Pesë vjet parlamente studentore në RMV: Të jemi real dhe të kërkojmë të pamundurën
Më 17 nëntor 1939, nazistët vranë 20 studentë çekosllovakë që dolën dhe protestuan kundër pushtimit. Rreth 1200 studentë u dërguan më pas në kampet e përqendrimit, nëntë profesorë dhe studentë u pushkatuan dhe konviktet dhe universitetet u kthyen në kazerma. Protesta e studentëve u shndërrua në simbol të rezistencës, shkathtësisë dhe këmbënguljes, ndaj sot, 17 Nëntori, festohet si Dita Ndërkombëtare e Studentëve. Me rastin e kësaj dite, në Fakultetin Juridik në UKM u mbajt ngjarja “Stacioni Rajonal Studentor”, ku u theksuan problemet dhe nevojat e studentëve, si të gjeneratave të sotme ashtu edhe atyre të kaluara, raporton Radio MOF.
Në të njëjtën kohë u mbajt panairi i organizatave rinore, panel diskutime, si dhe u bë retrospektivë e organizimit studentor, me qëllim të shënimit të pesë vjetëve nga formimi i kuvendeve studentore.
Borjan Eftimov, i cili ishte lideri i parë studentor i UKM-së pas ndryshimit të Ligjit për arsimin e lartë, tha se fillimi i modelit të ri organizues ishte pasi një grup studentësh u mblodhën në vitin 2008 me idenë e reformimit të lëvizjes studentore në Maqedoni.
Slogani “Të jemi realistë dhe të kërkojmë të pamundurën” është slogani që fshihet pas ngjarjeve dhe diskutimeve të organizuara nga këta studentë, e gjitha me qëllim të krijimit të një organi përfaqësues demokratik që do të përfaqësojë në mënyrë adekuate studentët. Ata luftuan, artikuluan një ide, por nuk arritën rezultatin përfundimtar, të paktën nga perspektiva e tyre në atë kohë”, tha Eftimov.
Më tej, në vitin 2010-2011 u formua lëvizja “Indeksi i studentëve”, e cila, sipas Eftimov, ka edhe ide madhështore, i trashëgon këta studentë, mëson prej tyre dhe fillon një ide për arsim të lartë falas, cilësor, autonom.
“Dhe ata donin të pamundurën, ata luftuan. Më tej, hyn në ‘Plenumin Studentor’, në lëvizjet masive studentore dhe protestat masive të studentëve që mësojnë përsëri nga gabimet, nga përvojat pozitive dhe negative të ‘Indeksit të Studentëve’. Studentët u organizuan në mbrojtje të autonomisë së fakultetit, u organizuan për të parandaluar politika të caktuara, të cilat theksuan opinionin studentor, universitar dhe kërcënuan me rregullimin serioz të autonomisë së universiteteve. Por, ajo lëvizje nuk ishte vetëm një reagim ndaj reformave, ajo lëvizje luftoi për një Maqedoni më të bukur, mbi të gjitha për një sistem arsimor që do të jetë i lirë, emancipues, do të krijojë kushte që të rinjtë ta zhvillojnë vendin”, tha presidenti i parë i PUS UKM, duke kujtuar se zgjedhjet e para studentore ishin në vitin 2019, ndërsa në vitin 2020 u formua për herë të parë Parlamenti Studentor Universitar.
“Besoj se shumë nga ata studentë që luftuan në të kaluarën as që e dinin që lufta e tyre dha fryt. Jam krenar që kam qenë pjesë e atij zinxhiri, shpresoj që studentët e ardhshëm të vazhdojnë zinxhirin dhe të kërkojnë të pamundurën”, tha Eftimov.
Për sfidat e lëvizjes studentore ka folur edhe Eva Cvetkovska, njëherit ish-kryetare e PUS UKM. Ajo përmendi krizën e koronës, mungesën e hapësirave fizike për të mësuar dhe apatinë që mbretëronte mes studentëve.
