ASh Taravari për provimin e jurisprudencës: Gjuha shqipe përjashtohet nga sistemi i drejtësisë, studentët shqiptarë diskriminohen
Gjuha shqipe po përjashtohet nga sistemi i drejtësisë ndërsa Ministria e Drejtësisë ka refuzuar kërkesën e 385 studentëve shqiptarë që provimi i jurisprudencës të organizohet edhe në gjuhën shqipe. Kështu ka reaguar sot Aleanca për Shqiptarët e Arben Taravarit, transmeton Portalb.mk.
Kryetarja e Forumit Rinor të partisë, Viola Ramadani tha se ky vendim përbën një akt të qartë diskriminues ndaj studentëve shqiptarë dhe dëshmon mungesën e vullnetit politik për barazi reale.
Nga kjo parti thonë se nisma e studentit Mevlan Ademi po mbështetet fuqishëm nga deputetët e Aleancës për Shqiptarët: Sadik Sulejmani, Halil Snopçe dhe Rijad Shaqiri.
“Studentët kërkojnë që provimi i jurisprudencës të jepet edhe në gjuhën shqipe, pa cenuar aspak njohjen dhe përdorimin e gjuhës maqedonase. Refuzimi i Ministrisë së Drejtësisë dërgon një mesazh të rrezikshëm: mohimi i gjuhës shqipe nuk është thjesht një vendim administrativ, por një alarm serioz për drejtësinë, barazinë dhe frymën demokratike në vend”, tha Ramadani.
Nga aty thonë se studentët shqiptarë nuk kërkojnë privilegje, por të drejtat që u takojnë: respekt, trajtim të barabartë dhe dinjitet.
“Këto nuk janë kërkesa për t’u negociuar, por të drejta që duhet të garantohen”, tha Ramadani.
Lidhur me këtë çështje sot kanë reaguar edhe nga BDI dhe VLEN.
Së fundmi 385 studentë shqiptarë nga tre fakultete të juridikut (UT, UEJL, UNT) në Maqedoninë e Veriut përmes një peticioni kërkojnë nga institucionet që provimi i jurisprudencës të jepet edhe në gjuhën shqipe, në gjuhën në të cilën i kryejnë studimet, pasi siç thonë, u takon me ligj. Peticioni është dorëzuar te Ministra e Drejtësisë, Agjencinë për Zbatimin e Gjuhëve, Inspektorati për Përdorimin e Gjuhëve, kryetari i Kuvendit dhe zëvendëskryeministri i parë.
Ministria e Drejtësisë ka thënë se provimi i jurisprudencës nuk mund të mbahet në shqip sepse shërben si test për njohjen aktive të gjuhës maqedonase, e cila është kusht ligjor për ushtrimin e profesioneve juridike (gjyqtar, prokuror, avokat, noter, përmbarues).
Duke e komentuar Ligjin për përdorimin e gjuhëve, Ministria e Drejtësisë thotë se zbatimi i Ligjit për përdorimin e gjuhëve nuk mund të shqyrtohet në mënyrë të izoluar, por në korelacion me rregulloret e tjera relevante, edhe atë: me Ligjin për avokatinë, Ligjin për gjykatat, Ligjin për prokurorinë publike, Ligjin për përmbarim dhe Ligjin për noterinë, si tërësi.
“Përkatësisht, provimi i jurisprudencës është parakusht themelor për të hyrë në profesione të ndryshme në sistemin e gjyqësorit, e me këtë rast nga natyra dhe qëllimi i këtyre profesioneve buron edhe nevoja e njohjes aktive të gjuhës maqedonase si gjuhë zyrtare në tërë territorin e Republikës së Maqedonisë së Veriut”, thanë nga Ministria e Drejtësisë.
Propozim-ligj i cili do të mundësonte dhënien e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe ishte gati në vitin 2024 nga Ministria e Drejtësisë, por me ndryshimin e përbërjes parlamentare dhe qeverisë së re, e njëjta u hoq nga agjenda e kuvendit dhe s’u përmend fare nga qeveria aktuale.
Në Ligjin për Provimin e Jurisprudencës nuk ekziston dispozitë ligjore në të cilin thuhet se ky provim mund të mbahet vetëm në gjuhë maqedonase.
Ndërkaq, neni 2 i Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve thotë se “institucionet e qeverisjes shtetërore duhet të mundësojnë përdorim të gjuhëve tjera zyrtare të cilat fliten nga më së paku 20% e qytetarëve”, që është gjuha shqipe.
Neni 2 dhe neni 5 i këtij ligji thotë se “institucionet janë të obliguara të mundësojnë përdorim të gjuhës shqipe në të gjitha procedurat para gjykatave dhe organeve tjera shtetërore”. Kjo do të thotë se në qoftë se ligji për provimin e jurisprudencës nuk e kufizon dhënien e këtij provimi vetëm në gjuhën maqedone, duhet të mundësohet edhe në gjuhën shqipe.
Ligji për Zbatimin e Gjuhëve ka hyrë në fuqi në vitin 2019, nga atëherë janë ndërruar katër ministra të drejtësisë, edhe atë Bojan Mariçiq, Nikolla Tupançevski, Krenar Lloga dhe aktualisht është Igor Filkov. Në vitet paraprake edhe kur s’ka pasur ministër shqiptar, zëvendësi ka qenë i përkatësisë shqiptare.
- LEXO: Kasami për provimin e jurisprudencës në shqip: Nuk bëjmë zhurmë, garantojmë se do e zgjidhim
- LEXO: Provimi i jurisprudencës vetëm në maqedonisht: BDI sot kërkon zgjidhje që vetë nuk e dha për 20 vjet
- LEXO: Nuk ka provim të jurisprudencës në shqip, Ministria e Drejtësisë: Duhet të dihet maqedonishtja (Dokument)
- LEXO: Blendi Hodai: Provimi i jurisprudencës në shqip nuk përbën rrezik, duhet të reflektojë demografinë si në vendet e BE-së
- LEXO: Agjencia e Zbatimit të Gjuhës për provimin e jurisprudencës në shqip: Përgjegjëse është Ministria e Drejtësisë
- LEXO: Peticioni i studentëve për provimin e jurisprudencës në shqip, Denion Meidani: E kemi adresuar shqetësimin në disa instanca
- LEXO: Kuvendi për provimin e jurisprudencës: Gashi e ka pranuar peticionin e studentëve, ia ka përcjellë Ministrisë së Drejtësisë
- LEXO: Qeveria: Do ta shqyrtojmë peticionin e studentëve për provimin e jurisprudencës në shqip
- LEXO: Jurisprudenca vetëm në maqedonisht, Bashkim Selmani: Ministrat kanë qenë shqiptarë, dikush nuk i ka kryer obligimet
- LEXO: Ish ministri: Qeverisë ia lamë gati ligjin që provimi i jurisprudencës të jepet edhe në shqip, por e hoqën nga agjenda
- LEXO: Mësojnë në shqip, testohen në maqedonisht, Mevlan Ademi: 385 studentë kërkojnë provimin e jurisprudencës në gjuhën amtare
- LEXO: Përmes peticionit, studentët në RMV kërkuan që provimi i jurisprudencës të mbahet edhe në gjuhën shqipe
- LEXO: Studentët shqiptar nuk lejohen të përdorin gjuhën shqipe në provimin më të rëndësishëm për juristët