FDH: Autoritetet serbe pengojnë drejtësinë për zbardhjen e vrasjes së 370 shqiptarëve nga 53 pjestarët e forcave serbe

Lidhur me aktakuzën e lëshuar në mungesë nga Prokuroria Speciale për Krime Lufte në Kosovë ndaj 53 pjestarëve të forcave serbe nga Ushtria Jugosllave (UJ), Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë (MPBS), Njësia për Operacione Speciale (NJOS) dhe njësi të tjera, organizata Fondi për të Drejtën Humanitare (FDH) vëren se aktakuzat dhe gjykimet e shumta në mungesë në Kosovë janë pasojë e politikave të autoriteteve serbe, njofton Portalb.mk.

Në vijim kumtesa e plotë e Fondit për të Drejtën Humanitare:

Të akuzuarit ngarkohen për bashkëkryerje, si pjesë e një grupi të organizuar kriminel gjatë ekzekutimit të operacionit “Lumi i Ligë”, në të cilin u vranë 370 civilë shqiptarë në fshatrat Mejë, Korenicë, Pacaj, Raçaj, Nec, Dobrosh, Ramoc dhe Bistrazhin. Trupat e viktimave u gjetën në tetë varre masive në Batajnicë. Mbi 20,000 persona u dëbuan me forcë në Shqipëri, dhe pronat e tyre u plaçkitën e shkatërruan.

Politikat e qeverisë serbe përfshijnë: relativizimin e krimeve të luftës në Kosovë; mbrojtjen e oficerëve të lartë të UJ-së dhe MBP-së, përgjegjësia e të cilëve u vërtetua në procedurat kundër Slobodan Millosheviqit, Nebojsha Pavkoviqit, Vladimir Lazareviqit, Dragoljub Ojdaniqit, Sreten Llukiqit dhe Vlastimir Gjorgjeviqit; refuzimin e bashkëpunimit me gjyqësorin e Kosovës; ndërhyrjen e drejtpërdrejtë politike në punën e Zyrës së Prokurorit të Krimeve të Luftës përmes kërkesave që t’i jepet përparësi ndjekjes penale të krimeve kundër serbëve, gjë që rezultoi në ngritjen e aktakuzave kundër shqiptarëve që nuk janë të disponueshëm për gjyqësorin serb; dhe krijimin e një klime politike dhe sociale në të cilën vendimet ndërkombëtare dhe faktet e vërtetuara interpretohen nga kriminelët e luftës të dënuar.

FDH rikujton se Zyra e Prokurorit të Krimeve të Luftës në Serbi ka përgjegjësi institucionale për mosveprim ligjor në vitin 2015, kur një prokuror i EULEX-it lëshoi urdhër-arreste për 17 individë, përfshirë ish-shefin e sigurisë për Korpusin e Prishtinës, Momir Stojanoviq. Në vend që të niste një hetim bazuar në provat e ICTY-së dhe EULEX-it, Prokuroria lëshoi një deklaratë politike duke pretenduar se Stojanoviq nuk figuronte në të dhënat e tyre si “autor potencial”.

Prokuroria gjithashtu nuk reagoi kur FDH publikoi dosjen “Operacioni Lumi” në tetor 2015, duke përmendur emra të shumtë oficerësh të UJ-së dhe MPB-së që morën pjesë në operacionin gjatë të cilit mbi 300 shqiptarë u ndanë nga familjet e tyre dhe më vonë u gjetën në varre masive në Batajnicë, shumë prej të cilëve mbetën të punësuar në institucionet shtetërore serbe.

Në prill 2025, Prokuroria Speciale për Krime Lufte në Kosovë ngriti një aktakuzë në mungesë kundër 53 pjestarëve të forcave serbe, qoftë si komandantë të lartë ose si kryerës të drejtpërdrejtë. Këta përfshijnë: Momir Stojanoviq (shef i sigurisë së Korpusit të Prishtinës), Sergej Peroviq (shef i sigurisë së Brigadës së 52-të të Artilerisë), dhe Milan Kotur (shef i këmbësorisë në Korpusin e Prishtinës). Ata akuzohen për pjesëmarrje në vrasjen e 370 civilëve, dëbimin e mbi 20,000 njerëzve në Shqipëri përmes dy pikave kufitare, dhe plaçkitjen e shkatërrimin e pronës.

Seanca e parë është caktuar për 16 qershor 2025, para Departamentit Special të Gjykatës Themelore në Prishtinë. Prokurori Special do të paraqesë rastin duke përdorur dëshmitë e 217 viktimave, 40 dëshmitarëve dhe 3 dëshmitarëve të mbrojtur nga procedurat e ICTY-së, si dhe 26 prova të pranuara më parë në gjykimet e ICTY-së. Ndër provat janë dosja e FDH-së “Operacioni Lumi” dhe raporti i OSBE-së “Si u pa, si u tregua”, publikuar nga FDH në vitin 2001.

Praktika e themeluar në Serbi për mbrojtjen e oficerëve të lartë nga përgjegjësia penale, e kombinuar me zhvendosjen drejt ndjekjes penale të shqiptarëve në mungesë, dhe strategjia e Prokurorit Special të Kosovës – duke paditur 125 pjestarë të forcave serbe në mungesë – të gjitha tregojnë nevojën urgjente për vendosjen e komunikimit midis institucioneve gjyqësore serbe dhe kosovare, me përfshirjen ekspertëve nga EULEX dhe Mekanizmi Ndërkombëtar Rezidual për Gjykatat Penale (MNRGJP).

FDH thekson se gjykimet në mungesë janë një çështje politike, jo ligjore, dhe se duhet të gjendet një zgjidhje për të siguruar që gjykimet të zhvillohen në mënyrë të ligjshme dhe të prodhojnë vendime që janë të drejta si për viktimat ashtu edhe për të akuzuarit.