(Në vitin 2021) ishte mjaft e vështirë të motivonim studentët dhe t’i bindim ata për mendimin tonë të sinqertë dhe të pastër, për qëllimin tonë që vërtet duam t’i ndihmojmë. Në përgjithësi, është një sfidë të bësh dikë që të të japë një vizion më të madh kur jetojmë në një kohë shumë të shpejtë, ndërsa organizimi i studentëve kërkon që studentët të investojnë në diçka më të madhe se ata. Sepse kryetari (i PUS UKM) nuk është asgjë pa 46 delegatët e tij”, ka theksuar Cvetkoska.
Paralelisht, ka qenë e vështirë të binden studentët se nuk ndërhynin edhe partitë politike.
“Sigurisht që e kemi jetuar perceptimin e parlamenteve studentore, të cilat ende ishin disi në përjetimin, në perceptimin e studentëve, se gjithçka ishte disi e shënuar apo e njollosur nga partia dhe partitë politike nuk na ndihmuan. Qëndrimi i Parlamentit Studentor dhe i studentëve që janë në pozita udhëheqëse është që të bashkëpunojnë me partitë politike, sepse thjesht ky është realiteti, kështu që do të ishte mirë të mos keqpërdorej”, theksoi Cvetkoska.
Lideri i parafundit studentor i UKM-së, Sllavço Temelkovski, tha se për studentët gjithmonë flitet si një pararojë e caktuar, e cila afirmohet përmes qëndrimeve dhe mendimeve të saj. Pika kyçe që studentët kanë kapur në vitet e kaluara, ose më mirë pesë vjet me PUS, thotë ai, është ajo kulturë e vazhdimësisë që ata arritën të vendosin në funksionimin aktual dhe të ardhshëm.
“Mendoj se kjo është ajo që e zhvillon PUS. u filluan Qendra Studentore Kulturore, e përfunduam, që sot të jetë ajo që Borjani dhe Eva e kanë paramenduar, hapësirë për mësim. Racioni studentor gjithashtu filloi si iniciativë paraprakisht, në fillim ishte si një lloj subvencioni, që tani të funksiononë si është paramenduar që nga dita e parë. Lirisht do të them se, momentalisht shumë liderë të tjerë, aktorë, funksionarë më të lartë duhet të shohin si funksionon kultuta e PUS. Vetëm ajo është mënyrë që të ecim përpara”, theksoi Temelkovski.
Sipas kryetarit aktual të PUS UKM, që së fundmi fitoi edhe mandatin e dytë dyvjeçar, Aleksander Nikollovski, momentalisht rreth 140 studentë anëtarësohen në Parlamentin Universitar Studnetor, ndërsak ka anëtarë shtesë edhe në 23-të parlamentet studentore të fakulteteve. Po ashtu për të është pozitive që komunikojnë çdo ditë me Ministrinë e Arsimit dhe Shkencës (MASH) dhe Klubin për Çështjet e Rinisë në Kuvend.
“Kemi suksese, por me çfarë po përballemi aktualisht? Nuk është se nuk ka probleme, përkundrazi, aktualisht nuk ka transport urban, kryetarja e Qytetit të Shkupit nuk ka siguruar autobusë të mjaftueshëm. Tashmë duhet të përgatitemi për protestë sepse studentët nuk mund të mbërrijnë në kohë për të marrë kolokiumet. Probleme kemi edhe me konviktin e studentëve në Pellagoni, ku nuk kanë ujë të ngrohtë për një javë e gjysmë – i njëjti problem për çdo vit”, tha Nikollovski, i cili në këtë ngjarje foli për nevojën e futjes së arsimit falas për studentët më të mirë, për të hequr tarifat shtesë, por edhe për të reduktuar numrin e madh të programeve të studimit, me ndryshimin e të cilave do të plotësohej mungesa e aftësive praktike.
Si është puna me bashkëpunimin mes organeve studentore?
Studentët në një panel të posaçëm ndanë shembuj sesi bashkëpunimi ndëruniversitar ndikoi në mënyrën e tyre të punës, por edhe rrjetëzimin, si ndërtimet e ekipeve, punëtoritë, madje edhe ngjarjet edukative, ahengjet dhe festat.
