Para votimit të raportit të Weitz: Nuk priten mrekulli, Sofja dhe Shkupi këmbëngulës në të vërtetat e tyre

By N. D. On 23/06/2025 14:19

Eurodeputeti dhe raportuesi për RMV-në në Parlamentin Evropian Tomas Waitz. Foto: Fisnik Xhelili/Portalb.mk

Zhvillimi më i fundit në marrëdhëniet maqedonase-bullgare para votimit të nesërm në Komitetin e Punëve të Jashtme (AFET) në Parlamentin Evropian mbi Raportin për Maqedoninë është vërejtur në deklarata nga të dyja palët që nuk tregojnë asnjë lëvizje nga qëndrimet e tyre, shkruan Sloboden Peçat, transmeton Portalb.mk.

Raporti i raportuesit Thomas Weitz është shtyrë një herë për shkak të presionit nga eurodeputetët bullgarë. Mosmarrëveshja kryesore është formulimi “identiteti shekullor maqedonas” dhe njohja e qartë e gjuhës maqedonase. Bullgaria këmbëngul në përdorimin e termave të tillë si “gjuha aktuale maqedonase” – një përpjekje që shihet si shfytyrim i identitetit maqedonas.

Në të njëjtën kohë, autoritetet maqedonase janë në një garë për të fituar aleatë dhe mbështetje nga politikanët evropianë. Mbështetja ka ardhur nga Kroacia, kryeministri i së cilës Andrej Plenkovic theksoi në një bisedë telefonike me homologun e tij maqedonas Hristijan Mickoski se Maqedonia meriton anëtarësim në BE. Të dy kryeministrat njoftuan për bisedën telefonike në rrjetet e tyre sociale.

“Pata një bisedë telefonike me kryeministrin e Republikës së Kroacisë. Në pritje të raportit të Parlamentit Evropian, vazhdoj të përdor të gjitha kontaktet për të treguar të vërtetën maqedonase – për progresin tonë, për vlerat që mbrojmë dhe për të ardhmen që meritojmë”, shkroi Mickoski në Facebook.

Sipas tij, Maqedonia meriton anëtarësim në Bashkimin Evropian, por me kokën lart, shtoi Mickoski.

Plenkoviç, nga ana tjetër, informoi se me Mickoskin, ndër të tjera, diskutuan raportin e raportuesit Thomas Weitz për vendin.

“Me kryeministrin Hristijan Mickoski diskutova dinamikën e mëtejshme të rrugës evropiane të Maqedonisë së Veriut, Raportin e ardhshëm të Parlamentit Evropian për Progresin dhe situatën në Evropën Juglindore. Kroacia do të vazhdojë ta mbështesë fuqimisht Maqedoninë e Veriut, e cila meriton anëtarësim në BE”, shkroi Plenkoviç në “X”.

Mickoski dërgoi mesazhe të ngjashme dje, duke konfirmuar se nuk ka devijim nga qëndrimet.

“Mjaft me poshtërime dhe pranim të gjithçkaje që do të na serviret në tryezë. Mjaft me pranimin e marrëveshjeve dhe kontratave dypalëshe që janë gjithmonë pa përjashtim në dëm të identitetit maqedonas, por kudo që të mundemi, luftojmë për të treguar të vërtetën tonë për Maqedoninë. Kudo përpiqemi të përcjellim atë që qytetarët ndiejnë dhe luftojnë për Maqedoninë tonë”, deklaroi Mickoski.

Lidhur me votimin e nesërm në PE, ai tha se nga atje ka marrë informacione shumë shqetësuese për një aktivitet të fortë të politikanëve të caktuar në Bruksel, por së bashku me Ministrin e Punëve të Jashtme “ata arritën të zbutnin goditjen që dikush donte t’i shkaktonte identitetit dhe gjuhës maqedonase”.

Mbështetja kroate, e shprehur përmes deklaratës së kryeministrit Plenkoviç, vjen në një moment vendimtar dhe forcon pozicionin diplomatik maqedonas, por, nga ana tjetër, eurodeputetët bullgarë po luftojnë betejën e tyre. Kështu, ata kërkuan që rasti i Ljupço Georgievskit, kryetar i ish-klubit “Vanço Mihajlov” nga Manastiri, të përfshihet në raportin e Parlamentit Evropian (PE) mbi progresin e Maqedonisë së Veriut drejt BE-së. Georgievski mori dënim me kusht të shkallës së parë për nxitje të urrejtjes kombëtare, racore dhe fetare – një rast që Sofja e interpreton si një shembull të “politikës antibullgare”.

Aleksandar Krzhalovski nga QMBN tha këto ditë për TV 24 se nuk duhet të kemi pritje të larta për votimin e raportit evropian dhe se, sipas tij, topi nuk është më në fushën e Bullgarisë, por në atë të Bashkimit Evropian.

“Mendimi im është se nuk duhet të kemi pritje të larta për raportin evropian, ndoshta do të jetë një javë interesante. Nga Bullgaria, shohim një vazhdim të gjithçkaje që kanë bërë në vitet e fundit, dhe kjo është se topi nuk është në fushën e tyre, por në një konsensus evropian dhe nuk ka asgjë për të kërkuar dhe pritur prej tyre. Ata po i përmbahen faktit se kjo është një situatë midis Maqedonisë dhe BE-së. Radev deklaroi se nuk do të kenë më kërkesa dhe theksoi se aty ku përfshihen kërkesat, gjithçka që kërkuan është përfshirë në të gjitha dokumentet që janë zyrtarisht në BE dhe ata besojnë se nga ana e tyre puna është përfunduar, ata besojnë se Maqedonia i ka pranuar ato dhe tani duhet t’i zbatojë ato. Pyetja është se sa do të respektohet e gjithë kjo. Ata nuk janë shumë të zëshëm dhe nuk po i hedhin benzinë zjarrit”, tha Krzhalovski.

