Rebelim në Kongresin Amerikan
Burri i shtetit amerikan George Washington tha: “Ne kemi përmbysur diktatura dhe shumë monarki, por megjithatë kemi krijuar për veten tonë një vend me shumë liri e shumë mizori”! Trump ka zgjedhur të jetë pjesë e kësaj të fundit! Shtetet e Bashkuara të Amerikës me Trump janë më të izoluara sot se kurrë më parë. Kanë dobësuar NATO-n, kanë prishur marrëdhëniet me BE-në, kanë krijuar një krizë globale sigurie dhe energjie, kanë shtruar qilim për Putinin dhe po flirtojnë me Kinën! Trump ka dobësuar Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe ka zhgënjyer Britaninë e Madhe si një aleat shekullor. Trump ka humbur mundësinë për të gjetur një zgjidhje racionale për problemin që krijoi. Një aleancë prej 35 vendesh e iniciuar nga Britania e Madhe u formua për të zhbllokuar në mënyrë fleksibile Hormuzin, pa Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe pa Trumpin, i cili pretendon se po jep rezultate me retorikë kërcënuese! Është keq kur kërkon lumturi aty ku të gjithë e kanë humbur. Trump e quajti NATO-n një “aleancë letre” dhe njoftoi tërheqjen e trupave nga Gjermania. “Nuk kemi nevojë për ju”, kërcënoi ai anëtarët e NATO-s. Edhe Rubio i moderuar njoftoi një “rishqyrtim” të marrëdhënieve me NATO-n! Dhurata më e madhe për ata që mbështesin djallin është ferri. Por këto ditë është bërë e qartë se Kongresi Amerikan është kundër largimit nga NATO. Ata thonë publikisht dhe qartë se NATO i bën amerikanët më të sigurt. NATO siguron stabilitet politik në botë dhe përparim ekonomik për të gjithë. “Kushdo që po mendon të tërhiqet nga NATO po ndjek ëndrrat e Presidentit Putin”, thanë një grup kongresmenësh demokratë dhe republikanë. Ish-këshilltari i famshëm i sigurisë kombëtare të SHBA-së, John Bolton, tha se pa NATO-n nuk ka siguri botërore! Dhe struktura të shumta të kompleksit ushtarako-industrial amerikan janë të përfshira në një luftë të brendshme të ashpër politike. Ata e konsiderojnë një politikë të tillë një abort të natyrës.
Trump, në mënyrën e tij, e fyeu rëndë kryeministrin spanjoll, trashëgimtarin e fronit saudit, presidentin e Francës dhe të gjithë udhëheqësit evropianë. Është e vështirë me një njeri që ka një problem me çdo zgjidhje. Ai nuk humb kurrë një mundësi për të humbur një mundësi për të ofenduar. Jean-Jacques Rousseau thotë se një fyerje është një arsye për ata që vet gabojnë. Me një “puthje në bythë”, Trump humbi 145 miliardë dollarë nga Arabia Saudite për blerjen e armëve. Thënë thjesht, me Trump, Shtetet e Bashkuara kanë humbur botën që kaluan vite duke e krijuar. Një ditë ai do të deklaroj se qëllimi me Iranin është arritur, dhe gjysmë ore më vonë do të thotë diçka krejtësisht të kundërt! Një ditë ai do të lavdërojë udhëheqjen iraniane që i dhanë diçka me vlerë “në shumë para” dhe pastaj do të kërcënojë se “do t’i kthejë ata në epokën e gurit”! Në një postim në “Truth Social” Trump tha se – “Nëse Ngushtica e Hormuzit nuk hapet menjëherë, ne do të shkatërrojmë të gjitha termocentralet e tyre, puset e naftës dhe ishullin Kharg, dhe ndoshta të gjitha impiantet e tyre të desalinizimit! Disa orë më vonë, ai do të deklarojë – “Kush ka nevojë për naftë, le ta hapë vetë Hormuzin”! BE-ja vazhdon të furnizohet me naftë dhe gaz nga lojtarë të tjerë si Azerbajxhani, Kazakistani, Libia dhe Norvegjia, por mungesat globale vazhdojnë të ndikojnë në çmim.
Iranianët dhe Huthit bllokojnë botën!
Rreth 28% e tregtisë botërore kalon përmes Detit Mesdhe dhe 12.5% përmes Kanalit të Suezit. Huthitët jemenas herë pas here mbyllin Ngushticën Bab al-Mandeb, e cila mbyll plotësisht korridorin më të rëndësishëm të transportit detar në botë. Mbi 9.6 miliardë dollarë humbaset në ditë nga mbyllja e mundshme e Kanalit të Suezit, dhe për shkak të Ngushticës së mbyllur të Hormuzit, bota humbë 12 miliardë euro në ditë. Një e treta e gazit botëror kalon përmes Hormuzit dhe shkon kryesisht në Evropë, Indi, Kinë dhe Japoni.
