Nga caku i një sulmi kibernetik në lider global të sigurisë kibernetike, Shqipëria renditet e para në botë

Shqipëria ka arritur një rezultat të jashtëzakonshëm në fushën e sigurisë kibernetike, duke u renditur e para në botë në Indeksin Kombëtar të Sigurisë Kibernetike (NCSI). Në përditësimin më të fundit, të datës 10 gusht 2026, Shqipëria ka marrë 98.33 pikë nga 100, duke u pozicionuar në krye të renditjes globale. Ajo ka marrë pikë maksimale në 11 nga 12 kapacitetet e sigurisë kibernetike të vlerësuara nga NCSI, ndërsa mbrojtja kibernetike ushtarake është fusha e vetme me rezultat nën 100%, njofton Portalb.mk.

Ky rezultat është veçanërisht domethënës duke pasur parasysh atë që Shqipëria përjetoi vetëm katër vjet më parë. Në korrik 2022, infrastruktura qeveritare shqiptare u godit nga një sulm i rëndë kibernetik, i cili ndërpreu funksionimin e faqeve të institucioneve shtetërore dhe të disa shërbimeve publike. Një hetim i përbashkët i FBI-së dhe Agjencisë Amerikane për Sigurinë Kibernetike dhe të Infrastrukturës (CISA) arriti në përfundimin se pas sulmit qëndronin aktorë kibernetikë të mbështetur nga shteti iranian. Hetuesit konstatuan se sulmuesit kishin hyrë në rrjetet e qeverisë shqiptare rreth 14 muaj përpara se të përdornin mekanizma enkriptimi të ngjashëm me ransomware dhe programe shkatërruese për fshirjen e të dhënave. Një valë tjetër sulmesh pasoi në shtator.

Microsoft, në një vlerësim të pavarur, deklaroi me besim të lartë se aktorë të sponsorizuar nga qeveria iraniane ishin përgjegjës për sulmin e korrikut. NATO dënoi aktivitetin keqdashës kibernetik dhe shprehu solidaritet me Shqipërinë, ndërsa Bashkimi Evropian theksoi se sulmi kishte shënjestruar drejtpërdrejt infrastrukturën kritike dhe kishte ndikuar në ofrimin e shërbimeve publike për qytetarët dhe bizneset. 

Çfarë mat në të vërtetë NCSI? 

Indeksi Kombëtar i Sigurisë Kibernetike (NCSI), i zhvilluar nga Akademia e e-Qeverisjes e Estonisë, është një indeks global që përditësohet vazhdimisht dhe mat gatishmërinë e vendeve për të parandaluar kërcënimet kibernetike dhe për të menaxhuar incidentet kibernetike. Metodologjia e tij përfshin tre kategori të gjera, 12 kapacitete të sigurisë kibernetike dhe 49 indikatorë, ku përfshihen politika e sigurisë kibernetike, mbrojtja e infrastrukturës kritike, analiza e kërcënimeve kibernetike, mbrojtja e të dhënave personale, reagimi ndaj incidenteve, menaxhimi i krizave, krimi kibernetik dhe mbrojtja kibernetike ushtarake. 

Është me rëndësi të theksohet se vendet vlerësohen mbi bazën e provave të verifikueshme publikisht, si legjislacioni, dokumentet zyrtare, institucionet e specializuara dhe mekanizmat e dokumentuar të bashkëpunimit. Informacionet e dorëzuara shqyrtohen nga të paktën dy ekspertë të NCSI-së përpara publikimit. Ndryshe nga shumë renditje vjetore, NCSI është një indeks dinamik, çka do të thotë se rezultatet mund të ndryshojnë sa herë që paraqiten dhe verifikohen prova të reja.

Renditja në vendin e parë nuk do të thotë se Shqipëria është e paprekshme nga kërcënimet kibernetike. Asnjë vend nuk është. Megjithatë, ajo tregon se Shqipëria ka krijuar një gamë jashtëzakonisht të gjerë kapacitetesh të dokumentuara ligjore, institucionale, parandaluese dhe reaguese. 

Për një vend, infrastruktura publike digjitale e të cilit u komprometua rëndë vetëm disa vite më parë, ngjitja në krye të NCSI-së është më shumë se një arritje statistikore. Ajo përbën një tregues të fortë se si një tronditje e madhe në sigurinë kibernetike mund të jetë shkas për punë dhe përkushtim në forcimin e institucioneve, rritjen e gatishmërisë dhe përmirësimin e kapaciteteve kombëtare për t’iu përgjigjur kërcënimeve kibernetike.