Dosja e zgjedhjeve lokale: PPD-ja, PDSH-ja, BDI-ja, Besa, AA-ja, fitoret dhe disfatat e partive shqiptare
Në zgjedhjet e para lokale në vitin 1996, partia më e madhe dhe më e fortë, duke fituar në 20 komuna, ishte PPD-ja. Në vitin 2005, pjesëmarrja e parë zgjedhore e BDI-së, partisë që në ciklet pasuese zgjedhore do të etablohej si partia e dytë më e madhe, duke përfituar nga dobësia e VMRO-DPMNE-së dhe LSDM-së. Në zgjedhjet lokale të vitit 2017, dolën aktorë të rinj politikë nga kampusi shqiptar, shkruan Portalb.mk.
“Portalb”-i publikon “dosjen” mbi pozicionimin elektoral të partive të shqiptarëve etnikë.
PPD-ja dominuese në dy cikle zgjedhore, BDI-ja merr kontrollin, BESA dhe AA-ja “i ngatërrojnë hesapet”
Zgjedhjet lokale të vitit 1996 – zgjedhjet e para në shtet të pavarur dhe sovran. Pas LSDM-së dhe VMRO-DPMNE-së, partia e tretë me më shumë vende të fituara të kryetarëve të komunave ishte partia e atëhershme PPD, e cila fitoi në 20 komuna. Partia për Prosperitet Demokratik tashmë ishte etabluar në skenën politike, e themeluar në vitin 1990 nën udhëheqjen e Abdylhadi Vejselit, dhe kjo parti e mbante vulën e të qenit e “vetmja” nga blloku shqiptar që “garoi” në zgjedhje dhe arriti të fitojë një numër të konsiderueshëm vendesh të kryetarëve të komunave në këto zgjedhje të para lokale të mbajtura në Maqedoninë e pavarur.
Katër vjet më vonë, u mbajtën zgjedhjet lokale të vitit 2000. Edhe në këtë cikël zgjedhor, pas LSDM-së dhe VMRO-DPMNE-së, PPD-ja si partia më e madhe e shqiptarëve etnikë, mbeti e treta sipas votave të fituara në zgjedhje. Ajo fitoi 23 vende të kryetarëve të komunave, tre më shumë se në ciklin e mëparshëm zgjedhor, duke e përmirësuar kështu pozicionin e saj politik, megjithëse në këto zgjedhje mori pjesë nga pozicioni i opozitës, shkruan Portalb.mk. Gjatë periudhës së mbajtjes së këtyre zgjedhjeve, tashmë ishte themeluar edhe PDSH-ja, Partia Demokratike e Shqiptarëve, e cila u formua nga bashkimi i Partisë për Prosperitet Demokratik të Shqiptarëve (PPDSH) dhe Partisë Demokratike Popullore (PDP), dhe udhëheqësi i saj i parë ishte Arben Xhaferi.
Me pothuajse 380 kandidatë të konfirmuar për kryetarë komune, në mars u mbajtën zgjedhjet lokale të vitit 2005. Në këtë cikël zgjedhor ndodhi një ndryshim i rëndësishëm në skenën politike me shfaqjen e parë të BDI-së nën udhëheqjen e Ali Ahmetit. PPD-ja e humbi supremacinë e saj për shkak të trazirave të brendshme në parti dhe fraksionizmit, ndërsa BDI-ja e kaloi provën e parë të zgjedhjeve lokale duke fituar 14 vende të kryetarëve të komunave, duke konfirmuar kështu pozicionin e saj si parti kryesore e shqiptarëve etnikë. Në këto zgjedhje lokale, partia e dytë nga kampusi shqiptar me 2 komuna të fituara ishte PDSH-ja.
