Serbia kritikoi vendimin e Hagës: Gjyqtarët nuk deshën ta minonin besueshmërinë e UÇK-së

Ish-udhëheqësit e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi, u dënuan në shkallë të parë të mërkurën (16.09.2026) nga Dhomat e Specializuara të Kosovës (DHSK) në Hagë me gjithsej 81 vjet burg. Ata u shpallën fajtorë për krime lufte të kryera gjatë konfliktit në Kosovë në vitet 1998-1999 ndërmjet forcave të Republikës Federale të Jugosllavisë dhe Serbisë, nga njëra anë, dhe UÇK-së, nga ana tjetër, transmeton Dojçe Vele (DW).

Ata u shpallën fajtorë për ndalimin arbitrar të 385 personave, trajtimin mizor të 49 personave, torturimin e 303 personave dhe vrasjen e 96 personave.

Thaçi, i cili ishte komandant i përgjithshëm i UÇK-së, së bashku me tre të bashkëakuzuarit, u lirua nga akuzat për krime kundër njerëzimit, me arsyetimin se nuk ishte provuar se kishte pasur një sulm sistematik të UÇK-së kundër popullsisë civile.

Vuçiq: “Nuk donin ta minonin besueshmërinë e UÇK-së”

Në një konferencë për shtyp mbrëmjen e kaluar lidhur me vendimin, Aleksandar Vuçiq kritikoi faktin që DHSK-ja (e cila është pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës dhe ku gjyqtarët dhe prokurorët janë të huaj) nuk i dënoi katër ish-udhëheqësit e UÇK-së për krime kundër njerëzimit.

“Si gjykatë e të ashtuquajturës Kosovë, ata nuk deshën ta minonin besueshmërinë e UÇK-së dhe nuk u morën me thelbin e çështjes që lidhet me formimin e forcave që synonin shkëputjen e Kosovës nga Serbia dhe Republika Federale e Jugosllavisë”, tha Vuçiq.

Ai tha se vendimi nuk përfshin krimet e kryera kundër serbëve pas 20 qershorit 1999. Gjykata mori këtë vendim sepse në atë kohë në Kosovë mbërriti KFOR-i, misioni ndërkombëtar paqeruajtës i udhëhequr nga NATO, dhe për këtë arsye konflikti i armatosur konsiderohet i përfunduar.

Reagime ndaj vendimit në Hagë pati pothuajse nga të gjitha shtetet e ish-Jugosllavisë, ndërsa reagimet më të forta erdhën nga Prishtina, ku u mbajtën demonstrata masive. Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, deklaroi se vendimi përfaqësonte një “padrejtësi të papranueshme”.

Rritja e potencialit për konflikt

Duke komentuar protestat e një dite më parë (16.09.2026) në Kosovë, Staša Zajović nga organizata “Gratë në të Zeza” tha se as “regjimi serb dhe as autoritetet e Kosovës” nuk i përdorin vendimet në rastet e krimeve të luftës “për të shqyrtuar përgjegjësinë e tyre në luftë, por për të rritur potencialin për konflikt”.

“Kur them se përdorin modele të ngjashme, nuk mund të barazoj përmasat e krimeve të kryera nga të dy palët. Nuk duhet harruar se regjimi serb mban përgjegjësi për numrin më të madh të mizorive të kryera në territorin e ish-Jugosllavisë, veçanërisht në Kosovë.”

Duke folur për tensionet në Kosovë pas shpalljes së vendimit në Hagë, Zajović tha se “është e rëndësishme që forcat ndërkombëtare të jenë të pranishme për të monitoruar situatën”.

“Është e qartë se nuk ekzistojnë kushtet për një konflikt të armatosur, por ekziston rreziku që lufta të vazhdojë me mjete të tjera.”

Individualizimi i përgjegjësisë penale

Avokati Aleksandar Olenik, i cili merret me çështje të krimeve të luftës në ish-Jugosllavi, dha një vlerësim pozitiv për vendimin e DHSK-së në një deklaratë për DW: “Është e njohur se në Kosovë janë kryer krime lufte në zonat nën kontrollin e UÇK-së gjatë viteve 1990. Tani kemi vendime gjyqësore dhe individualizim të përgjegjësisë penale.”

Përmbledhja e vendimit thotë se anëtarët e UÇK-së “abuzuan fizikisht me të ndaluarit” në shumë qendra ndalimi.

“Një i ndaluar që mbahej në Llapushnik tregoi se një i burgosur tjetër, ndërsa rrihej, iu lutej anëtarëve të UÇK-së t’i jepnin një plumb dhe të ndalonin torturimin e tij”, tha Smith.

Olenik thekson se respekti i treguar ndaj viktimave në procedurat e DhSK-së përfaqëson “progres në të drejtën penale ndërkombëtare”.

“Në tribunale të mëparshme ad hoc, viktimat ishin thjesht dëshmitarë, vetëm një mjet për të provuar fajësinë. Në këtë gjykatë, ato kanë përfaqësuesin e tyre ligjor dhe të drejtën për kompensim”, tha Olenik.

Olenik shpjegon faktin që udhëheqësit e UÇK-së nuk u dënuan për krime kundër njerëzimit duke iu referuar “numrit të viktimave që u dëgjuan dhe që u përmendën në aktakuzë dhe në përmbledhjen e vendimit”.

“Gjykata trajtoi më pak se 400 dëshmi. Nëntëdhjetë e gjashtë persona u vranë. Mendoj se, kur i shohim shifrat, është e vështirë të arrihet në përfundimin se krimet kundër njerëzimit mund të vërtetohen mbi bazën e një kampioni të tillë”, tha Olenik.

Gjykime të reja?

Olenik shpjegon se, sipas ligjit që themeloi DHSK-në, vetëm themeluesit e UÇK-së i nënshtrohen ndjekjes penale para kësaj gjykate, ndërsa gjyqësori vendor i Kosovës po ndjek penalisht anëtarë të tjerë të organizatës që dyshohet se kanë kryer krime.

“Përmbledhja e vendimit përmend individë që nuk ishin përfshirë në aktakuzë, por për të cilët u konstatua se kishin kryer vepra penale. Tani i takon pjesës tjetër të sistemit gjyqësor të Kosovës që të ndjekë penalisht, së pari, ata kundër të cilëve u paraqitën prova në këto procedura dhe më pas edhe të tjerët. Kjo duhet të përfshijë edhe periudhën pas përfundimit të konfliktit të armatosur, pra pas 20 qershorit 1999.”

Pasoja pozitive të vendimit, pas 10 ose 15 vjetësh

I pyetur se si do të ndikojë vendimi në marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, Olenik kujtoi se vendimet e gjykatave ndërkombëtare kanë pasur më parë pak ndikim në këtë drejtim: “Shpresoj që tani gjërat të jenë më mirë. Kjo varet nga elitat politike në të dy vendet.”

Olenik thekson se shoqëria kosovare “është zhvendosur dukshëm djathtas gjatë katër viteve të fundit”. “Nuk jam optimist se vendimi do të ketë efekt pozitiv në të ardhmen e afërt, por mendoj se, me kalimin e kohës, pas 10 ose 15 vjetësh, njerëzit do t’i shohin në mënyrë më realiste faktet e përcaktuara nga këto vendime dhe jo me kaq emocione të forta”, përfundoi Aleksandar Olenik për DW.

Burimi i tekstit: