RMV-ja nuk ka mekanizm për përgjigje të shpejtë ndaj ndërhyrjeve të huaja dhe manipulimit të informacionit
Në Maqedoninë e Veriut, nuk ka një qasje të sistematizuar për t’u marrë me ndërhyrjet e huaja dhe manipulimin e informacionit (NHMI), as një mekanizëm institucional për një përgjigje të shpejtë dhe të koordinuar. Ky boshllëk në politika kërcënon sigurinë kombëtare, besimin publik në institucione dhe stabilitetin demokratik. Kjo u tha në takimin tematik të sotëm të ekspertëve kushtuar kërcënimeve nga manipulimi i informacionit, të organizuar nga Komisioni Parlamentar për Mbrojtje dhe Siguri në bashkëpunim me Institutin për Studime të Komunikimit (ISK), transmeton Portalb.mk.
“Vendi ynë nuk është imun ndaj këtyre sfidave. Si një vend me rëndësi gjeostrategjike, anëtar i NATO-s dhe kandidat për anëtarësim në BE, Maqedonia është e ekspozuar ndaj këtyre kërcënimeve që kërkojnë që ne të veprojmë në një mënyrë të integruar, sociale dhe të orientuar drejt medias. Si Komision për Mbrojtje, ne kemi detyrimin të monitorojmë dhe debatojmë për sigurinë, dhe jo vetëm kërcënimet tradicionale”, tha kryetari i Komisionit për Mbrojtje dhe Siguri, Gjenerali Pavle Arsovski.
Aleksandra Temenugova nga ISK tha se njohja dhe trajtimi i ndërhyrjeve të huaja dhe manipulimit të informacionit kërkon pjekuri institucionale dhe qëndrueshmëri sociale.
“Fokusi ynë është të ngremë temën e manipulimit keqdashës dhe të qëllimshëm të informacionit që vjen nga aktorë të jashtëm – shtetërorë ose jo-shtetërorë – më lart në diskursin publik. Qëllimi ynë është të nxjerrim në pah së bashku pasojat e dëmshme të taktikave dhe teknikave të tilla të sofistikuara që janë të vështira për t’u njohur edhe pse ato me shumë mjeshtëri pushtojnë hapësirën publike, duke hyrë përmes kulturës, fesë, biznesit, marrëdhënieve etnike. Por nuk mund t’i bëjmë të gjitha këto vetëm. Nëse ndjekim modelet relativisht të suksesshme për t’u marrë me NHMI në disa vende të BE-së, receta e suksesit qëndron në mënyrë të pashmangshme në një qasje gjithëpërfshirëse, pra me një qasje të koordinuar nga të gjithë palët e interesuara: vendimmarrësit, organizatat e shoqërisë civile, mediat dhe sigurisht vetë qytetarët”, tha Temenugova.
Në këtë aktivitet, i cili mblodhi së bashku deputetë, ekspertë, përfaqësues nga institucionet, mediat dhe shoqëria civile, u prezantuan dy studime analitike nga ISK – “Ndërhyrja dhe manipulimi i informacionit nga jashtë në Republikën e Maqedonisë së Veriut” dhe “Trajtimi i manipulimit të informacionit nga jashtë në kontekstin e rregulloreve evropiane”.
Gjetjet e të dy studimeve tregojnë dobësi serioze institucionale dhe ligjore në trajtimin e fushatave të koordinuara të dezinformimit të nxitura nga aktorë të huaj shtetërorë dhe jo-shtetërorë. Mungesa e koordinimit strategjik, mekanizmat ligjorë jofunksionalë, një hapësirë mediatike e cenueshme dhe një nivel i ulët i njohurive mediatike e bëjnë vendin të ndjeshëm ndaj kërcënimeve hibride dhe narrativave manipuluese.
“Institucionet maqedonase janë në një nivel fillestar për trajtimin efektiv – në mënyrë narrative ka ndërgjegjësim, por në realitet bëhet shumë pak. I vetmi dokument është Strategjia për Trajtimin e Kërcënimeve Hibride, e cila ka shumë citate, teksti është akademik, por me pak aktivitete operative”, theksoi profesori universitar Metodi Haxhi-Janev, i cili është një nga autorët e studimeve.
“Ndërhyrja dhe manipulimi i informacionit nga jashtë do të thotë gjithashtu luftë hibride, dhe për këtë arsye është i nevojshëm bashkëpunimi midis institucioneve nga fusha të ndryshme, nga një perspektivë e mbrojtjes, sigurisë dhe medias”, tha Konrad Bleijer-Simon nga Instituti Universitar Evropian në Firence, Itali, autor i njërit prej studimeve. Ai theksoi se në Maqedoninë e Veriut ndodhin një deri në pesë sulme çdo vit dhe theksoi se gjëja më e rëndësishme është që masat për t’u marrë me ndërhyrjet e huaja dhe manipulimin e informacionit të propozohen nga agjencitë e pavarura.
Diskutimi arriti në përfundimin se trajtimi i ndërhyrjeve të huaja dhe manipulimit të informacionit duhet të bazohet në një qasje gjithëpërfshirëse dhe demokratike, ku institucionet, sektori civil, media dhe partnerët ndërkombëtarë do të bashkëpunojnë në ndërtimin e një shoqërie elastike dhe të informuar. Përgjigja institucionale duhet të jetë e shpejtë, proporcionale dhe transparente, në përputhje me standardet dhe vlerat e NATO-s dhe BE-së.
Takimi u organizua në kuadër të projektit “Monitorimi, zbulimi dhe ekspozimi i ndërhyrjeve të fshehura të huaja dhe manipulimit të informacionit”, i cili zbatohet nga Instituti për Studime të Komunikimit, i cili mbështetet financiarisht nga Ambasada Britanike në Shkup.