Konferencë në Shkup: Mobiliteti i të rinjve si avantazh, të rinjtë largohen, mësojnë dhe kthehen me njohuri të reja
Ikja e trurit ka kohë që nuk është më vetëm statistikë – është një realitet që çdo ditë po e zbraz Маqedoninë dhe rajonin. E përderisa me mijëra të rinj largohen në kërkim të kushteve më të mira për jetesë dhe punë, shtetet po përballen me dilemën: a mund të bëhet kjo një proces dykahësh në vend të një rruge në një drejtim? Në një konferencë rajonale që u mbajt në Shkup, ekspertë, ministra dhe përfaqësues të organizatave ndërkombëtare dërguan një mesazh të qartë se ikja e trurit jo domosdoshmërisht do të thotë humbje. Me politikat e duhura mobiliteti mund të bëhet qarkullim i trurit – proces në të cilin të rinjtë largohen, mësojnë, përsosen dhe kthehen me ide, kontakte dhe njohuri të reja, transmeton Portalb.mk.
Në Konferencën “Ura drejt së ardhmes: Ndërkombëtarizimi i arsimit të lartë në Ballkanin Perëndimor dhe Evropën Juglindore”, që u mbajt në Shkup, u theksua se çelësi qëndron tek arsimi më i mirë, ndërkombëtarizimi dhe krijimi i mundësive reale për talentet që të kthehen në vendlindje.
Janevska: Mobiliteti duhet të jetë burim, jo humbje
Ministrja e arsimit, Vesna Janevska, thotë se qëllimi nuk është të parandalohet mobiliteti, por që studentët dhe profesorët të kthehen me njohuri, kontakte dhe ide të reja.
Ajo theksoi se ndërkombëtarizimi duhet të jetë i qasshëm për të gjithë, e jo vetëm për ata që kanë mjete financiare. Universitetet nuk duhet ta shohin mobilitetin vetëm si një burim financiar, por si një mjet për përmirësimin e cilësisë. Janevska paralajmëroi se ndryshimet gjeopolitike kërkojnë investime sistematike në arsimin e lartë, sepse pa hulumtim, inovacion dhe transfer të teknologjisë, sfidat moderne nuk mund të zgjidhen.
Ministrja përkujtoi se shteti tashmë i ka rritur investimet në arsimin e lartë, por mbeten sfidat si kapaciteti i dobët institucional, procedurat burokratike dhe mungesa e financimit të qëndrueshëm për mobilitetin dhe programet hulumtuese.
Diplomat pa njohuri krijojnë frustrim
Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal (RCC), Amer Kapetanoviq, theksoi se rregulli i vjetër “studio – diplomo – gjej një punë” nuk vlen më. Punëdhënësit kërkojnë aftësi, përshtatshmëri dhe aftësinë për të nxënë për gjithë jetën.
“Marrja e diplomave universitare pa njohuri cilësore krijon frustrim, ndërsa të paturit e një diplome në kushtet aktuale nuk është e mjaftueshme pa të nxënit gjatë gjithë jetës, sepse rrugët e karrierës nuk janë më aq lineare. Punëdhënësit tani nuk i shikojnë vetëm diplomat, por edhe aftësitë, shkathtësitë dhe përshtatshmërinë. Kjo është arsyeja se pse nevojiten universitete që janë më ndërkombëtare, më relevante, më fleksibile dhe më të lidhura me ekonomitë reale”, tha ai.
Kapetanoviq paralajmëroi se sipas anketës së Barometrit Ballkanik, e cila kryhet çdo vit, 68% e të rinjve në rajon duan të largohen, ndërsa vetëm 29 duan të qëndrojnë, gjë që është një sinjal alarmant.
“Nuk duhet të qajmë për ikjen e trurit, por të përqendrohemi në rikthimin e atij truri në vendet tona, si t’i rikthejmë ata që janë larguar tashmë dhe si t’i riintegrojmë ata në zinxhirin e vlerave”, shtoi ai.
Prandaj mobiliteti duhet të bëhet dykahësh, ndërsa universitetet duhet të bëhen më ndërkombëtare dhe më mirë të lidhur me industrinë.
Rajoni po përballet me plakjen e popullsisë, migrim serioz dhe zvogëlim të numrit të popullatës së re. Prandaj, sipas nxënësve në konferencë, mobiliteti duhet të shndërrohet në një avantazh rajonal, e jo në një humbje. Prandaj, duhet të ofrohen rrugë kthimi, diçka që do t’u mundësojë njerëzve të kthehen në vendlindje dhe të punojnë në mënyrë produktive.
Ndryshe, të rinjtë në Ballkanin Perëndimor përballen me një realitet sfidues: papunësi e lartë, mungesë të aftësive të duhura dhe emigrimi i të kualifikuarve që dobëson tregun lokal të punës. Fondet dhe programet e Bashkimit Evropian ofrojnë mundësi të jashtëzakonshme për t’i përgatitur për tregun e punës dhe për të rritur pjesëmarrjen qytetare, por përfitimet shpesh mbeten të përqendruara tek grupet urbane dhe më të privilegjuarat. Për këtë arsye, dokumenti “Plani B(alkan): Të rinjtë për reformë”, identifikon strategjitë kyçe për të përmirësuar qasjen në arsimin profesional, financimin, sipërmarrjen dhe përfshirjen aktive të të rinjve. Aty, si rekomandim dhe hap kyç për të rritur ndikimin e Planit të Rritjes përmendet përshtatja e kurrikulave me kërkesat e tregut të punës, veçanërisht në sektorët digjitalë, të gjelbër dhe teknikë.