Aleanca të reja dhe një rend botëror shumëpolar

Liderët e Rusisë, Indisë dhe Iranit u mblodhën në kryeqytetin e Kirgistanit, Bishkek, për Lojërat Botërore Nomade, në prag të samitit të Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait, raporton Klan. Ceremonia e hapjes së edicionit të gjashtë të Lojërave u zhvillua të hënën, më 31 gusht.

Presidenti kinez Xi Jinping mbërriti gjithashtu në Bishkek për samitin e Shangait, por nuk mori pjesë në ceremoninë e hapjes së Lojërave Nomade. Mediat kirgize raportuan se ai qëndroi larg aktivitetit për shkak të përmbytjeve dhe rrëshqitjeve të dheut në Tibet.

Një ditë më pas, Bishkeku u kthye në qendër të diplomacisë së Euroazisë, me samitin e Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait.

Në tryezën e samitit ishin Rusia, Kina, India dhe Irani, ndërsa organizata përfshin gjithsej dhjetë vende anëtare. Në takimin “OBSH Plus” morën pjesë gjithashtu vende të ftuara dhe drejtues të organizatave ndërkombëtare, mes tyre sekretari i përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres.

Në qendër të diskutimeve ishte forcimi i bashkëpunimit mes vendeve anëtare dhe roli i organizatës në një sistem ndërkombëtar që, sipas Kinës, po kalon ndryshime të mëdha.

Presidenti Xi Jinping kërkoi që OBSH-ja të marrë një rol më të madh në reformimin e qeverisjes globale dhe bëri thirrje për një botë shumëpolare, të cilën e përshkroi si “të barabartë dhe të rregullt”.

Xi tha se rritja e vendeve të Jugut Global po ndryshon ekuilibrin ndërkombëtar dhe kërkoi që këto vende të kenë përfaqësim dhe zë më të madh në çështjet globale.

Presidenti kinez kërkoi gjithashtu forcimin e rolit të Kombeve të Bashkuara.

“Çështjet botërore duhet të diskutohen nga të gjithë dhe normat ndërkombëtare duhet të përcaktohen nga të gjithë”, u shpreh Xi.

Xi paraqiti tre propozime për forcimin e rolit të OBSH-së: zhvillimin ekonomik të Euroazisë, zgjerimin e bashkëpunimit mes vendeve të Jugut Global dhe pjesëmarrjen më të madhe të vendeve anëtare në reformimin e qeverisjes globale. Ai theksoi gjithashtu parimin e “partneritetit në vend të aleancës” dhe “dialogut në vend të konfrontimit”.

Gjatë samitit, presidenti kinez u takua me homologun rus Vladimir Putin. Xi tha se marrëdhëniet Kinë-Rusi po forcohen dhe se, nën drejtimin strategjik të dy presidentëve, baza e marrëdhënieve dypalëshe do të bëhet më e fortë dhe më e qëndrueshme.

Putin tha se marrëdhëniet ruso-kineze janë bërë një model për marrëdhëniet mes shteteve dhe se Rusia është e gatshme të zgjerojë bashkëpunimin me Kinën në tregti, energji, industri, transport, shkencë dhe teknologji. Presidenti rus kërkoi gjithashtu koordinim më të madh me Kinën në Kombet e Bashkuara, BRICS dhe G20.

Një nga çështjet e rëndësishme të samitit ishte edhe bashkëpunimi financiar.

Rusia, e vendosur nën sanksione të gjera perëndimore, ka mbështetur krijimin e një Banke Zhvillimi të Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait, si mekanizëm për financimin e projekteve dhe zgjerimin e bashkëpunimit ekonomik mes vendeve anëtare, me synimin për të reduktuar ekspozimin ndaj sistemeve financiare të prekshme nga sanksionet. Moska kërkon gjithashtu rritjen e përdorimit të monedhave kombëtare në tregtinë mes vendeve të organizatës.

Në Bishkek, Vladimir Putin zhvilloi edhe një takim me kryeministrin indian Narendra Modi.

Modi i bëri thirrje Putinit për përfundimin e luftës në Ukrainë, duke thënë se India mbështet përpjekjet për paqe dhe se konfliktet duhet të zgjidhen përmes dialogut dhe diplomacisë.

