Shoqatat ekologjike: Maqedonia për dy vjet nuk ka përparuar pothuajse aspak në standardet mjedisore të BE-së
Maqedonia po ngec në qasjen e saj ndaj standardeve të BE-së për mjedisin dhe ndryshimet klimatike. Ky është konkluzioni i “Raportit të katërt në hije të kapitullit 27” nga Platforma 27, për periudhën 2024-2025. Ai mbulon 2 vjet, nga fillimi i vitit 2024 deri në fund të nëntorit 2025, dhe titullohet “Progresi në vend”. Analiza tregon progres minimal ose aspak në sektorët kryesorë, transmeton Portalb.mk.
Raporti arrin në përfundimin se ligjet kryesore për ujin, natyrën, veprimin ndaj klimës dhe zonat e reja të mbrojtura kanë ngecur në sistem për vite me radhë. Ndotja me grimca PM10 dhe grimca shumë të dëmshme PM2.5 mbetet mbi kufijtë evropianë, ndërsa Maqedonia është larg përmbushjes së standardeve të reja, më të rrepta të BE-së. Disa nga përfundimet janë: mbeturinat ende po hidhen në deponi nën standard, përzgjedhja dhe riciklimi janë minimale, nuk janë shpallur zona të reja të mbrojtura, proceset për Belçisko Blato, Studençisko Blato dhe Parkun Kombëtar të Mavrovës janë të papërfunduara.
“Periudha nga raporti i fundit në hije – 2023, deri në fund të vitit 2025 nuk shënoi përparim të rëndësishëm në Kapitullin 27. Sa i përket përafrimit legjislativ, përveç përparimit në përafrim në nënkapitullin Ndotja Industriale dhe Menaxhimi i Rrezikut ku u miratua Ligji i ri për Kontrollin e Emetimeve Industriale në shtator, situata në të gjithë nënkapitujt e tjerë është në vend numëro. Për shembull, projektligji për Ujërat, projektligji për Natyrën, projektligji për Veprimin Klimatik janë zhvilluar shumë kohë më parë dhe proceset për miratimin e tyre ende presin finalizimin. Ligjet për shpalljen e Bllatës së Belçishkos Park Natyror, procedura për shpalljen e Studençko Blato Park Natyror dhe procedura për rishpalljen e Parkut Kombëtar ‘Mavrovë’ kanë qenë gjithashtu në proces për një kohë të gjatë”, thuhet në raportin e Qendrës për Ndryshimet Klimatike (QNK).
Raporti u përgatit nga Platforma 27, një rrjet joformal me më shumë se 20 organizata që punojnë në fushën e mbrojtjes së mjedisit dhe ndryshimeve klimatike, i cili u formua në vitin 2020.
“Periudha 2024–2025 është një periudhë progresi në vend numëro. Shteti nuk po bën hapa të rëndësishëm drejt përmbushjes së standardeve evropiane dhe pasojat po ndihen nga qytetarët, natyra dhe sistemi i kujdesit shëndetësor”, thuhet në raport.
Për të ecur përpara, sektori i shoqërisë civile mjedisore po kërkon miratimin urgjent të ligjeve të bllokuara nga Kapitulli 27, investime në impiantet e trajtimit dhe qendrat rajonale të mbetjeve, forcimin e mbikëqyrjes inspektuese dhe kapaciteteve institucionale.
Kujtojmë se Komiteti i Përhershëm i Konventës së Bernës, i cili mblidhet çdo vit në dhjetor në Strasburg, shqyrtoi rastin e Parkut Kombëtar të Mavrovës këtë vit dhe arriti në përfundimin se ndërtimi i hidrocentraleve në territorin e tij është ende rrezik dhe se nuk ka pasur përparim në zbatimin e rekomandimeve të dhëna vendit në vitet e fundit, që nga hapja e rastit të Mavrovës në vitin 2014.