Shtetet e Bashkuara janë prodhuesi më i madh i naftës në planet, duke pompuar një rekord prej 13.6 milionë fuçish në ditë, por Shtetet e Bashkuara nuk janë një ishull në vetvete. Çmimi i naftës gjithashtu i ndikon fuqishëm ato. Për më tepër, rafineritë amerikane nuk mbështeten vetëm në naftën vendase. Ato zakonisht përziejnë naftën shumë të lehtë amerikane me naftën bruto më të rëndë të pompuar jashtë vendit – tha Claudio Galimberti i Rystad Energy. Për shkak të rrezikut të lartë gjeopolitik, kompanitë e sigurimeve po kërkojnë prime më të larta sigurimi, gjë që po ushtron presion mbi çmimet në të gjithë botën, përfshirë edhe në stacionet amerikane të benzinës. Është e vështirë të kuptohet se si heqja dorë nga ngushtica do të zgjidhë ndonjë gjë. Në thelb, kjo do të ishte dorëzimi i ngushticës Iranit dhe garantimi i çmimeve më të larta të energjisë, sepse Irani mund të kërkojë tarifa lirisht për transportin detar. Sa i përket Ngushticës së Hormuzit, Trump ka premtuar vazhdimisht ta kontrollojë atë dhe sigurisht që kjo do t’i jepte SHBA-së një avantazh strategjik ndaj Kinës, por ky qëllim nuk mund të arrihet me kapacitetin e Trump. Në një farë mënyre, ai pranoi se – vendet që varen nga Ngushtica e Hormuzit duhet të sigurojnë transportin detar. Dhe lufta nuk u nis nga evropianët apo dikush tjetër për të paguar për gabimin e tyre. Trump po kërkon që të gjithë të tjerët të paguajnë për gabimet e tij.
Kongresmenët po rebelohen!
Kongresmenët amerikanë kanë paralajmëruar se dobësimi i aleancave është një humbje strategjike për SHBA-në. Një avantazh i madh që SHBA-të kishin ndaj rivalëve të tyre në të kaluarën ishte aleanca e tyre e fortë në NATO. Dhe kjo tani është në pikëpyetje. Kjo do të thotë se një avantazh tjetër strategjik për SHBA-në është humbur, paralajmërojnë ata. Dhe se ne nuk duhet ta lejojmë këtë.
Përfundimi i përgjithshëm është se Trump praktikisht na ka sjellë në një situatë ku një numër i mirë analistësh, politikanësh dhe qytetarësh nuk mendojnë më se si do të duket bota pas pesë ose dhjetë vjetësh, por përkundrazi se si do të duket nesër, pas një muaji ose deri në fund të vitit. Këso veprim i SHBA-së dhe Izraelit kundër regjimit në Teheran është pjesë e disa mega tendencave që po formësojnë marrëdhëniet ndërkombëtare. Kemi gjithnjë e më shumë konflikte dhe gjithnjë e më pak bashkëpunim. Tani mund të shihet nga Hëna se rendi i vjetër shumëpalësh është në rrënoja dhe aleanca të reja të çmendura janë në horizont. Lidershipi i Trump nuk përfaqëson asnjë rend, është mohimi i gjithçkaje që karakterizonte marrëdhëniet midis SHBA-së dhe BE-së. Ky veprim u solli amerikanëve edhe karburant më të shtrenjtë, dhe me të një zhgënjim të madh për bazën elektorale të Trump. Ai nuk mund ta imagjinojë këtë. Ai premtoi se SHBA-të do të pushonin së qeni polici i botës. Dhe morëm një ndërhyrje të rrezikshme me pasoja globale dhe një kërcënim jo vetëm për kundërshtarët, por edhe për aleatët aktualë. Edhe kur aleatët janë në panik, ai e shijon atë, pa e kuptuar se e ka sjellë vendin e tij në prag të imunitetit të tij politik. Ai është bërë një mbjellës i vërtetë kaosi në skenën e brendshme dhe ndërkombëtare.
Partia Demokratike Amerikane është gjithashtu objektivisht fajtore këtu, sepse ata kujtuan shumë vonë se nuk duhej të kishin nominuar një kandidat të dobët që përshëndet qenie të padukshme. Sidoqoftë, NATO-s do t’i duhet shumë kohë për të shëruar plagët e shkaktuara nga MAGA, të cilën disa tashmë po e quajnë me shaka MASA (Make America Small Again). “Duhen shumë vepra të mira për të ndërtuar një reputacion të mirë dhe vetëm një e keqe për ta shkatërruar atë.” – Benjamin Franklin
Kurse ne nuk jemi nga këtu!
Sa për ne, diplomatë të rëndësishëm të akredituar këtu do t’ju njoftojnë se na mungon aftësia shtetërore. Dhe se nuk do të kemi të ardhme për vendin. Kemi krijuar një vend pa parime themelore, pa vizion, pa ide, pa sistem merite. Dhe kjo është arsyeja pse mbetemi pa njerëz. Kemi shkatërruar edhe atë ekonominë të vogël që kishim, kemi shkatërruar arsimin, shëndetësinë, mbrojtjen sociale, dinjitetin. I kemi bërë njerëzit e shkolluar të punojnë për njerëz analfabetë. Në emër të “patriotizmit” të rremë dhe një të kaluare të rreme, kemi vrarë të ardhmen për 35 vjet. Më shumë se njëqind mijë të rinj kanë ndjerë se e ardhmja e tyre mund të gjendet kudo tjetër në botë përveç në atdheun e tyre. Ata kanë kuptuar se gjëja më e mirë që mund të bëjnë për atdheun e tyre është të heqin dorë prej tij. Jemi bërë një shtet privat i një grupi oligarkësh kriminelë, të cilët blenë gjithçka për vete, madje edhe jetën e tjerëve. Ai socializëm “i kalbur” në 35 vjet e rriti standardin e jetesës 14 herë, dhe ja ku jemi ne që jetojmë për 35 vjet në një mendje të konservuar dhe në një (nën)zhvillim të ngrirë. Urtësia se njeriu më i pasur është ai që nuk e shet karakterin e tij është zhdukur tashmë.
Shkrimi është shkruar enkas për Portalb.mk. Të drejtat e publikimit i kanë vetëm Portalb.mk dhe autori, sipas marrëveshjes mes tyre.