RMV, nga 1 tetori në “Termini Im” do të fillojë sistemi për pëlqimin vullnetar për dhurimin e organeve pas vdekjes
Moduli i ri për dhënien e deklaratës në lidhje me dhurimin e organeve në sistemin “Termi Im” është zhvilluar tashmë dhe do të fillojë të funksionojë nga 1 tetori 2026, tha sot ministri i Shëndetësisë Azir Aliu. Më 29 qershor, Parlamenti miratoi Ligjin për ndryshimet në Ligjin për heqjen dhe transplantimin e pjesëve të trupit të njeriut për qëllim trajtimi, me 58 vota “pro” dhe gjashtë “kundër”. Miratimi i këtij ligji, i miratuar me procedurë të shkurtuar, përmirëson kornizën ligjore dhe institucionale për dhurimin dhe transplantimin e organeve, transmeton Portalb.mk.
Duke shpjeguar se si do të funksionojë procedura, Aliu tha se çdo qytetar i rritur, kur viziton mjekun e tij amë, do të mund të deklarojë qartë nëse pajtohet ose jo të jetë dhurues i organeve dhe indeve pas vdekjes. Para se të bëjë deklaratën, mjeku është i detyruar ta informojë qytetarin për kuptimin e vendimit, pasojat ligjore dhe të drejtën për ta ndryshuar atë në çdo kohë.
“Deklarata nënshkruhet personalisht nga qytetari, certifikohet nga mjeku dhe arkivohet në format PDF. Si dokument i skanuar, ajo futet në Listën Kombëtare brenda sistemit elektronik kombëtar. Sistemi do të regjistrojë të dhënat bazë, datën e deklaratës, mjekun amë dhe statusin e qartë (pëlqimi i dhënë ose jo). Qasja në këto të dhëna do të jetë rreptësisht e kufizuar, e kontrolluar dhe e regjistruar. Çdo hyrje në sistem do të lërë gjurmë dhe do t’u lejohet vetëm personave të autorizuar të identifikuar saktësisht duke ndjekur procedura të sakta. Qytetari mund ta ndryshojë vendimin e tij në çdo kohë me një deklaratë të re drejtuar mjekut amë. Deklarata e fundit e regjistruar në sistem do të jetë gjithmonë vendim i vlefshëm”, tha Aliu.
Ministri tha se paralelisht po punohet edhe për dekretet dhe rregulloren që do të rregullojnë më saktë Listën Kombëtare, qasjen në të dhëna dhe formën e deklaratës. Detyrimi i Ministrisë, thotë ai, është të sigurojë që procesi të jetë teknikisht, institucionalisht dhe komunikativisht plotësisht i përgatitur, sepse dhurimi i organeve nuk duhet t’i lihet pasigurive, supozimeve ose frikës.
Koordinatorja Kombëtare e Transplanteve, Biljana Kuzmanovska, tha se ata kanë punuar në këto ndryshime në Ligj në partneritet, së bashku me Ministrin, Ministrinë e Shëndetësisë, Shërbimin Ligjor, Shërbimin e Marrëdhënieve me Publikun të Ministrisë së Shëndetësisë, ekspertët e transplantimit dhe të gjitha ekipet mjekësore.
“Thënë thjesht, këto ndryshime dolën nga situata në terren. Situata në terren ishte si vijon: kishim shumë donatorë potencialë të përpunuar, por një shkallë të ulët pëlqimi. Ne të gjithë u ulëm së bashku, nga një aspekt mjekësor, nga një aspekt ligjor, nga një aspekt njerëzor, për të menduar për arsyet e kësaj dhe si mund të përmirësohemi, si t’i afrohemi sistemeve që janë më të suksesshme në transplantim se ne – dhe ne sigurisht synojmë më të mirën dhe gjithmonë duhet të synojmë më të mirën. Këtu ngrihet individi, ngrihet vullneti i individit. Pra, sa herë që kishte dyshime në familje, ne as nuk duhet t’i stigmatizojmë dhe as t’i dënojmë ata që nuk dhanë pëlqimin, por duhet të kuptojmë se kjo do të thotë orë të humbura pune, ekipe në gatishmëri, materiale. Ne nuk e shpikëm këtë. Kjo ekziston në shumë vende që kanë sisteme transplantimi më të suksesshme. Ne analizuam pse ata janë më të suksesshëm se ne. Nuk ka të bëjë me ekspertizën e mjekëve, nuk ka të bëjë me sistemin shëndetësor. E vetmja variabël që nuk varet as nga ministri, as nga koordinatori, as nga mjekët është pëlqimi. Dhe kjo është arsyeja pse vendosëm ta vendosim individin në radhë të parë. “Pëlqimi individual” është superior”, tha Kuzmanovska.
Ministri dhe Kuzmanovska theksuan se deklarata është vullnetare dhe nuk mund të jetë ndryshe. Kur u pyetën nga gazetarët për dyshimet dhe reagimet në publik në lidhje me dhurimin e organeve, Kuzmanovska tha se kushdo që nuk beson mund ta lexojë ligjin, ku gjithçka është përcaktuar qartë në kriteret mjekësore.
“Kjo është arsyeja pse gjithçka është në dispozicion të publikut, kështu që mund të hapet, të lexohet. Dhe kushdo që nuk dëshiron të dhurojë – nuk është i detyruar. Pra, do ta them përsëri, gjithçka është vullnetare. Dhe ne ndërtojmë besim në sistem mbi këtë bazë, mbi vullnetarizmin. Unë nuk mund ta bind askënd, dhe pse do ta bindja dikë? Sidoqoftë, dhurimi i organeve është një akt etik, një akt moral dhe një akt personal. Nëse dikush ka virtytin të dhurojë, ai do të informohet, do të lexojë si aspektet ligjore ashtu edhe aspektet mjekësore dhe do të dhurojë. Dhe nëse nuk dëshiron, nuk është i detyruar të dhurojë. Nuk kemi nevojë të dekurajojmë askënd”, tha koordinatorja kombëtare e transplantit.
Kujtojmë se Parlamenti i Maqedonisë dje e miratoi Ligjin për ndryshimet në Ligjin për heqjen dhe transplantimin e pjesëve të trupit të njeriut për qëllim trajtimi, i cili përmirëson kornizën ligjore dhe institucionale për dhurimin dhe transplantimin e organeve, duke shprehur dhe regjistruar më qartë vullnetin personal të qytetarëve, duke zgjeruar mundësitë për trajtim dhe duke hequr disa nga pengesat administrative në sistem.