Gjermania propozoi që Ukrainës t’jepet status i pjesshëm në BE pa të drejtë vote

Kancelari gjerman Friedrich Merz ka paraqitur një propozim të ri për të përshpejtuar procesin e anëtarësimit të Ukrainës në BE, i cili do t’i jepte vendit akses të pjesshëm që nga fillimi, raporton Euractiv, duke cituar një dokument të parë nga korrespondenti i saj.

Sipas planit gjerman, Ukraina fillimisht do të bëhej “anëtare e asociuar”, një status që do t’i lejonte asaj të merrte pjesë në takimet e udhëheqësve dhe ministrave të BE-së, por pa të drejtë vote.

“Nuk kemi kohë për vonesa të mëtejshme”, tha Merz në një letër drejtuar Antonio Costa-s, Ursula von der Leyen dhe udhëheqësit qipriot Nikos Christodoulides. Ai theksoi se ishte koha për të “ecur me guxim përpara” me integrimin evropian të Ukrainës përmes zgjidhjeve të reja dhe më fleksibile.

Merz diskutoi gjithashtu idetë e tij me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky dhe udhëheqësit evropianë në një samit informal në Qipro në prill, duke thënë se qëllimi ishte të arrihej  marrëveshje sa më shpejt të ishte e mundur, por pa krijuar model të “anëtarësisë së lirshme”.

Sipas propozimit, Ukrainës do t’i jepej gjithashtu mundësia për t’u bërë anëtare e Komisionit Evropian pa portofol dhe pa të drejtë vote, si dhe statusi i eurodeputetëve të asociuar pa të drejtë vote, me të drejtë pjesëmarrjeje dhe fjalimi në takime të rëndësishme. Paralelisht, vendi do të vazhdonte me reformat e nevojshme për anëtarësim të plotë, veçanërisht në fushën e sundimit të ligjit dhe mbrojtjes së pakicave.

Nisma e Gjermanisë vjen në një kohë kur BE po debaton përshpejtimin e zgjerimit me Ukrainën, Moldavinë dhe vendet e Ballkanit Perëndimor, ndër të cilat Mali i Zi dhe Shqipëria konsiderohen liderë.

Bisedimet për një zgjerim të mundshëm u intensifikuan pas bisedimeve të paqes midis SHBA-së dhe Rusisë në fund të vitit të kaluar, kur u hap mundësia që Ukraina teorikisht të bëhej anëtare e BE-së që në vitin 2027, nëse arrihet marrëveshje. Ideja e zgjerimit të përshpejtuar mbështetet edhe nga presidenti ukrainas Zelensky, i cili ka bërë vazhdimisht thirrje publike për integrim më të shpejtë.

Në Bruksel, pritej që Komisioni Evropian të propozonte një reformë të procesit të zgjerimit në pranverë, por debati më vonë u ngadalësua. Disa shtete anëtare e hodhën poshtë idenë e një të ashtuquajturi “zgjerim të kundërt”, i cili do ta shihte Ukrainën të bashkohej sipas një modeli të ndryshëm.

Që atëherë, diskutimet kanë qenë kryesisht pas dyerve të mbyllura, me propozime të kufizuara për integrimin gradual të vendeve të Ballkanit Perëndimor. Zgjerimi nuk është ndër temat prioritare në takimet e udhëheqësve të BE-së, megjithëse pritet të rihapet në samitet e ardhshme.

Sipas planit të Berlinit, vende të tilla si Moldavia dhe shtetet e Ballkanit Perëndimor do të kishin një status më të ulët, vëzhgues në institucionet e BE-së. Një zyrtar gjerman thotë se mund të mbahen seanca të përbashkëta me përfaqësues nga këto vende, dhe ata gjithashtu do të merrnin qasje më të gjerë në programet evropiane dhe pjesë të tregut të vetëm, paralelisht me përparimin në reforma.

Sipas autoriteteve gjermane, Merz dëshiron të ofrojë përfitime më të prekshme për Ukrainën me këtë propozim dhe t’i përgjigjet kritikave për ritmin e ngadaltë të integrimit evropian.

Megjithatë, disa shtete anëtare, përfshirë Austrinë dhe grupin Miqtë e Ballkanit Perëndimor, kundërshtojnë trajtimin e Ukrainës ndryshe nga vendet e tjera që kanë kohë që presin anëtarësim.

Propozimi vjen vetëm disa javë para samitit të Ballkanit Perëndimor që do të mbahet në Mal të Zi në fillim të qershorit.