KE kundër racizmit dhe intolerancës: Zbatim i pjesshëm i rekomandimeve për pashtetësinë në RMV
Komisioni Evropian kundër Racizmit dhe Intolerancës (ECRI) arriti në përfundimin se Maqedonia e Veriut ka zbatuar pjesërisht rekomandimin për të adresuar çështjen e dokumenteve personale dhe numrat e amzës për romët që nuk kishin prova të mjaftueshme identiteti, ndërsa nuk e ka zbatuar rekomandimin për t’i dhënë autonomi financiare Komisionit për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi dhe Zyrës së Avokatit të Popullit, transmeton Portalb.mk.
Konkluzionet e draftit të ECRI-t mbi zbatimin e këtyre dy rekomandimeve specifike për Maqedoninë e Veriut mbulojnë zhvillimet deri më 24 korrik 2025, kur u mor përgjigja nga autoritetet maqedonase ndaj kërkesës së ECRI-t për informacion mbi masat e marra për të zbatuar rekomandimet e 3 dhjetorit 2025 për monitorim të përkohshëm.
Në raportin e saj mbi Maqedoninë e Veriut (cikli i gjashtë i monitorimit) të publikuar më 20 shtator 2023, ECRI rekomandoi që autoritetet t’i japin autonomi financiare Komisionit për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi dhe Zyrës së Avokatit të Popullit për të përdorur buxhetet e tyre pa pasur nevojë të kërkojnë miratim nga Ministria e Financave.
ECRI arrin në përfundimin se ky rekomandim nuk është zbatuar.
“ECRI nuk ka marrë asnjë informacion nga autoritetet ose burime të tjera që tregon ndonjë ndryshim në lidhje me kërkesën që Komisioni për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi dhe Zyra e Avokatit të Popullit të kërkojnë dhe të marrin miratim nga Ministria e Financave përpara se të përdorin buxhetet e tyre. ECRI është informuar se janë planifikuar ndryshime në Ligjin për Avokatin e Popullit, të cilat, ndër të tjera, kishin për qëllim të adresonin këtë çështje në lidhje me institucionin e Avokatit të Popullit, por këto ndryshime ende nuk janë miratuar nga Parlamenti. Prandaj, mungesa e autonomisë financiare vazhdon. Kjo është gjithashtu veçanërisht shqetësuese duke pasur parasysh situatën e përgjithshme të institucionit, i cili aktualisht karakterizohet nga një buxhet i pamjaftueshëm dhe fakti se vetëm 85 nga 183 vendet e punës janë të plotësuara”, thuhet në projekt-konkluzionet e ECRI-t.
Në rekomandimin e tij të dytë specifik, ECRI rekomandoi që autoritetet të adresojnë problemet e gjata me dokumentet personale dhe numrat e regjistrimit për romët e identifikuar më parë të cilët nuk kishin prova të mjaftueshme identiteti pas pavarësisë së Maqedonisë së Veriut.
ECRI konsideron se rekomandimi është zbatuar pjesërisht.
Komisioni Evropian kundër Racizmit dhe Intolerancës vëren se ka marrë informacion nga autoritetet se Ligji për Personat e Paregjistruar në Regjistrin e Lindjeve dhe ndryshimet në Ligjin për Regjistrin Civil janë hapa të rëndësishëm të ndërmarrë drejt adresimit të çështjeve që lidhen me grupin rom të përmendur në rekomandimin e ECRI-t. Përveç kësaj, Parlamenti miratoi ndryshimet në Ligjin për letërnjoftimet dhe Ligjin për Regjistrimin e Vendbanimit, të cilat gjithashtu mund ta lehtësojnë këtë proces. Për më tepër, në fillim të vitit 2025, Grupi Parlamentar ndërpartiak për të drejtat e romëve u rivendos në Parlamentin e vendit, me qëllim adresimin e çështjeve që lidhen me pashtetësinë dhe personat pa dokumente personale.
“Si rezultat, sipas informacionit të marrë nga ECRI, nga afërsisht 700 romë të identifikuar më parë që nuk kishin prova të mjaftueshme identiteti pas pavarësisë së Maqedonisë së Veriut, shumica dërrmuese e kanë rregulluar statusin e tyre – kryesisht duke marrë shtetësinë e Maqedonisë së Veriut – dhe për këtë arsye nuk janë më të përjashtuar nga qasja në arsim, punësim, sigurim shëndetësor publik dhe pagesa të ndihmës sociale. Megjithatë, sipas autoriteteve, si dhe burimeve të tjera, mbeten rreth 160 persona që ende nuk e kanë rregulluar statusin e tyre dhe për të cilët procedura është në vazhdim. Autoritetet i kanë treguar ECRI-t se parashikojnë zgjidhjen edhe të këtyre rasteve. Në dritën e sukseseve të përgjithshme të fundit të autoriteteve në luftën kundër pashtetësisë, ECRI beson se kjo do të bëhet pa vonesa të mëtejshm”, thuhet në draft-përfundimet e ECRI-t.
ECRI rinovoi ndjekjen e saj të ndërmjetme mbi këto dy rekomandime specifike si pjesë e ciklit të saj të gjashtë të punës monitoruese. Si pjesë e monitorimit të saj, ECRI i dërgon pyetje qeverisë përkatëse në lidhje me veprimet e ndërmarra në lidhje me rekomandimet specifike për të cilat është kërkuar ndjekje prioritare, ndërsa në të njëjtën kohë mbledh vetë informacionin përkatës. Pastaj, në bazë të këtij informacioni dhe përgjigjes së qeverisë, ECRI harton përfundimet e saj mbi mënyrën se si janë zbatuar rekomandimet e saj.
Duhet të theksohet se këto përfundime lidhen vetëm me rekomandimet specifike të ndërmjetme për ndjekje dhe nuk synojnë të ofrojnë analizë gjithëpërfshirëse të të gjitha zhvillimeve në luftën kundër racizmit dhe intolerancës në vendin përkatës.