SafeJournalists: Shumë incidente të raportuara dhe të paraportuara për sulme ndaj gazetarëve në rajon, kryeson Serbia
Me rastin e Ditës Ndërkombëtare për t’i dhënë fund mosndëshkimit për krimet kundër gazetarëve, e cila festohet sot, më 2 nëntor, rrjeti SafeJournalists paralajmëron për një trend shqetësues rajonal: shumë incidente të raportuara dhe të paraportuara, pak dënime dhe një numër i madh çështjesh ende në pritje. Këto gjetje nxjerrin në pah një paralajmërim kyç – lufta kundër mosndëshkimit është një përgjegjësi e përbashkët e institucioneve, gjyqësorit dhe shoqërisë në tërësi, transmeton Portalb.mk.
Mali i Zi
Baza e të dhënave SafeJournalists regjistroi 22 raste. Në periudhën nga 1 janari deri më 30 qershor, policia regjistroi 14 raste. Gjykatat lëshuan 4 dënime, duke e bërë Malin e Zi të dallohet për sa i përket numrit të procedurave të përfunduara. Në të njëjtën kohë, 7 raste janë para prokurorisë, 2 para gjykatave, dhe statusi i 2 rasteve të tjera është i panjohur. U regjistruan gjithashtu 4 raste të ngacmimit të pabazuar gjyqësor ose administrativ, duke përfshirë paditë SLAPP. Përveç kësaj, në 3 raste, gazetarët u sulmuan verbalisht nga zyrtarë të lartë, pa filluar asnjë procedurë, sipas informacionit në dispozicion.
Bosnja dhe Hercegovina
Baza e të dhënave SafeJournalists regjistroi 30 incidente kundër gazetarëve dhe punonjësve të medias në vitin 2025. Një numër i vogël i tyre u raportuan në institucionet kompetente: 9 në polici dhe 6 në prokurori. Deri më tani, janë regjistruar dy rezultate gjyqësore – një dënim (kundër një sulmuesi të gazetarëve) dhe një lirim nga akuzat i një gazetari. Të paktën tre raste janë në pritje në prokurori dhe dy në gjykata, gjë që tregon procedura të ngadalta dhe një numër të vogël rastesh të zgjidhura përfundimisht.
Maqedonia e Veriut
Në vitin 2025, në bazën e të dhënave u regjistruan 3 raste, të gjitha të raportuara në Ministrinë e Brendshme. Një rast – sulmi ndaj ekipit të televizionit Alsat – përfundoi me dënim për sulmuesit. Dy të tjerët janë ende në proces: njëri brenda Ministrisë së Brendshme dhe tjetri para prokurorisë.
Kroacia
Në vitin 2025, baza e të dhënave SafeJournalists regjistroi 24 raste, nga të cilat 12 u raportuan në autoritetet kompetente. Sipas Shoqatës së Gazetarëve Kroatë, të paktën 3 raste janë në prokurori dhe 1 në gjykatë, gjë që tregon procedura të ngadalta gjyqësore dhe një numër të vogël vendimesh përfundimtare.
Kosovë
Në periudhën nga 1 janari deri më 31 tetor 2025, u regjistruan 63 raste. Për 12 prej tyre, ka informacion zyrtar policor ose prokurorial – 2 përfunduan me vendim dhe 10 janë në pritje. 51 rastet e mbetura u raportuan vetëm në Shoqatën e Gazetarëve të Kosovës (SHGK) dhe nuk janë regjistruar nga institucionet kompetente, gjë që tregon një hendek të thellë midis numrit real të incidenteve dhe reagimit institucional.
Shqipëri
U regjistruan gjithsej 36 raste. Tetëmbëdhjetë kërcënime dhe sulme të drejtpërdrejta u raportuan në polici dhe 4 raste janë aktualisht në prokurori. Për shkak të ndryshimeve në të dhëna midis institucioneve, nuk ka informacion të besueshëm mbi raportet e hedhura poshtë ose rezultatet e gjykatave. Deri më tani, 4 raste aktive janë të njohura në prokurori, ndërsa të dhënat mbi procedurat gjyqësore nuk janë të disponueshme.
Serbia
Baza e të dhënave SafeJournalists regjistron 238 raste, nga të cilat, sipas informacionit të disponueshëm, 136 u raportuan në polici dhe prokurori. Shtatë kallëzime penale u rrëzuan dhe gjykatat lëshuan vetëm një dënim. Aktualisht ka 126 raste para prokurorisë dhe në 2 raste është ngritur një aktakuzë. Përveç kësaj, janë regjistruar 33 raste të pa raportuara, gjë që zbulon më tej mbizotërimin e pandëshkueshmërisë dhe mosbesimit në mbrojtjen institucionale.
Për shkak të numrit të madh të rasteve dhe mospërputhjeve midis të dhënave të rrjetit dhe atyre të prokurorisë, mungojnë të dhënat për disa raste. Gazetarët në Serbi – veçanërisht pas 1 nëntorit të vitit të kaluar dhe tragjedisë në Novi Sad – janë të ekspozuar ndaj sulmeve të shpeshta. 12 muajt e fundit kanë parë një numër rekord incidentesh fizike, më shpesh gjatë protestave dhe tubimeve publike. Sulmet vijnë kryesisht nga mbështetësit e qeverisë dhe një numër i konsiderueshëm janë kryer nga oficerë policie – pikërisht institucioni që supozohet të mbrojë gazetarët.
Një numër në rritje i punonjësve të medias raportojnë se janë sulmuar nga policia ose janë dëshmitarë pasivë të dhunës ndaj gazetarëve. Në të njëjtën kohë, shumë prej tyre nuk i raportojnë fare incidentet për shkak të mosbesimit ndaj institucioneve dhe procedurave të ngadalta dhe joefektive për rastet e raportuara tashmë.
Këto të dhëna tregojnë qartë se pandëshkueshmëria mbetet një problem sistemik. .
Në disa vende të Ballkanit Perëndimor, statistikat mbi sulmet ndaj gazetarëve dhe pandëshkueshmëria që rezulton janë alarmante.
“Nuk duhet të presim që numri i sulmeve të rritet dhe sulmuesit të mbeten të pandëshkuar. Nevojiten hapa vendimtarë dhe konkretë për të krijuar një mjedis të sigurt dhe një kuadër ligjor që do të mundësojë gazetari të lirë dhe të përgjegjshme në rajon. Pandëshkueshmëria për sulmet ndaj gazetarëve jo vetëm që rrezikon jetën e tyre, por edhe minon vlerat themelore të demokracisë, lirisë së shprehjes dhe të drejtës për informacion. Pa mbrojtje të përshtatshme, gazetarët bëhen shënjestra, dhe qytetarët mbeten pa informacion në kohë dhe të saktë”, thonë nga SafeJournalist.
Ata u bëjmë thirrje organizatave dhe institucioneve ndërkombëtare të vazhdojnë të mbështesin forcimin e sundimit të ligjit dhe lirive të medias në rajon dhe të ushtrojnë presion shtesë mbi autoritetet për të ndërmarrë hapa konkretë në luftën kundër pandëshkueshmërisë.
Rrjeti SafeJournalists do të vazhdojë përpjekjet e tij për të siguruar një mjedis të sigurt për gazetarët dhe për të mbrojtur lirinë e medias — themeli i çdo shoqërie demokratike.