Studentët protestuan: Ministër Filkov mos rri në dritare! Respektoni ligjin dhe të drejtën e studentëve shqiptarë (VIDEO)

Mijëra studentë dhe qytetarë shqiptarë protestuan sot në Shkup duke kërkuar që të respektohet Kushtetuta dhe Ligji për përdorimin e gjuhëve, në mënyrë që të mund ta japin provimin e jurisprudencës edhe në gjuhën shqipe krahas asaj maqedonase. Ata kërkojnë drejtësi për studentët dhe dorëheqje të ministrit të Drejtësisë, Igor Fillkov i cili ua mohon të drejtën e garantuar me ligj. Përmes një reagimi pas protestës, Ministria e Drejtësisë vazhdon të insistojë se provimi nuk mund të jepet në gjuhën shqipe, shkruan Portalb.mk.

Marshi filloi protestues filloi para Urës së Gurit dhe mbaroi para Ministrisë së Drejtësisë, aty ku studentët kërkuan dorëheqjen e ministrit të Drejtësisë, Igor Fillkov.

“Dorëheqje”, “Respekto Ligjin për gjuhët”, “Stop diskriminimit institucional”, “Mos mohoni një të drejtë të fituar”, “Kur ligji hesht, ne flasim”, “Error 404”, “Ligji për gjuhët është i qartë”. Këto ishin vetëm disa nga pankartat të cilat i mbanin studentët dhe pjesëmarrësit në protestë.

Ata thonë se kjo nuk është vetëm ‘lufta’ e tyre, por është ‘luftë’ për mbrojtjen e gjuhës.

Protesta filloi pak me vonesë, pasi grupi i studentëve që erdhën nga Tetova u vonuan, pasi ishin ndaluar nga policia.

Çfarë thanë protestuesit?

Njëri nga organizatorët e protestës, Mevlan Ademi tha se studentët nuk do të dorëzohen deri sa të ketë drejtësi për ata sepse “nuk ka barazi pa gjuhën shqipe”.

“Fillkov, ligji flet qartë, ligji flet shqip. Gjuha shqipe është gjuhë zyrtare dhe duhet ta respektoni. Edhe njëherë po të themi, mos të takohemi prapë këtu. Respektoni ligjin, bëje provimin në shqip”, tha Ademi.

Studenti Jon Selimi tha të mos u mohohet studentëve shqiptarë të drejtat e garantuara me ligj.

“Ky ligj flet qartë, nuk kërkon as ndryshime, as harmonizime e as iniciativa të reja, kërkon vetëm vullnet për ta zbatuar, ashtu siç është. Kërkesa jonë është e thjeshtë. Zbatojeni ligjin, asgjë më shumë e asgjë më pak”, tha Selimi.

Besar Sejdiu tha se studentët kërkojnë zbatimin e Kushtetutës dhe ligjeve.

“Kjo zvarritje është përpjekje për të na mohuar një të drejtë që na është mohuar për shumë vite. Gjuha shqipe është zyrtare, nuk negociohet. Ne këtu do jemi, ju zbatoni Kushtetutën dhe ligjin”, tha Sejdiu.

Besjan Rexhepi tha se protesta nuk është kundër askujt, por, thirrje për respekt ndaj drejtësisë.

“Nuk është protestë kundër askujt, por thirrje për drejtësi, barazi dhe respekt ndaj procesit tonë akademik dhe profesional. Kërkesa jonë është e qartë dhe konkrete”, tha Besjan Rexhepi.

Pas protestës, studentët edhe njëherë e dorëzuan zyrtarisht kërkesën e tyre që provimi i jurisprudencës të ju mundësohet ta japin në gjuhën shqipe, në përputhje me Kushtetutën dhe Ligjin e gjuhëve.

Reagimi i Ministrisë së Drejtësisë

Megjithatë, Ministria e Drejtësisë vazhdon të insistojë se provimi nuk mund të jepet në gjuhën shqipe.

Në një reagim nga ky institucion thonë se e respektojnë të drejtën e protestës, por konstatojnë se protesta e sotme tregoi përpjekje për manipulim me qytetarët nga ana e strukturave politike që për më shumë se dy dekada kanë marrë pjesë drejtpërdrejt në krijimin e gjendjeve të këqija në sistemin gjyqësor.

“Në këtë kontekst, është evidente edhe mungesa e përdorimit të simboleve shtetërore në protestën e sotme, gjë që shton dyshimet për kapacitetin demokratik të organizatorëve dhe raportin e tyre ndaj shtetit dhe rendit kushtetues”, thonë nga Ministria e Drejtësisë.

Sa i përket kërkesave lidhur me dhënien e provimit të jurisprudencës, Ministria e Drejtësisë edhe një herë theksoi se “bëhet fjalë për një provim profesional që nuk përbën procedurë administrative, por një mekanizëm për sigurimin e cilësisë dhe profesionalizmit në sistemin gjyqësor”.

