A po përballet Maqedonia me një stuhi të rrezikshme?!

Një burrë po ecën nëpër shkretëtirë, i lodhur dhe pothuajse i dehidratuar. Ai takon një beduin dhe e pyet: “Burrë, ku është uji këtu?” Beduini u përgjigj: “Shko drejt, dhe pas tre ditësh kthehu majtas”!

Dhe ne, për gati 35 vjet, gjysma e një jete njerëzore, kemi bredhur nëpër shkretëtirë, pothuajse pa një qëllim. Sepse ka njëqind rrugë nga qëllimi, por ka vetëm një rrugë drejtë në qëllim. Të rraskapitur dhe të etur, por nga inati nuk duam të dëgjojmë për burimin e ujit. Për sa kohë që jemi gjallë, nga inati nuk do të pimë asnjë pikë ujë! Ani se uji është zëri i jetës. Edhe partia VMRO, pasi ndryshoi kodin e saj gjenetik, nuk dëshiron të dëgjojë për ujin, por dëshiron të na lërë në një shkretëtirë të nxehtë dhe të rrezikshme! Ata mund ta dinë pse po e bëjnë këtë, por ne nuk e dimë pse po e durojmë! Ata duan pushtet të pakufizuar me çdo kusht, por kërkojnë që ne, të “kufizuarit”, ta paguajmë çmimin!

Udhëheqja aktuale e vendit, për sa i përket manipulimit etnik, jo vetëm që nuk është aspak ndryshe nga ai “futbollist” amator nga lista e zezë, por di edhe si t’i shtojë ekstazë budallallëqeve të saja! “Futbollisti” e zgjoi përbindëshin e fjetur dhe nuk e dinte se edhe vetë do të hahej. Tani të njëjtin gabim po e bëjnë vmoro-istët, madje në një dozë të dyfishuar! Epo, të shohim se kush do të hahet.

Mbjellja e urrejtjes etnike është si të shkelësh në një fushë “mine”, dhe është vetëm çështje kohe para se të ndodhë një shpërthim. Ky hap bëhet në emër të një lloj “qeverisjeje të ndershme” ku vlerësimi bëhet nga djalli i zi. Udhëheqja e një vendi sipas logjikës së një duzine zyrtarësh rreth udhëheqësit mund të përfundojë lehtësisht në një humnerë. Analizat e qendrave elitare evropiane për sigurinë rajonale këtu janë shqetësuese. Sidomos tani që NATO i ngjan një personi të pastrehë, dhe BE-ja një endacaku shkretëtire. Por ato janë ende një lloj shtëpie që mund të na mbrojë nga një stuhi shumë e rrezikshme. Përndryshe, do të shpresojmë më kot se djalli do të na shpëtojë nga ferri!

Edhe nga inati për BE-në, në vend të parave të pakthyeshme, po hyjmë në borxh deri në qiell. Madje ia kalojmë edhe Greqisë para do vitesh. “Në borxh si Grek”! Para ratifikimit të marrëveshjes me Britaninë e Madhe, secili prej qytetarëve tanë kishte borxh rreth 5,300 euro, kurse tani secili prej nesh ka borxh fantastik prej 9,035 eurosh.

Në katër muaj, borxhi është rritur nga 7.7 miliardë euro në një shumë fantastike prej 14.3 miliardë eurosh. Një pjesë e madhe e atij borxhi është një “mace në thes”. Borxhi i mëparshëm është madje për shkak të deficiteve të vazhdueshme fiskale nga pandemia, të cilat mesatarisht ishin rreth 5 përqind në vit, thotë drejtori i Zyrës së Bankës Botërore për Maqedoninë e Veriut, Massimiliano Paolucci. Por për shkak të lakmisë së qeverisë për para, e shoqëruar nga një mungesë totale e mekanizmave të nevojshëm për kontrollin e shpenzimeve, borxhi ynë publik i ngjan një aeroplani pa pilot!

