Në Qytetin e Shkupit pritet të votohet vendimi që detyron subjektet juridike të lidhin marrëveshje me Higjienën Komunale

Në seancën e 11-të të sotme të Këshillit të Qytetit të Shkupit, do të votohet dhe diskutohet një propozim-vendim, me të cilin të gjitha subjektet juridike në Qytetin e Shkupit do të detyrohen të lidhin marrëveshje me Higjienën Komunale për mbledhjen e mbeturinave të selektuara, reagoi Qyteti i Gjelbër Human (QGjH). Sipas tyre, propozim-vendimi që e imponon NP Higjiena Komunale – Shkup si subjekt i vetëm i autorizuar për mbledhjen dhe transportimin e mbeturinave komerciale komunale ngre pyetje serioze në lidhje me qëndrueshmërinë ligjore dhe zbatueshmërinë, transmeton Portalb.mk.

“Edhe pse Ligji lejon rregullimin e aktivitetit, ai nuk parashikon detyrim për të gjitha subjektet të lidhin marrëveshje me një ndërmarrje publike specifike, gjë që përbën shtrëngim. Me krijimin e një subjekti të vetëm të autorizuar dhe një marrëveshjeje të detyrueshme, futet monopol de facto, i cili është në kundërshtim me parimet e konkurrencës dhe një tregu të lirë. Ky vendim propozohet në kushte kur, nga raporti i fundit vjetor i NP Higjiena Komunale – Shkup, është e qartë se ndërmarrja funksionon me dobësi të konsiderueshme strukturore. Në fund të vitit 2025, kompania kishte 1.151 të punësuar dhe kishte një flotë automjetesh dhe makinerish me një moshë mesatare prej 10 vjetësh”, thonë nga QGjH.

Nga totali i mbeturinave të mbledhura prej afërsisht 164 milionë tonësh në vitin 2025, u selektuan vetëm 78,080 kg, ose 0.00005%, që është një zero statistikore.

Për vitin 2025, kompania raportoi humbje prej mbi 250 milionë denarësh ose mbi 18% të të ardhurave totale, ndërsa mbledhja e kërkesave të vonuara arriti në vetëm 7.85%, që është një tregues ekonomik i joefikasitetit sistemik në mbledhje.

Sipas të dhënave statistikore të disponueshme publikisht, deri më tani janë mbuluar 10.163 persona juridikë, ndërsa në territorin e Qytetit të Shkupit ka afërsisht 25,000–27,000 persona juridikë, që do të thotë se mbulimi aktual është rreth 35–40%.

Këto të dhëna nuk tregojnë një sistem të gatshëm për detyrime shtesë të kësaj shkalle. Përkundrazi, ato tregojnë dobësi serioze në kapacitetin e kompanisë, justifikimin e një zgjidhjeje të tillë dhe pasojat për sistemin e menaxhimit të mbeturinave në qytet. Të dhënat imponojnë nevojën për një analizë paraprake, të detajuar dhe profesionale të kapacitetit real të kompanisë: sipas zonave, sipas numrit të përdoruesve, sipas frekuencës së mbledhjes, sipas llojit dhe sasisë së mbeturinave, sipas mekanizimit në dispozicion dhe sipas strukturës së personelit. Pa një analizë të tillë, nuk mund të pretendohet me përgjegjësi se ndërmarrja do të jetë në gjendje t’u shërbejë plotësisht dhe në mënyrë efikase të gjitha subjekteve juridike në territorin e Qytetit të Shkupit.

Një problem shtesë, thonë nga QGjH, është se projektvendimi nuk përmban analizë të situatës financiare, likuiditetit, problemeve të mbledhjes, burimeve të nevojshme, rezultateve mjedisore dhe planit operativ të zbatimit. Nuk ofrohen përgjigje të qarta se çfarë saktësisht shërbimi do t’u ofrohet subjekteve juridike, cila do të jetë barra financiare për ta, si do të trajtohen fraksionet e ndryshme të mbeturinave dhe ku do të përfundojnë mbeturinat e përzgjedhura. Është veçanërisht shqetësuese që vendimi parashikon edhe sanksione për subjektet që nuk lidhin marrëveshje të detyrueshme. Kjo, në vend që të përmirësojë sistemin, kufizon hapësirën për punën e subjekteve ekzistuese që mbledhin dhe transportojnë mbeturina dhe parandalon që ato të përfundojnë në Drislla.

“Në vend që Higjiena Komunale të përqendrohet dhe ta motivojë sektorin privat duke marrë përsipër mbeturinat organike, të cilat janë pjesa më e madhe e mbeturinave komunale, falas dhe duke i çuar ato për përpunim në dy komposterët që Qyteti i Shkupit bleu falë QGjH, ndërmarrja do ta rrezikojë më tej sistemin tashmë të ngadaltë të menaxhimit të mbeturinave. Lidhur me mbledhjen aktuale të shërbimeve nga subjektet juridike, zyrtarët e Higjienës Komunale deklaruan se po zhvillohen procedura kundër punonjësve që kanë marrë ryshfete dhe kanë lejuar lidhjen e kontratave midis Higjienës Komunale dhe subjekteve të mëdha private, si shembull ata përmendën Usjen, për një sipërfaqe të rreme, pra shumë më të vogël në katrorë të ambienteve të biznesit. Ne të gjithë jemi të vetëdijshëm se këto abuzime përdoren si alibi për të eliminuar kundërshtarët politikë, por ato do të vazhdojnë me të njëjtin intensitet vetëm me persona të kualifikuar nga ky grup”, thonë nga QGjH.

Ndryshimet nënvizojnë nga organizata ekologjike, në Nenin 92 kanë edhe pasoja më të gjera. Ato bllokojnë në mënyrë efektive subjektet që tashmë kryejnë mbledhjen e mbeturinave, përzgjedhjen sekondare dhe dorëzimin e mbeturinave te agjentët e autorizuar. Kjo ndikon drejtpërdrejt në mundësinë e zhvillimit të një sistemi më të gjerë, funksional dhe të larmishëm të menaxhimit të mbeturinave.

“Në vend që të hapet hapësirë ​​për vende pune të gjelbra dhe modele që tashmë po japin rezultate, aktiviteti është përqendruar në një subjekt që deri më tani nuk tregon asnjë kapacitet për këtë. Është gjithashtu e nevojshme të përcaktohet qartë nëse ndërmarrja ka një organizim të brendshëm të përshtatshëm për të zbatuar një ndryshim të tillë. Të publikohet një sistematizim i vendeve të punës, të tregohet nëse ka pozicione pune si përzgjedhës dhe staf tjetër profesional të nevojshëm për një model të tillë dhe, nëse nuk ekzistojnë, si planifikohet ofrimi dhe trajnimi i tyre. Për më tepër, dispozita me të cilën kryetari i Qytetit do të përcaktonte me vendim se ku do të vendosen kontejnerët për mbledhjen dhe përzgjedhjen e mbeturinave është gjithashtu e diskutueshme. Duke pasur parasysh implikimet urbane, të trafikut dhe të sigurisë ts vendimeve të tilla, kjo çështje nuk duhet t’i nënshtrohet vendimmarrjes diskrecionare pa një debat më të gjerë profesional dhe institucional në Këshill. Në rrethana të tilla, dhënia e pëlqimit për këtë vendim do të thoshte vazhdimi i agonisë me mbeturinat në Shkup dhe vazhdimi i sakrificës së banorëve të Shkupit – duke rrezikuar shëndetin dhe jetën e tyre për mbijetesën e makinerisë partiake”, thuhet në reagim.