Trump dhe “Doktrina e të çmendurit”

Udhëheqësit tanë duhet ta dinë se kur konsultohen me egon e tyre, duhet të bëjnë të kundërtën, sepse aty ku egoja sheh dritë, aty ka errësirë

Trump nuk është presidenti i parë amerikan që përdori “Teorinë e të Çmendurit”, megjithëse Trump është plotësisht i përshtatshëm për këtë rol. Ish-Presidenti amerikan Richard Nixon (me sugjerimin e Henry Kissinger) u përpoq të luante rolin e “të çmendurit” dhe “të papërgjegjshmit” për t’i dhënë fund Luftës së Vietnamit në vitin 1968. Në një moment, Nixon i tha Këshilltarit për Siguri Kombëtare Henry Kissinger: “Duhet t’u thuash negociatorëve të Vietnamit të Veriut se Nixon është i çmendur dhe se nuk e di se çfarë mund të bëjë, kështu që ata më mirë të bien dakord për një marrëveshje përpara se gjërat të çmenden vërtet”, thotë Michael Dash, një profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Universitetin e Notre Dame. “Teoria e të Çmendurit”ka për qëllim t’i bënte armiqtë (veçanërisht Vietnamin e Veriut dhe Bashkimin Sovjetik të atëhershëm) të besonin se Nixon ishte i çmendur dhe i paparashikueshëm, i aftë të përdorte armë bërthamore, dhe kështu t’i detyronte ata të bënin lëshime.

Edhe Trump e filloi mandatin e tij të dytë në atë mënyrë, duke thënë se do t’i aneksonte Kanadanë dhe Groenlandën Shteteve të Bashkuara. Se do të kontrollonte Kanalin e Panamasë, se do të transformonte Amerikën e Jugut. Se ai do të dominonte Gjirin e Meksikës (dhe do t’ia ndryshonte emrin). Se ai do të përmbyste regjimin në Teheran, etj. Pothuajse të gjithë heshtnin sepse mendonin se ai ishte një “i çmendur”. Është interesante se sot ju nevojitet një certifikatë mjekësore për të drejtuar një traktor, por jo për të drejtuar një shtet! Sepse jetojmë në një kohë kur ndershmëria vjen nga budallenjtë kurse gënjeshtrat nga ata me inteligjencë, por të çmendur. Historia është plot me udhëheqës të çmendur. Edhe perandori romak Kaligula u shtir sikur ishte “i çmendur” kur e shpalli kalin e tij senator. Neroni luante në lirë ndërsa Roma digjej dhe ishte aq i fiksuar pas talenteve të tij artistike saqë ekzekutoi paralelisht zjarrit. I vriste ata që nuk e duartrokitnin mjaftueshëm frenetikisht. Ai madje vrau nënën e tij Agrippina, sepse ajo kundërshtonte brutalitetin e tij. Ivani i Tmerrshëm (perandori i paparashikueshëm rus) ishte vërtet paranojak dhe brutal. Ai shkatërroi qytete të tëra nga frika e një lloj tradhtie. Gjendja e tij mendore kulmoi kur vrau djalin e tij të vetëm dhe trashëgimtarin e fronit. Kim Jong Il, babai i udhëheqësit aktual të Koresë së Veriut, ishte i fiksuar pas filmave të Hollivudit (ai madje urdhëroi rrëmbimin e do regjisorëve të famshëm për të bërë filma për të). Ai kishte dëshirë të rrihte njerëzit deri në pavetëdije çdo ditë.