Qeveria po mburret në mënyrë të rreme se ka një lloj “marrëveshjeje partneriteti strategjik” me Britaninë e Madhe! Dhe se do të shërbejë gjithashtu si një ombrellë nëse goditemi një stuhia. Kushdo që e njeh të drejtën ndërkombëtare mund ta kuptojë lehtësisht se ka mjaft gjëra të padefinuara këtu. Nëse në të ardhmen shfaqet ndonjë “strategji” aktualisht e padukshme, ajo do të jetë në dobi të Britanisë së Madhe, dhe paratë që do të marrim do të ngjajnë me një “bufe me tyeza të mëdha” për oligarkët vendas. Për njerëzit, mbeten duartrokitjet dhe shlyerja e mundimshme e borxhit, përveç nëse falimentojmë si “Greqia”. Borxhi mendohet se është dhënë për të pranuar emigrantët që refuzohen në Britaninë e Madhe.

Sinqerisht, nëse përjashtojmë paragjykimet lokale kundër migrantëve, kjo nuk është një ide aq e keqe për një vend që po zbrazet çdo ditë. Popullsia e përgjithshme e vendit është në rënie të lirë. Ne, si e gjithë bota perëndimore, duhet të fillojmë të pranojmë migrantë për punë. E gjithë bota normale funksionon kështu. Njerëzit tanë mund të shkojnë kudo në botë, por ne nuk duam askënd këtu! Shqipëria ka filluar tashmë kampet. Planeti është për të gjithë njerëzit. Ekspertët e zhvillimit thonë se i gjithë Perëndimi nuk do të kishim zhvillim të qëndrueshëm pa punëtorë nga jugu. Dhe për ne, që kemi më shumë myk sesa tru në kokat tona, kjo është gjëja më e keqe!

BE – një yll i urryer?

Duke ikur nga rruga që çonë drejt BE-së, dhe duke dështuar të zbatojë ndryshimet kushtetuese, qeveria jonë e tërbuar populiste ka vendosur të kalojë nga uji i nxehtë në ujë të valë! Kjo është pasojë logjike e çdo politike budallaqe. Dhe në lidhje me SHBA-në, ne u mburrëm për “normalitetin e ri” dhe morëm tarifa krejtësisht “anormale”! Kaq për “vëllazërinë” me SHBA-në që reklamuan udhëheqësit tanë, të cilët e panë inaugurimin e Trump me dylbi. Shumë nga ish-presidentët dhe kryeministrat tanë u ftuan në Zyrën Ovale në Uashington, dhe askush nuk shpalli ndonjë lloj “normaliteti të ri të çuditshëm”!

Duke ikur nga BE-ja, jo vetëm që po humbasim shumë para të pakthyeshme që mund të merrnim nga BE-ja, por gjithashtu po hidhemi me vetëdije në ujëra të egra. Shqipëria tashmë po merr rreth pesë miliardë euro, para të pakthyeshme vetëm për shkak të negociatave, kurse ne po futemi në borxhe edhe më shumë se “Greqia”, për shkak të kokëfortësisë së gomarit para një ure. Kjo do ta rrezikojë vendin në mënyrë të rrezikshme, sepse nuk është e mundur të lundrosh me një direk të thyer dhe pa busull. Për më tepër, qeveria e re e ka mbushur anijen me fuçi baruti, dhe një shkëndijë e vogël mund të shkaktojë një shpërthim. Kryeministri nuk është i vetëdijshëm se sa barut ndez kur thotë “për sa kohë që jam Kryeministër, kjo nuk do të ndodhë”. Apo “Nuk do të heq dorë as një milimetër për sa kohë që jam Kryeministër”! Me veprime të këqija për nevoja të përditshme politike, jemi në rrugën e duhur për të shkatërruar ekuilibrin ndëretnik të ndërtuar me shumë mund në vend. Vendi nuk është pronë personale e Kryeministrit për të folur me një përemër vetor. Ai është vetëm një “shofer” i rastësishëm në një autobus të mbushur me njerëz, i cili për shkak të shpejtësisë së parregulluar lehtësisht mund të na hedhë lehtësisht në humnerë. Është vërtetuar se frustrimet personale mund të vrasin shumë lehtë kolektivisht. Luftërat më të përgjakshme kanë filluar pikërisht për shkak të frustrimeve personale. “Kënga” e mërzitshme për një “diktat bullgar” vret çdo racionalitet bullgar. Është një ushqim absolutisht i shijshëm për nacionalistët bullgarë. A duhej t’i ushqejmë ata më të moderuarit. A Presidenti francez Macron dhe e gjithë BE-ja qëndrojnë pas atij “diktati”.

