet që ta përdorin atë ndikim për të bindur presidentin të dëgjojë propozimet e Evropës.