Motrat Brontë: Tri pendë, një stuhi gjenialiteti
Fshati i vogël Haworth, i vendosur në majat e erëta të Yorkshire-it, do të dukej një djep i pamundur i revolucionit letrar. E megjithatë, nga kjo vetmi e frytshme lindën tri motra, të cilat, me romanet e tyre, përmbysën normat e letërsisë viktoriane dhe vazhdojnë të tingëllojnë fuqishëm edhe sot: Charlotte, Emily dhe Anne Brontë. Duke shkruar nën emra meshkujsh: Currer, Ellis dhe Acton Bell, ato krijuan heroinë të fuqishme, pasione gotike dhe thellësi morale që tronditën një botë letrare të vetëkënaqur.
Charlotte, më e madhja, njihet më së shumti për Jane Eyre (1847), një roman që ndërthur intimitetin e rrëfimit personal me dramën gotike. Jane, e thjeshtë por krenare, përballet jo vetëm me mizorinë e hallës dhe disiplinën e ftohtë të shkollës bamirëse, por edhe me dominimin romantik të zotit Rochester. Duke vepruar kështu, ajo këmbëngul në autonominë e saj—morale, emocionale dhe financiare—shumë kohë para se feminizmi të kishte një emër. Vepra e Charlotte shquhet për thellësinë psikologjike dhe përkushtimin ndaj botës së brendshme të gruas, duke e paraqitur atë me saktësi të paepur.
Nëse Charlotte i dha zë vetërespektit, Emily, motra e mesme, i dha zë stuhisë. Romani i saj i vetëm, Wuthering Heights (1847), është një rrëfim i errët dhe i egër për obsesionin, hakmarrjen dhe fuqinë shkatërruese të dashurisë. Heathcliff dhe Catherine nuk janë thjesht të dashuruar; ata janë shpirtra binjakë të lidhur në një furi kozmike, pasioni i të cilëve pasqyron ulërimën e erërave në moçalet përreth. Kritikët e kohës u tronditën nga dykuptimësia morale dhe intensiteti emocional dhe brutal i romanit. Sot, Wuthering Heights vlerësohet si kryevepër e modernizmit letrar, po aq e egër dhe magjepsëse sa peizazhi që e frymëzoi.
Anne Brontë, shpesh e anashkaluar, ishte ndoshta më radikalja në aspektin shoqëror. Romani i saj The Tenant of Wildfell Hall (1848) tronditi lexuesit viktorianë me përshkrimin e hapur të alkoolizmit, dhunës në familje dhe një gruaje që sfidon bashkëshortin duke ikur me fëmijën e saj. Heroina e Anne, Helen Huntingdon, është një figurë e heshtur por e guximshme, e vendosur të mbrojë djalin dhe dinjitetin e saj. Ndryshe nga prirjet gotike të motrave, realizmi i Anne është i zhveshur, i drejtpërdrejtë dhe moral, duke zbuluar padrejtësitë që fshiheshin pas fasadës së shoqërisë së ndershme.
Ajo që i bashkon motrat Brontë nuk është vetëm shtëpia e përbashkët dhe rrethanat e jetës, por një nevojë e zjarrtë e brendshme për të shkruar. Ato nuk ishin shkrimtare rastësie, por vizionare, që përdorën letërsinë për të ballafaquar çështje të lirisë, dashurisë, besimit dhe dëshpërimit. Ato përjetuan humbje personale, sëmundje të vazhdueshme dhe kufizime shoqërore të ashpra—por imagjinata e tyre nuk njohu kufi.
Motrat Brontë nuk ishin thjesht kontribuuese në letërsinë angleze; ato e ndryshuan drejtimin e saj. Heroinat e tyre nuk ishin engjëj të shtëpisë, por qenie që mendonin, ndienin dhe luftonin. Romanet e tyre guxuan të tregonin se jeta emocionale dhe intelektuale e grave ka rëndësi, që ajo meriton letërsi, vëmendje dhe ndryshim.
Në një botë që ende diskuton për të drejtat e grave, natyrën e dashurisë dhe rolin e artit në përballjen me shtypjen, motrat Brontë mbeten jashtëzakonisht, madje tronditshëm, moderne.
Shkrimi është shkruar enkas për Portalb.mk. Të drejtat e publikimit i kanë vetëm Portalb.mk dhe autori, sipas marrëveshjes mes tyre