Zgjedhjet lokale të vitit 2009. Zgjedhjet e marsit-prillit do t’i sjellin BDI-së një fitore të madhe politike, kryesisht për shkak të disfatës së madhe që e pësoi LSDM-ja. Partia e Ahmetit, sipas komunave të fituara, renditet si lojtari i dytë më i madh politik në nivel lokal, pas VMRO-DPMNE-së, por përpara LSDM-së. Në këto zgjedhje lokale, BDI-ja fitoi në 15 komuna, një më shumë se në ciklin e mëparshëm zgjedhor, ndërsa pas saj ishte LSDM-ja me vetëm 7 vende të fituara të kryetarëve të komunave. Në këto zgjedhje, PDSH-ja humbi “fuqinë e saj politike” duke vetëm një kryetar komune, edhe atë në Tetovë.
Në mars dhe prill, në 80 komuna plus në Qytetin e Shkupit u mbajtën zgjedhjet lokale të vitit 2013, të pestat me radhë. Në këtë cikël zgjedhor, partia e Ahmetit e ruajti vendin e dytë për sa i përket vendeve të fituara të kryetarëve të komunave si rezultat i fiaskos së LSDM-së, rezultati i së cilës u reduktua në vetëm 4 vende të fituara për kryetar komune, shkruan Portalb.mk. BDI-ja e ruajti fitoren në 14 komuna, duke “pushtuar” edhe Tetovën, ndërsa PDSH-ja fitoi në dy komuna.
Zgjedhjet lokale të vitit 2017. Ky cikël zgjedhor sjell një ndryshim në forcat politike në nivel lokal. LSDM-ja shpalli fitoren në 57 komuna, ndërsa VMRO-DPMNE-ja pësoi një fiasko zgjedhore me vetëm 5 kryetarë komune. Por, ky ndryshim në skenën politike e dobësoi, por nuk e kërcënoi pozicionin e BDI-së si lojtari i dytë më i madh politik. Në rezultatin zgjedhor të BDI-së ndikojnë drejtpërdrejt subjektet e reja politike nga kampusi shqiptar, të cilat grumbullojnë një korpus të konsiderueshëm votash nga elektorati shqiptar. BDI-ja fitoi në 10 komuna, duke humbur 4 krahasuar me zgjedhjet e mëparshme. Në këtë cikël zgjedhor, tashmë ekzistonte një mozaik partish etnike shqiptare që i matën forcat e tyre elektorale – partia e katërt me 3 vende të fituara për kryetarë komunash është Aleanca për Shqiptarët, partia e pestë dhe partia e gjashtë me nga një vend të fituar për kryetar komune secila ishin partitë e sapoformuara në atë kohë BESA partia tashmë e etabluar PDSH-ja.
Zgjedhjet lokale në vitin 2021. Në këtë cikël zgjedhor, sipas numrit të votave të fituara, VMRO-DPMNE-ja dhe LSDM-ja u renditën në vendin e parë dhe të dytë, ndërsa BDI-ja renditet e treta me 11 kryetarë komunash, një më shumë se në zgjedhjet e mëparshme, shkruan Portalb.mk. Në frontin politik të partive nga blloku shqiptar, nga dy kryetarë komunash fituan Aleanca për Shqiptarët dhe BESA , ndërsa një kryetar komune fitoi PDSH. Nga komunat më të rëndësishme, gjegjësisht qytetet, ASH-ja e “mban” Gostivarin dhe Vrapçishtin, BDI-ja dominon në Dibër, Kërçovë, Haraçinë, Saraj, Strugë, Çair, ndërsa BESA “pushtoi” Tetovën.
Zgjedhjet lokale të vitit 2025 – konsiderohen si një nga ciklet zgjedhore më të rëndësishme për partitë e bllokut shqiptar. Në mejdanin zgjedhor do të përballen aleatët e mëparshëm politikë, ish-zyrtarë të lartë të BDI-së, tani pjesë e koalicionit VLEN me ata aktualët nga BDI-ja dhe këto do të jenë zgjedhjet e para lokale në të cilat BDI-ja, me partnerët e saj të koalicionit dhe VLENI nga ana tjetër, do të matin fuqinë politike në nivel komunal.
Zgjedhjet lokale do të mbahen më 19 tetor, rrethi i parë dhe 2 nëntor, rrethi i dytë.
Lista e plotë e kandidatëve për kryetarë dhe bartës të listave nga VLEN dhe AKI për zgjedhjet lokale