BE-ja prezanton rregulla të reja për Temu dhe AliExpress, çfarë do të thotë kjo për Maqedoninë?
BE-ja po prezantoi rregulla të reja për Temu dhe AliExpress nga 1 korriku 2026, me një taksë doganore fikse prej 3 eurosh për dërgesat e vogla nën 150 euro që hyjnë në Union, dhe megjithëse Maqedonia nuk është anëtare e BE-së, ndryshimi mund të ndikojë indirekt te blerësit në Maqedoni përmes kostove më të larta të dërgesës, kontrolleve më të rrepta dhe një rritjeje të çmimit të porosive të lira online, transmeton Portalb.mk.
Rregulli i ri synon dërgesat e lira që mbërrijnë masivisht nga vendet e treta, kryesisht nga Kina, përmes platformave të tilla si Temu, Shein, AliExpress dhe dyqane të ngjashme online. Deri më tani, në BE, dërgesat me vlerë nën 150 euro ishin të përjashtuara nga taksat doganore, megjithëse ato i nënshtroheshin TVSH-së dhe deklaratave doganore. Nga 1 korriku, ky model po fillon të ndryshojë.
Sipas Këshillit të BE-së, një tarifë fikse prej 3 eurosh do të zbatohet për mallrat nën 150 euro që hyjnë në BE përmes tregtisë elektronike, dhe do të zbatohet për çdo lloj produkti në dërgesë. Kjo do të thotë që një porosi e vogël që përbëhet nga disa produkte të ndryshme mund të bëhet më e shtrenjtë se sa pritej, veçanërisht nëse çmimit bazë i shtohen tarifat e përpunimit, dorëzimit ose tarifat e mundshme administrative në të ardhmen.
Arsyeja e ndryshimit është shpërthimi i dërgesave të lira online. Në vitin 2024, rreth 4.6 miliardë dërgesa të vogla nën 150 euro mbërritën në BE, ose rreth 12 milionë në ditë, dhe më shumë se 90 përqind ishin nga Kina. Brukseli pretendon se rregullat e reja duan të zvogëlojnë konkurrencën e padrejtë ndaj tregtarëve evropianë, të forcojnë kontrollet e sigurisë së produkteve dhe të kufizojnë nënvlerësimin e dërgesave.
Për Maqedoninë, ky rregull nuk zbatohet automatikisht. Qytetarët e Maqedonisë nuk porosisin brenda territorit doganor të BE-së dhe vendi ka rregullat e veta doganore dhe tatimore. Por efekti mund të ndihet përmes logjistikës. Disa dërgesa nga Kina dhe vende të tjera të treta kalojnë nëpër qendrat evropiane të shpërndarjes, magazinat ose rrugët e transportit. Nëse këto kosto rriten për tregun evropian, platformat mund të ndryshojnë çmimet, kushtet e transportit falas ose kohët e dorëzimit për blerësit jashtë BE-së, përfshirë Maqedoninë.
Blerësit e Maqedonisë e kanë ndjerë tashmë goditjen e parë ndaj dërgesave të lira. Që nga 18 dhjetori 2025, përjashtimi nga TVSH-ja për dërgesat online deri në 22 euro është hequr, ndërsa Posta e Maqedonisë së Veriut njoftoi se të gjitha dërgesat e porositura online duhet të dorëzohen në doganë për përcaktimin e TVSH-së. Kjo ka krijuar përpunim më të ngadaltë dhe kohë më të gjata dërgesash.
Në praktikë, kjo do të thotë se epoka në të cilën produktet e vogla që kushtonin disa euro mbërrinin shpejt dhe pothuajse pa asnjë kosto shtesë po bëhet gjithnjë e më e pasigurt. Për blerësit në Maqedoni, ndryshimi më i madh nuk do të jetë vetëm nëse do të paguajnë disa euro më shumë, por nëse çmimi përfundimtar pas TVSH-së, përpunimit, dërgesës dhe formaliteteve të mundshme doganore do të jetë ende mjaftueshëm më i lirë se blerja nga dyqanet vendase.
Kjo nuk do të thotë që Temu dhe AliExpress do të zhduken nga Maqedonia, as që çdo porosi do të bëhet menjëherë dramatikisht më e shtrenjtë. Por sinjali është i qartë: Evropa po e mbyll hapësirën për dërgesa të lira, masive dhe të kontrolluara dobët, ndërsa Maqedonia tashmë po lëviz në një drejtim të ngjashëm duke hequr përjashtimin nga TVSH-ja për porositë më të vogla online.
Për qytetarët e Maqedonisë, gjëja më e rëndësishme do të jetë të shikojnë çmimin përfundimtar, jo vetëm çmimin e produktit në aplikacion. Një produkt i lirë nga Temu ose AliExpress mund të mbetet i lirë vetëm nëse transporti, taksat, përpunimi dhe koha e pritjes nuk e fshijnë ndryshimin.