Grupi Blueprint reagoi ndaj mungesës së transparencës në miratimin e Raportit Vjetor të Këshillit Gjyqësor
Nga Grupi Blueprint thonë se Organizatat e shoqërisë civile në Maqedoninë e Veriut ftohen vetëm formalisht në seancën e Këshillit Gjyqësor në të cilën miratohet Raporti i Punës për vitin 2025, pa mundësinë për përfshirje substanciale në diskutim, i cili është i kufizuar dhe pa shqyrtime substanciale, dhe raporti nuk përmban përmbajtje të mjaftueshme analitike dhe lë përshtypjen e një përsëritjeje të viteve të kaluara, transmeton Portalb.mk.
Gjashtë organizata, të cilat janë pjesë e Grupit Blueprint, kanë shprehur shqetësim këtë vit për sjelljen jo mjaftueshëm transparente të Këshillit Gjyqësor në miratimin e Raportit të Punës për vitin 2025. Ato theksojnë se ashtu si deri më tani, ky raport përmban vetëm një minimum të dhënash mbi punën e kryer nga Këshilli Gjyqësor, vitin e kaluar, gjë që është një detyrim ligjor, në përputhje me dispozitat e ligjit të ri. Raporti në thelb nuk përfshin analiza më substanciale dhe gjithëpërfshirëse të të dhënave dhe situatave që mund të pasqyrojnë punën reale të Këshillit Gjyqësor në vitin e kaluar, megjithëse e njëjta dispozitë thotë se raporti përmban edhe “çështje të tjera që lidhen me realizimin e pavarësisë dhe autonomisë së gjyqësorit“, si dhe “shkallën e zbatimit të Programit Vjetor të Punës së Këshillit sipas pikave“.
“Në seancë, Këshilli Gjyqësor dha një prezantim shumë të dobët dhe të paplotë të Raportit, pa nxjerrë përfundime dhe vëzhgime të qarta rreth situatës në gjyqësor, gjë që kontribuon që publiku të mos jetë në gjendje të informohet plotësisht rreth punës së Këshillit Gjyqësor në vitin 2025. Gjithashtu, në vetë seancën, nuk pati diskutim argumentues mbi çështjet thelbësore, ku mbizotëruan përfundimet e përgjithshme dhe formale pa analiza specifike, pavarësisht faktit se disa nga anëtarët këmbëngulën që të ishin pjesë e raportit”, thonë nga grupi Blueprint.
Ata theksojnë se me qëllim rritjen e transparencës thelbësore në punën e Këshillit Gjyqësor, si detyrim i Misionit të Vlerësimit të BE-së, u rekomandua që Shoqatat e Gjykatësve dhe organizatat e shoqërisë civile që monitorojnë punën e Këshillit Gjyqësor të ftohen në seancat ku shqyrtohet dhe miratohet raporti i punës, por në seancë nuk kishte asnjë përfaqësues nga Shoqata e Gjykatësve të RMV-së dhe as publiku nuk u informua nëse ata kishin dhënë pikëpamjet dhe komentet e tyre në lidhje me Raportin e Punës së Këshillit Gjyqësor për vitin 2025.
“Seancat e Këshillit Gjyqësor janë publike dhe për këtë arsye organizatat e shoqërisë civile i monitorojnë ato rregullisht. Qëllimi i dispozitës së Rregullores së Punës së Këshillit Gjyqësor dhe rekomandimit të Misionit të Vlerësimit është të ofrojë një mundësi për organizatat e shoqërisë civile që të angazhohen në diskutimin mbi punën e raportit. Thelbi i këtij rekomandimi është të mundësojë përfshirjen aktive të organizatave të shoqërisë civile dhe Shoqatës së Gjykatësve në diskutim, diçka që ka munguar në dy vitet e fundit”, theksojnë organizatat e shoqërisë civile.
Ata besojnë se duke vepruar në këtë mënyrë, Këshilli Gjyqësor, humbi mundësinë për të përmirësuar transparencën e saj, por edhe për të zbatuar në mënyrë të vazhdueshme rekomandimet e Misionit të Vlerësimit, veçanërisht pasi Rregullorja e Punës së Këshillit Gjyqësor, përmban një dispozitë që kërkon praninë e organizatave të shoqërisë civile në këtë seancë, e cila ishte vetëm një përmbushje formale dhe jo thelbësore e rekomandimeve.
“Interpretimi formal i dispozitave, pa zbatimin e tyre substancial, lë përshtypjen e një interpretimi kufizues dhe të ngurtë që nuk kontribuon në zhvillimin e kulturës ligjore dhe institucionale dhe besimit në institucion. Prandaj, Grupi Blueprint thekson se puna transparente nuk do të thotë vetëm prania e opinionit publik në seancat e Këshillit Gjyqësor, por edhe hapje e vërtetë për diskutim, analizë dhe dialog të ndërsjellë, pikërisht përmes mundësisë për përfshirje aktive të publikut profesional përmes Shoqatës së Gjykatësve të Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe publikut të gjerë, përmes përfaqësuesve të sektorit civil”, thonë nga Grupi Blueprint.
Ndryshe, Komisioni për çështje të zgjedhjeve dhe emërimeve, më 16 prill 2026 i anuloi konkurset për zgjedhjen e anëtarit të Komisionit për Parandalim dhe Mbrojtje nga Diskriminimi dhe për zgjedhjen e anëtarit të Këshillit Gjyqësor. Shpallja e mëparshme për anëtar të Këshillit Gjyqësor gjithashtu ishte anuluar, pasi kandidati i propozuar ishte zgjedhur sipas ligjit të vjetër dhe kishte përvojë më të madhe si inspektor policie.
Sipas raportit të Institutit për Politika Evropiane, Këshilli Gjyqësor i Republikës së Maqedonisë së Veriut vazhdon të ketë disa probleme thelbësore, si mungesa e një zyrtari për marrëdhënie me publikun kufizon komunikimin profesional me median dhe shoqërinë civile. Strategjia e Komunikimit 2024–2028, edhe pse e miratuar, nuk zbatohet në praktikë dhe arsyetimet e vendimeve mbeten të përgjithshme dhe formale, veçanërisht në emërimet e gjyqtarëve në instanca më të larta.
“Pavarësisht disa zhvillimeve pozitive, transparenca në punën e Këshillit Gjyqësor dhe Këshillit të Prokurorëve Publikë ende nuk arrin nivel të kënaqshëm. Gjatë periudhës së raportimit, u vu re një përparim i moderuar në Këshillin Gjyqëso, megjithatë, Këshilli Gjyqësor ende nuk ka zyrtar për marrëdhënie me publikun për shkak të mungesës së burimeve financiare për atë pozicion. Edhe pse njoftimet dhe informacionet mbi punën aktuale publikohen rregullisht, mungesa e një zëdhënësi profesional kufizon ndjeshëm komunikimin me median dhe organizatat e shoqërisë civile, veçanërisht në situata të ndjeshme që shkaktojnë interes të konsiderueshëm publik”, thuhet në raport.