“Ne duhet të kalojmë nga një luftë pa fund drejt përfundimit të luftës, drejt ndërprerjes së armiqësive. Kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme për të gjithë njerëzimin. Të gjitha problemet duhet t’i zgjidhim përmes mjeteve paqësore; kjo është ajo që kërkon i gjithë njerëzimi. Dhe ky është edhe mesazhi i Indisë: India është vendi i Gandhit, vendi i Budës”, pohoi Modi.

Pas deklaratës së Modit, Putin vuri theksin te marrëdhëniet dypalëshe, duke i cilësuar ato si një partneritet strategjik të veçantë dhe të privilegjuar.

“Marrëdhëniet ruso-indiane vazhdojnë të forcohen mbi parimet e një partneriteti strategjik të veçantë dhe të privilegjuar. Pa dyshim, vëmendja juaj personale ndaj zhvillimit të marrëdhënieve ruso-indiane kontribuon shumë në këtë, ashtu si edhe marrëdhëniet shumë të ngrohta personale dhe miqësore që janë krijuar mes nesh, krahas lidhjeve tona profesionale”, deklaroi Putin.

India vazhdon të mbajë marrëdhënie të rëndësishme me Rusinë, veçanërisht në energji dhe mbrojtje, ndërsa njëkohësisht ruan marrëdhënie të afërta me Shtetet e Bashkuara dhe partnerë të tjerë.

Një tjetër takim i rëndësishëm i Putinit në Bishkek ishte ai me presidentin iranian Masoud Pezeshkian.

Pezeshkian e falënderoi Putinin për qëndrimin e Rusisë ndaj Iranit dhe kërkoi rezistencë ndaj asaj që e cilësoi si “unilateralizëm” të Shteteve të Bashkuara.

“Besimi dhe bindja jonë është se do të jemi në gjendje t’i kundërvihemi me forcë unilateralizmit që Amerika po imponon në botë dhe sanksioneve të padrejta të saj”, u shpreh Pezeshkian.

Putin i tha Pezeshkian se Moska qëndron në solidaritet me popullin iranian.

“Rusia qëndron në solidaritet me popullin iranian. Ne admirojmë guximin dhe qëndrueshmërinë tuaj në luftën për interesat tuaja kombëtare”, tha Putin.

Në deklaratën e samitit, vendet e Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait kanë kundërshtuar sulmet ndaj Iranit dhe masat e njëanshme ndëshkuese, duke theksuar nevojën për zgjidhje politike dhe diplomatike të konflikteve.

Organizata, e krijuar 25 vjet më parë, përfshin tashmë dhjetë vende anëtare dhe, sipas Xi Jinping, përfaqëson rreth gjysmën e popullsisë së botës dhe një të katërtën e ekonomisë globale.

Samiti i Bishkekut e vendosi në qendër të agjendës zgjerimin e bashkëpunimit politik, ekonomik dhe financiar, ndërsa Kina kërkon një rol më të madh të Jugut Global dhe një sistem ndërkombëtar shumëpolar.

Për Rusinë, në fokus është edhe krijimi i mekanizmave financiarë alternativë, përfshirë Bankën e Zhvillimit të OBSH-së, ndërsa India vijon politikën e saj të autonomisë strategjike dhe Irani kërkon të forcojë lidhjet me Moskën, Pekinin dhe vendet e tjera të organizatës.

Takimet e Putinit me Xi Jinping, Narendra Modi dhe Masoud Pezeshkian e vendosën samitin e Bishkekut në qendër të diskutimit për marrëdhëniet e reja politike dhe ekonomike në Euroazi dhe për rolin që këto vende kërkojnë të kenë në qeverisjen globale.

Në deklaratën e përbashkët të Bishkekut, vendet e Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait dënuan sulmet ndaj Iranit dhe kundërshtuan masat e njëanshme ndëshkuese, duke kërkuar zgjidhje politike dhe diplomatike. Njëkohësisht, vendet anëtare kërkuan forcimin e bashkëpunimit ekonomik dhe financiar dhe një rol më të madh të organizatës në çështjet globale.