Kur mediat e lojalitetit e shkatërrojnë debatin publik

Shkruan: Zilal Shabani

Nga mbështetja politike te përjashtimi kombëtar

Në Kosovë po përhapet një fenomen shqetësues, që gjithnjë e më shpesh e ndiejmë në debatet televizive, në portale dhe në rrjete sociale: një pjesë e mediave nuk funksionojnë më si hapësira debati dhe analize, por si instrumente lojaliteti politik. Në vend që të pyesin, të krahasojnë dhe të sfidojnë pushtetin, ato kërkojnë bindje të plotë, unanimitet moral dhe heshtje kritike. Ky zhvillim nuk e forcon demokracinë; përkundrazi, e gërryen atë nga brenda.

Problemi nuk qëndron te fakti që një media ka bindje politike. Në një shoqëri të lirë, kjo është normale dhe legjitime. Por kur mbështetja shndërrohet në dogmë dhe çdo kritikë trajtohet si tradhti, media pushon së qeni gazetari dhe kthehet në mjet përjashtimi shoqëror. Në atë moment, nuk flitet më për informim, por për rreshtim.

Logjika e rrezikshme “me ne ose kundër nesh”

Një nga pasojat më të dëmshme të këtij mentaliteti është kriminalizimi i mendimit ndryshe. Sot, në diskursin publik, po normalizohet ideja se:

• nëse je kritik ndaj qeverisë, je automatikisht “me Serbinë”;
• nëse nuk mbështet një parti të caktuar, nuk je mjaftueshëm shqiptar;
• nëse nuk pajtohesh, je armik.

Këto etiketime nuk janë thjesht fjalë. Ato krijojnë frikë, vetëcensurë dhe heshtje. Shumë qytetarë hezitojnë të shprehin mendimin e tyre jo sepse nuk kanë çfarë të thonë, por sepse nuk duan të stigmatizohen publikisht.

Ironikisht, kjo logjikë përdoret nga të gjitha kampet politike. Disa përkrahës të qeverisë i quajnë partitë tradicionale “pro-serbe”, ndërsa këta të fundit pretendojnë se vetë Vetëvendosje është “më afër Serbisë”. Rezultati është i njëjtë: një debat publik i helmuar, ku argumentet humbasin vlerë dhe zëvendësohen nga etiketa.

Në këtë klimë, politika nuk gjykohet më mbi bazën e programeve, institucioneve apo rezultateve konkrete, por mbi besnikërinë identitare.

Media si disiplinë, jo si debat

Mediat që veprojnë në këtë mënyrë nuk e informojnë publikun, por e disiplinojnë atë. Ato nuk e shtrojnë pyetjen “a është ky vendim i drejtë për qytetarët?”, por “a lejohet ky mendim?”. Analiza zëvendësohet nga moralizimi, ndërsa gazetaria nga retorika e pastërtisë politike.

Ky model nuk është i ri. Në shoqëri të ndryshme dhe në periudha të ndryshme historike, gjithmonë ka ekzistuar tundimi për ta paraqitur një lider si të pagabueshëm dhe kritikën si rrezik kombëtar. Historia tregon se ky proces rrallë fillon me censurë të hapur; zakonisht nis me normalizimin e heshtjes dhe me turpërimin publik të atyre që pyesin.

Paralelja historike si paralajmërim

Çdo krahasim me të kaluarën autoritare shpesh refuzohet si i tepruar. Por paralajmërimet historike nuk janë akuza personale; ato janë thirrje për reflektim. Liderët rrallë bëhen të paprekshëm vetëm nga vullneti i tyre. Më shpesh, ata shndërrohen të tillë sepse rreth tyre ndërtohet një mjedis ku kritika konsiderohet e rrezikshme ose e papranueshme.

Kosova nuk është shtet totalitar dhe nuk po shkon drejt një regjimi të tillë. Por mekanizmat që dëmtojnë pluralizmin — përjashtimi, etiketimi moral, ndarja e shoqërisë në “të mirë” dhe “tradhtarë” — janë të njëjtë kudo dhe në çdo kohë.

Dëmi afatgjatë

Ironia më e madhe është se kjo kulturë mediatike nuk e ndihmon as pushtetin që ajo synon ta mbrojë. Një lider që dëgjon vetëm lavdërime humb kontaktin me realitetin. Gabimet mbesin të pakorrigjuara, politikat nuk përmirësohen dhe pakënaqësitë grumbullohen në heshtje, derisa shpërthejnë.

Demokracia nuk dobësohet nga kritika. Ajo dobësohet nga mungesa e saj.

Përfundim

Të jesh kundër një politike të caktuar nuk do të thotë të jesh kundër shtetit. Të kritikosh një qeveri nuk do të thotë të jesh kundër kombit. Dhe të mos pajtohesh nuk të bën më pak shqiptar.