“Ministria e Drejtësisë mbetet e hapur për dialog konstruktiv me të gjitha palët e interesuara dhe i shqyrton me kujdes të gjitha iniciativat dhe propozimet, ekskluzivisht brenda kompetencave ligjore. Prioriteti ynë mbetet forcimi i rendit juridik dhe vendosja e një sistemi të drejtë, transparent dhe cilësor të vlerësimit profesional, i liruar nga ndikimet politike. Nuk do të lejojmë asnjë keqpërdorim të Kushtetutës dhe ligjeve”, thanë nga Ministria e Drejtësisë.

Si ministra të Drejtësisë nuk e zgjodhën problemin, sot si opozitë në protestë

Dikur ishin ministra të Drejtësisë nga BDI-së, ndërsa sot si qytetarë të revoltuar dolën të protestojnë për diçka që nuk arritën ta realizojnë derisa kishin pushtetin në dorë. Ish ministrat e Drejtësisë, Blerim Bexheti, Bilen Saliji dhe Valdet Xhaferi ishin vetëm disa nga emrat të cilët u panë në protestë. Pjesëmarrës ishte edhe ish zëvendësministri i Drejtësisë, Agim Nuhiu.

Përveç tyre, në protestë u panë edhe dy ish zëvendëskryeministrat Musa Xhaferi dhe Festim Halili, të cilët në mandatet e tyre kishin për obligim të kujdeseshin për zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit, e cila një ndër shtyllat kryesore ka dhe zbatimin e gjuhës shqipe.

Në protestë morën pjesë edhe shefja e grupit parlamentar të Frontit Evropian Rina Ajdari së bashku me deputetët Diana Toska, Safulla Duraku, Ilir Hasasni dhe Sali Murat.

Përveç tyre pjesëmarrës ishin edhe figura tjera të BDI-së si Arbër Ademi, Arta Bilalli Zendeli, Bajram Rexhepi, Jeton Shaqiri dhe të tjerë.

Në protestë u panë edhe deputetët e Aleancës për Shqiptarët të Ziadin Selës: Ilire Dauti dhe Ilmi Aziri.

Pjesë mori edhe deputeti i LSDM-së, Fatmir Bytyqi.

Përfaqësues të VLEN-it nuk kishte.

Reagimet në opinion

Organizatorët e protestës paraprakisht u ftuan në polici në bisedë informative.

Protesta ka marrë mbështetje edhe nga individë, funksionarë dhe shoqata tjera nga RMV-ja, Shqipëria dhe Kosova.

Por, e njëjta ka nxitur edhe përplasje midis dy blloqeve politike shqiptare në RMV, VLEN dhe BDI.

Kryeministri i vendit Hristijan Mickoski përsëri u garantoi studentëve se do ju gjejë zgjidhje, ndërsa u bëri apel që të mos bëhen vegël e BDI-së.

“Unë i garantoj studentët se siç janë gjetur shumë zgjidhje për shumë sfida dhe shumë lëshime nga e kaluara, ashtu edhe për këtë do të gjendet zgjidhje përkatëse. Unë mendoj se atë tanimë e dinë dhe apeli im është që të mos lejojnë të jenë vegël në duart e partisë politike që ende jeton në kujtimet e së kaluarës, gjegjësisht në kohën e shekullit të kaluar”, tha me 5 prill Hristijan Mickoski.

Nga ana tjetër, zëdhënësja e BDI-së, Arta Bilalli Zendeli ka thënë se garancitë për të drejta vlejnë vetëm për fushatë.

“Garancitë për të drejtat siç duket vlejnë vetëm në fushatë! Pas fushatës, zëri i tyre nuk dëgjohet por zëri i studentëve nuk ndalet para diskriminimit, arrogancës dhe majorizimit. Sot studentët janë në rrugë për dinjitet, tha Bilalli Zendeli.

Njëri nga liderët e VLEN-it, Izet Mexhiti tha se politika gjuhësore në Maqedoninë e Veriut, për fat të keq, është rregulluar me një ligj gjysmak.

“Ligjet gjysmake japin zgjidhje gjysmake. Prandaj protesta është thirrje për vetëdijësim për të gjithë aktorët politikë e shoqërorë të cilët duhet të kontribuojnë për zgjidhje më të mira ligjore dhe politika afatgjate institucionale në vend. Në vend të politizimit, bëj thirrje për ndërgjegjësim, sepse protestat studentore gjithmonë janë alarm për dukuritë shoqërore të cilat strukturat politike kanë për obligim t’ i trajtojnë në tërësi”, tha Mexhiti.

Kronologjia e ngjarjes

Çështja e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe po përcillet me bujë të madhe periudhën e fundit pasi 385 studentë shqiptarë nga tre fakultete të juridikut (UT, UEJL, UNT) në Maqedoninë e Veriut përmes një peticioni kërkuan nga institucionet që provimi i jurisprudencës të jepet edhe në gjuhën shqipe, në gjuhën në të cilën i kryejnë studimet, pasi siç thonë, u takon me ligj.

