Preshova për Prizmën: Të pavarurit mund të kandidojnë në zgjedhje edhe pa nënshkrime
Iniciativat qytetare mund të kenë kandidatë pa mbledhur nënshkrime, thotë profesori universitar Denis Preshova në një intervistë për “Prizmën“. Për më shumë se një vit, iniciativat qytetare të pavarura, disa prej të cilave tashmë kanë këshilltarë në komuna, kanë zhvilluar një betejë ligjore dhe politike në një përpjekje për të arritur një prag më të ulët për të kandiduar në zgjedhje, transmeton Portalb.mk.
Për ta, ishte e palogjikshme që pas ndryshimeve në Kodin Zgjedhor në mars 2024, që iniciativat jopartiake të kandidonin, për shembull për Qytetin e Shkupit, nevojiteshin mbi 4,500 nënshkrime, ndërsa 1,000 nënshkrime janë të mjaftueshme për të formuar një parti që mund të luftojë për vota në të gjithë vendin.
Pas sfidës, këto ndryshime ranë në Gjykatën Kushtetuese, por tani ata përballen me një dilemë të re nëse Parlamenti nuk miraton ndryshime të reja, nëse do të jenë në gjendje të kandidojnë apo jo. Në një përpjekje për të marrë përgjigje për pyetjen, ata janë takuar me presidenten Gordana Siljanovska-Davkova dhe përfaqësues të partive politike në javët e fundit.
Preshova thotë gjithashtu se kërkimi i një interpretimi autentik nga Kuvendi do të jetë kundërproduktiv dhe vetëm sa mund t’i ndërlikojë më tej dhe në mënyrë të panevojshme çështjet.
“Me vendimin e Gjykatës Kushtetuese për shfuqizimin e dy dispozitave ligjore të ndryshimeve në Kodin Zgjedhor që i referohen nënshkrimeve të kërkuara për paraqitjen e një liste kandidatësh nga një grup votuesish në zgjedhjet parlamentare dhe lokale (neni 61 dhe neni 62), është hapur një boshllëk ligjor në lidhje me kushtet për ushtrimin e së drejtës për të paraqitur lista kandidatësh. Efekti ligjor i vendimeve të Gjykatës Kushtetuese, dhe veçanërisht vendimeve shfuqizuese, është se ato nuk rivendosin dispozitat ligjore që ishin subjekt ndryshimi ose plotësimi, dhe për këtë arsye është krijuar një boshllëk ligjor, ose siç thoni ju, vakum ligjor. Konkretisht, të ashtuquajturat lista të pavarura kanë të drejtën ligjore, të parashikuar nga një dispozitë e veçantë ligjore në nenin 60 të Kodit Zgjedhor, për të paraqitur lista kandidatësh, por dispozitat që rregullojnë kushtet në seksionin e nënshkrimeve të kërkuara janë shfuqizuar, kështu që ato aktualisht nuk parashikohen dhe rregullohen. Kjo do të thotë se në përputhje me kuadrin ligjor ekzistues dhe me këtë boshllëk ligjor, këto grupe votuesish, “Listat e pavarura mund të paraqesin lista kandidatësh pa mbledhur nënshkrime sepse Kodi Zgjedhor aktualisht nuk përcakton numrin ose përqindjen e nënshkrimeve të kërkuara për të paraqitur një listë të kandidatësh, qofshin për deputetë apo anëtarë të këshillit”, thotë Prehsova.
Intervistën e plotë mund ta lexoni këtu.
Në përgjigje të pyetjes së gazetarëve dje në një brifing në zyrën e tij, kryetari i Kuvendit, Afrim Gashi, tha se kjo çështje do të duhet të zgjidhet, por ai vetë nuk e di se si dhe kur partitë parlamentare do të kenë guximin ta miratojnë ligjin.
Ai thotë se kjo çështje është pezull dhe nëse nuk zgjidhet deri në pushime, do të duhet të zgjidhet menjëherë në ditët pas pushimeve.
“Gjykata Kushtetuese urdhëroi miratimin e një Kodi të ri Zgjedhor pasi në mars shfuqizoi nenet që kërkonin që kandidatët e pavarur të kishin një numër më të madh nënshkrimesh për të kandiduar në zgjedhje, por tani, në fund të korrikut, kushtet për miratimin e normave të reja nuk janë përmbushur. Pati marrëveshje nga partitë kryesore, ndërsa BDI dhe Levica kundërshtuan. Nëse nuk e votojmë deri në fund të këtij muaji, nuk e di se çfarë do të bëhet, por kemi folur në takimet koordinuese të grupeve parlamentare se Kodi Zgjedhor është një çështje që duhet ta zgjidhim. Do ta miratojmë pas festave”, shpreson kryetari i Parlamentit.
Nismat e pavarura dhe aktivistët qytetarë nga mbarë vendi kanë reaguar sërish për pjesëmarrjen e kandidatëve të pavarur në zgjedhje. Ata thonë se vetëm dy javë para se deputetët të shkojnë në pushime kolektive dhe tre javë deri në shpalljen e zgjedhjeve, kanë pasiguri ligjore dhe vënie në pikëpyetje të të drejtave të garantuara kushtetuese të mijëra qytetarëve, me dështimin për të përcaktuar pjesëmarrjen e kandidatëve të pavarur në zgjedhjet e ardhshme.
Presidentja e Maqedonisë së Veriut pritet që së shpejti t’i shpallë zgjedhjet lokale që do të mbahen në tetor të këtij viti. Të qarta janë datat, por jo edhe rregullat sa i përket ndryshimeve të Kodit Zgjedhor për të cilat partitë politike janë bërë lëmsh sepse duhet të votohen me shumicë Badinteri. Propozim-ligjin e parë ua rrëzoi Gjykata Kushtetuese. Aktualisht ndryshimet e Kodit Zgjedhor ndodhen në lexim të dytë në Kuvendin e RMV-së.