Sipas Bojana Tomashevska nga Kolegji Amerikan, fakti që është themeluar Trupi Kombëtar i Studentëve tregon se është përmirësuar komunikimi mes parlamenteve studentore universitare.
“Kjo do të përmirësojë të gjitha problemet me të cilat ballafaqohemi ne si studentë, shpresoj se me komunikim më të mirë do të mund të zbatojmë të gjithë shembujt pozitivë nga lagjja dhe do të mund të punojmë njësoj për të gjithë studentët”, tha Tomashevska.
Përfaqësuesi nga parlamenti studentor universitar i “Goce Dellçev” në Shtip, Aleksandar Veliçkov, konsideron se është e nevojshme që organizatat të plotësojnë njëra-tjetrën dhe të motivojnë njëra-tjetrën. Në të njëjtën kohë, është e nevojshme të merret paralelisht mbështetje nga shteti.
“Nëse kemi një sistem cilësor dhe kushte, do të japim maksimumin. Nëse shteti na siguron kushte pune, do të jemi më kritikë dhe më të motivuar. Është e rëndësishme të investohet në studentë dhe organizata”, tha Veliçkov.
Në ngjarje u përmend edhe lufta e përbashkët që ende nuk është veçuar – mundësia për të hipur në autobus falas për të gjithë studentët, pavarësisht nëse vijnë nga universitetet private apo shtetërore.
“Transporti publik urban aktualisht është inekzistent dhe ne si studentë të universiteteve private nuk e kemi, edhe pse me ligj na takon. Do të tregojmë se jemi këmbëngulës dhe të zëshëm sepse kjo është gjëja themelore që duhet të arrijmë në kolegj”, tha Tomashevska nga Kolegji Amerikan.
Si shkon organizimi studentor në rajon?
Studentja Borka Mumoviq nga Mali i Zi theksoi se në vendin e saj problemi është se, përveç parlamentit studentor, nuk kanë organizata studentore më të mëdha që bashkojnë studentët nga të gjitha programet në universitet.
Na mungon ajo frymë uniteti mes studentëve në Mal të Zi. Ne kemi organizata studentore që janë të fokusuara vetëm në një fushë specifike, kështu që për sa i përket zonës sime, mendoj se ndikimi kryesor për të përmirësuar bashkëpunimin mund të bëhet përmes dy organizatave, ato quhen BEST dhe AIESTEC, për të organizuar disa shkëmbime ndërkufitare”, tha Mumoviq.
Kur bëhet fjalë për bashkëpunimin ndërkombëtar, studentët nga Ballkani Perëndimor përballen me disa sfida, sipas Srdjana Jovaniq nga Serbia.
“Jemi përballë situatës politike, pengesave burokratike, barrierave gjuhësore, buxheteve të kufizuara dhe mosaktivitetit të të rinjve. Për sa i përket pasivitetit, që nga fillimi i pandemisë globale katër vjet më parë, jetët tona janë bërë më shumë virtuale sesa reale. Ne duhet ta ndryshojmë atë. Ne kemi nevojë për më shumë aktivitete ballë për ballë si kjo. Duhet të udhëtojmë, të shkojmë në udhëtime studentore, festa, të komunikojmë me njëri-tjetrin. Shkëmbimet studentore mund të kontribuojnë në tejkalimin e këtyre pengesave, ndaj është e rëndësishme që ne – studentët, universitetet tona të bashkëpunojmë. Gjëja më e rëndësishme është që politika të mos përfshihet në arsim. Sipas Ligjit tonë për Arsimin e Lartë, thuhet se universitetet dhe hapësirat akademike kanë autonomi”, theksoi Jovaniq.
Ndryshe, panel diskutimet e sotme në Fakultetin Juridik u organizuan nga Forumi Arsimor Rinor, PUS UKM dhe Zyra për Bashkëpunim Rajonal Rinor (RYCO). Dita Ndërkombëtare e Studentëve do të përmbyllet me një event rrjeti dhe argëtimi gjatë gjithë natës në “Laborator”, ku do të lansohet edhe platforma Studentore Work – “Linker”.