Në Ligjin për Provimin e Jurisprudencës nuk ekziston dispozitë ligjore në të cilin thuhet se ky provim mund të mbahet vetëm në gjuhë maqedonase.

Ndërkaq, neni 2 i Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve thotë se “institucionet e qeverisjes shtetërore duhet të mundësojnë përdorim të gjuhëve tjera zyrtare të cilat fliten nga më së paku 20% e qytetarëve”, që është gjuha shqipe.

Neni 2 dhe neni 5 i këtij ligji thotë se “institucionet janë të obliguara të mundësojnë përdorim të gjuhës shqipe në të gjitha procedurat para gjykatave dhe organeve tjera shtetërore”. Kjo do të thotë se në qoftë se ligji për provimin e jurisprudencës nuk e kufizon dhënien e këtij provimi vetëm në gjuhën maqedone, duhet të mundësohet edhe në gjuhën shqipe.

Por kjo kërkesë deri tani ka hasur në vesh të shurdhër.

Ministria e Drejtësisë me në krye Igor Fillov vazhdimisht ka insistuar se provimi i jurisprudencës nuk mund të mbahet në gjuhën shqipe pavarësisht Ligjit për përdorimin e gjuhëve. Ndërsa inspektimin e Inspektoratit për Përdorimin e Gjuhëve e kanë quajtur si presion.

Në ndërkohë, Inspektorati për Përdorimin e Gjuhëve pas mbikëqyrjes së jashtëzakonshme ia tërhoqi vërejtjen Ministrisë së Drejtësisë në krye me Igor Fillkovin se nuk e kanë mundësuar dhënien e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe pavarësisht detyrimit ligjor dhe kushtetues.

Ministria e Drejtësisë nuk e ka ndërmend t’i zbatojë rekomandimet, por ka parashtruar ankesë ndaj këtij vendimi.

Edhe Avokati i Popullit përmes lëndës që e hapi për këtë çështje, doli me propozim konkret për Qeverinë ku i kërkon që përmes ministrisë së Drejtësisë, të fillojë procedurë për ndryshimin tre ligjeve: Jurisprudencës, Noterinë dhe Përmbarimin, që të njëjtat të harmonizohen me Ligjin për përdorimin e gjuhëve, që ky provim të jepet edhe në shqip.

Ministria e Drejtësisë i tha Portalbit se i ka dorëzuar përgjigje Avokatit të Popullit, në të cilën është shpjeguar në detaje procedura për dhënien e provimit të jurisprudencës, dhe se provimi i jurisprudencës është provim profesional dhe jo procedurë administrative.

Kryeministri Hristijan Mickoski edhe pse pati deklaruar se studentëve duhet t’u mundësohet provimi edhe në shqip, pastaj tha se Ligji aktual nuk e lejon provimin e jurisprudencës në shqip dhe se është i gatshëm ta rregullojnë, por vendimin do ta japë Komisioni i Venedikut. Më 4 mars në Kuvend premtoi se do të bëhen ndryshime ligjore që provimi të mbahet edhe në gjuhën shqipe.

Opozita shqiptare fillimisht dorëzoi propozim-ligji me të cilin propozuan që provimi i jurisprudencës të jepet edhe në gjuhën shqipe, por më pas e tërhoqën me arsyetimin se duhet vetëm të zbatohet Ligji për përdorimin e gjuhëve. Opozita shqiptare dorëzoi në Kuvend edhe rezolutë.

Ekspertët dhe shoqëria civile kanë vlerësuar se provimi në shqip nuk përbën rrezik dhe duhet të reflektojë realitetin demografik.

Propozim-ligj i cili do të mundësonte dhënien e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe ishte gati në vitin 2024 nga Ministria e Drejtësisë, por me ndryshimin e përbërjes parlamentare dhe qeverisë së re, e njëjta u hoq nga agjenda e kuvendit dhe s’u përmend fare nga qeveria aktuale.

Ligji për Zbatimin e Gjuhëve ka hyrë në fuqi në vitin 2019, nga atëherë janë ndërruar katër ministra të drejtësisë, edhe atë Bojan Mariçiq, Nikolla Tupançevski, Krenar Lloga dhe aktualisht është Igor Filkov. Në vitet paraprake edhe kur s’ka pasur ministër shqiptar, zëvendësi ka qenë i përkatësisë shqiptare.

• LEXO: Provimi i jurisprudencës: Ministria e Drejtësisë e sfidon Inspektoratin e Gjuhëve dhe refuzon shqipen, pavarësisht shkeljeve të konstatuara
• LEXO: Inspektorati i Gjuhëve me vërejtje kundër ministrit të Drejtësisë: Nuk e lejoi provimin e jurisprudencës në shqip, ja çfarë duhet të bëjë (Dokument)
• LEXO: Jurisprudenca në shqip: Avokati i Popullit i propozoi Qeverisë të bëjë ndryshime ligjore (Dokument)