Përndryshe, Raporti Weitz kujton nevojën për të ruajtur vrullin dhe besueshmërinë e procesit të integrimit evropian dhe vëren se vendi vazhdon të tregojë angazhim ndaj integrimit evropian dhe përputhshmëri me politikat e BE-së.

“Parlamenti Evropian bën thirrje për përparim të shpejtë në negociatat e pranimit, duke theksuar njëkohësisht rëndësinë e miratimit të ndryshimeve kushtetuese; inkurajon të gjitha partitë politike në Maqedoninë e Veriut të angazhohen në një dialog konstruktiv me qëllim arritjen e konsensusit të nevojshëm mbi këto ndryshime, të cilat do të forconin karakterin multietnik të vendit dhe do të përshpejtonin progresin e tij drejt anëtarësimit në BE”, thuhet në draft-raportin e Weitz.

Njëkohësisht me pritjen e votimit në PE, në të njëjtën ditë pritet edhe samiti i NATO-s, në margjinat e të cilit duhet të zhvillohet një takim maqedono-bullgar. Iniciativa erdhi nga presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, ideja e të cilit ishte një takim midis presidentëve të Maqedonisë dhe Bullgarisë, në të cilin mund të merrnin pjesë përfaqësues të lartë të BE-së, SHBA-së, si dhe Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte. Ideja është që ky takim të jetë një mundësi për të shkëmbyer argumente, qëndrime mbi çështjet e diskutueshme dhe zgjidhje të mundshme për bllokimin në marrëdhëniet midis dy vendeve, gjë që do të zhbllokonte pengesat në rrugën e integrimit evropian të Maqedonisë.

Pala maqedonase e pranoi menjëherë iniciativën, por nuk pati përgjigje të saktë nga Bullgaria, të paktën jo publikisht. Ndërkohë, Sofja njoftoi se kryeministri bullgar Rosen Zheljazkov do të merrte pjesë në samitin e NATO-s në vend të presidentit Rumen Radev, por kjo nuk ishte problem për palën maqedonase. Siljanovska-Davkova u pajtua. Megjithatë, për momentin, një takim i tillë, në samitin e ardhshëm të NATO-s, nuk është planifikuar.

Ndërkohë, presidenti bullgar Radev dhe kryeministri Zheljazkov deklaruan se Bullgaria nuk po vendos kushte të reja, por përkundrazi kërkon respektimin e asaj që është rënë dakord tashmë. Por janë pikërisht këto marrëveshje, siç është Protokolli i vitit 2022, që përmbajnë pika të diskutueshme që Maqedonia i konsideron të papranueshme në aspektin e identitetit të saj kombëtar.

Në këtë kontekst, presidenti bullgar deklaroi disa ditë më parë se mosmarrëveshja nuk ka të bëjë me çështje të pazgjidhura dypalëshe, vendosjen e vetos ose ndalimin e procesit të integrimit, por me sfida të brendshme që lidhen me të drejtat e njeriut në Republikën e Maqedonisë së Veriut.

“Ekziston një kornizë negociuese nga viti 2022, një konsensus evropian i të gjitha shteteve anëtare dhe qeverisë së Maqedonisë së Veriut, kështu që Bullgaria nuk ka vendosur kurrë dhe nuk do të vendosë kushte jashtë asaj marrëveshjeje, jashtë kornizës negociuese dhe jashtë dy protokolleve”, tha ai.

LEXO: Radev-Siljanovska Davkovës: Bullgaria nuk do të vendosë kushte të reja për anëtarësimin e RMV-së në BE

Kryeministri Mickoski u përgjigj se atë që thonë përfaqësuesit bullgarë do ta kenë mundësinë ta provojnë më 24 qershor duke tërhequr amendamentet në Parlamentin Evropian dhe duke pranuar iniciativën për një takim në kuadër të takimit të NATO-s në Hagë në fund të këtij muaji.

Siljanovska Davkova nuk komentoi drejtpërdrejt deklaratën e Radevit, por tha se kjo nuk do të thotë se ajo pajtohet me të.

“Çështjet e identitetit janë jashtë çdo kornize negociuese, sepse janë jashtë Traktatit të BE-së, Traktatit të Lisbonës dhe Kartës së të Drejtave Themelore. Atje, identiteti kombëtar dhe kulturor është i garantuar, jo vetëm i anëtarëve të BE-së, por edhe i kandidatëve për anëtarësim në BE”, tha presidentja Siljanovska.

Megjithatë, ekspertët, pavarësisht mbështetjes dhe deklaratave, si dhe iniciativave nga politikanët evropianë, nuk presin mrekulli këtë javë.

Maqedonia e Veriut duhet t’i bëjë ndryshimet kushtetuese për të vazhduar rrugën drejt BE-së. Ndryshimi kushtetutës përfshin shtimin e bullgarëve dhe etnive tjera në Kushtetutë.

Kjo vjen si rezultat i asaj që Maqedonia e Veriut pas 17 vitesh me 19 korrik të vitit 2022 filloi bisedimet qasëse me BE-në me mbajtjen e konferencës së parë ndërqeveritare, pas miratimit të propozimit francez të cilin Maqedonia e Veriut e miratoi më 16 korrik 2022.

Propozimi atë kohë u votua në parlament pa pjesëmarrjen e opozitës së atëhershme e cila tani është në pushtet.

Ndryshimi i Kushtetutës kërkon shumicë prej dy të tretash dhe negociatat me BE-në nuk do të fillojnë derisa të bëhen këto ndryshime.