VMRO-DPMNE mban fajin më të madh për një “diktat” të tillë. Nëse do të kishim burra shteti të vërtetë, do të ishim bërë anëtar i BE-së që në vitin 2004, ose të paktën në vitin 2010, dhe atë me emrin e përkohshëm. Por kapaciteti shtetëror gjenetikisht i dobët i VMRO-së na ka lënë në një gjendje të tillë prej stiropori. Sipas logjikës së gjërave, nesër Shqipëria do të jetë në gjendje të na bllokojë, dhe ndoshta edhe Kosovën, sepse meqenëse ky vend i renditur i dytë për anëtarësim në BE pas rënies së Murit të Berlinit u tejkalua nga 14 vende nga Evropa Qendrore dhe Lindore dhe Mesdheu (Qipro dhe Malta), padyshim mendohet se Maqedonia nuk ka imunitet natyror për mbijetesë. Pse po qajmë për shkak të bullgarëve kur mund të ishim anëtarësuar në BE shumë kohë para tyre, dhe mund të kishim diktuar kushtet. Dhe tani vuajmë dhe durojmë derisa të dëgjojmë se Shqipëria, dhe ndoshta Kosova, do të na bllokojnë nesër. Nëse jemi me fat të mbijetojmë deri atëherë. Nuk po shkojmë shumë mirë me “burra shteti” të tillë. Faji kryesor këtu është edhe MANU parazitar, i cili është një strofull nacionalizmi primitiv dhe serbizmi.

Shumë gjëra janë prishur në vend në sferën ndëretnike, e cila është fshehurazi një sport i preferuar i udhëheqjes së VMRO-së. Ngadalë por me siguri, po krijohet një masë kritike e rrezikshme për destabilizim. Dhe ne menduam se kjo ishte kapërcyer tashmë. Këtu nuk po flasim për qëndrimet fluide të partive politike individuale, të cilat fërkojnë duart se kjo është në avantazhin e tyre, por për pakënaqësinë kolektive civile për shkak të poshtërimit të vazhdueshëm institucional në të gjitha sferat. Tani të gjithë e dinë dhe me të drejtë janë të irrituar që Zonat e Lira për Investime të Huaja janë një shembull i diskriminimit të rëndë etnik. Domethënë, në Zonat e Zhvillimit Teknologjik Industrial (TIDZ) dhe disa kompani të tjera të huaja, me një numër total prej rreth 50 mijë punonjësish, vetëm rreth 2.8 përqind janë shqiptarë! Pse nuk merret parasysh zhvillimi i balancuar? Dhe kjo nuk është çështje private e atyre kompanive, sepse atyre u jepen drejtpërdrejt dhe tërthorazi para të mëdha buxhetore dhe privilegje të tjera.

Vetë shqiptarët janë fajtorë për një pakënaqësi të tillë, sepse asnjëri prej tyre nuk ka ngritur as një pyetje parlamentare për këtë! Nëse kësaj i shtojmë mesazhe dhe veprime të tjera të shumta negative, situata nuk është aspak e mirë. Nuk po e shkruaj këtë për t’u bërë një lloj “etno-patriot”  që ë shtë e barabartë me primitivizmin, por si një alarm nga një qytetar i shqetësuar për probleme serioze. Ndarje të tilla krijojnë një masë kritike të rrezikshme, e cila mund të na kushtojë shumë. Edhe partitë politike më të përgjegjshme nuk janë të vetëdijshme për zonën e rrezikut në të cilën është sjellë situata! Nëse udhëheqësit e qeverisë dhe partitë politike nuk e dinë këtë, do të ishte më mirë nëse ato nuk do të ekzistonin fare, të paktën nuk do të ktheheshim në vitet e pubertetit politik në fillim të viteve nëntëdhjetë. Mendonim se kjo ishte e kaluara! Hakmarrja etnike për shkak të gabimeve të një personi me gjykim të ulët politik tregon se ekziston një deficit serioz i një gjykimi të tillë, veçanërisht në mesin e qeverisë aktuale. Mullinjtë e erës vuajtën për shkak të Don Kishotit dhe Sanço Pançës, dhe shumë njerëz mund të vuajnë për shkak të Don Kishotëve tanë, sepse ekziston një rrezik i madh kur nuk ke kapacitet për të qeverisur veten, por qeveris të tjerët.