Për shkak të udhëheqësve të tillë të çmendur, sot Ukraina mundi Putinin kurse Irani mundi Trumpin, i cili nga një shpekulant tregtar që dinte të improvizonte dhe të ikte, u bë personi i parë i shtetit. Gazelë pas OKB-së, pas NATO-s dhe BE-së. Dhe tani ky Trump shumë i “fortë” u përul para ajatollahëve, duke i lënë vendet e Gjirit të paguajnë 300 miliardë dollarë dëmshpërblime për Iranin. Një vepër që na bën të qeshim me lot, por pas të qeshurave na mbeten vetëm lotët. Regjimi iranian që Trump do ta kishte rrëzuar tani jo vetëm që ka mbijetuar, por po terrorizon përsëri të gjithë Lindjen e Mesme dhe botën. Trump humbi ndaj Iranit, por mundi botën. Tani struktura transatlantike e vitit 1945 është goditur në zemër pikërisht nga Trump. Për shkak të tij, tani është fundi i binjakeve financiarë të Bretton Woods, fundi i logjikës së Dumbarton Oaks dhe fundi i rendit botëror të vendosur pas Luftës së Dytë Botërore.

Bota sot nuk është më ajo që ishte dikur, dhe Perëndimi po i ngjan gjithnjë e më shumë “perëndimit të egër”. Për shkak të aventurave të çmendura të Trump, republikanët ndoshta do të humbasin zgjedhjet e vjeshtës. Netanyahu gjithashtu. Irani mund të zhvillojë një program të fshehtë bërthamor, si Koreja e Veriut, dhe pastaj të provojë se askush nuk mund t’i bëjë asgjë në një botë ku nuk ka më Kombe të Bashkuara, as Këshill Sigurimi, as agjenci të specializuara (për financa, shëndetësi, tregti, ushqim, telekomunikacion, arsim dhe kulturë, etj.). Por ka kaos global, ka luftëra, korrupsion, krim, injorancë, migrim të pakontrolluar dhe sigurisht ekziston klasa politike më e korruptuar. Tani vetëdija për atë që është e mirë dhe normale është zhdukur. Kemi gjithnjë e më shumë njerëz pa rroba, por edhe shumë rroba pa njerëz!

Lojtarë të rinj!

Teknologjia ka lejuar që dronët që kushtojnë vetëm dy ose tre mijë dollarë të shkatërrojnë objektiva me vlerë qindra miliona dollarë. Rusia është gjithnjë e më e pafuqishme, edhe Shtetet e Bashkuara janë gjithashtu të pafuqishme, për shkak të politikave të çmendura të Trump. Tani ukrainasit nuk janë më të varur nga SHBA-të pasi përdorin inteligjencën e tyre artificiale për të shkatërruar objekte të vlefshme energjetike thellë në territorin rus. Politikat e çmendura të Trump ndaj BE-së e kanë detyruar Evropën të qëndrojë në këmbët e veta. Julie Norman, një profesoreshë e shkencave politike në University College London, thotë se Doktrina e Personit të Çmendur është ende në fuqi. “Është shumë e vështirë të dish se çfarë po vjen nga dita në ditë”, thotë ajo. “Dhe kjo ka qenë gjithmonë qasja e Trump”. Dhe samiti i NATO-s në Hagë ishte një shfaqje e lajkatimit përçmues. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, i kishte dërguar më parë Presidentit Trump (si “I dashur Donald”) një mesazh me tekst, të cilin Trump e bëri publik. “Urime – I dashur Donald – dhe faleminderit për veprimin tuaj vendimtar kundër Iranit, ky ishte vërtet i jashtëzakonshëm”, shkroi ai! Lidhur me njoftimin se të gjithë anëtarët e NATO-s kanë rënë dakord të rrisin buxhetet e tyre të mbrojtjes në 5 përqind të PBB-së, ai shtoi: “Ju do të arrini diçka që ASNJË president nuk ka arritur ta bëjë në dekada.”! Por, Anthony Scaramucci, ish-drejtori i komunikimit i Trump, tha: “Z. Rutte, ai po përpiqet t’ju poshtërojë. Ai është shtrirur diku te Air Force One dhe po qesh me ju.” “Teoria e të çmendurit” funksionon kudo përveç në Teheran. Atje, funksionon “teoria e vazelinës”. Trump ishte i zënë duke njoftuar se Meloni i ishte “lutur” Trumpit për një foto së bashku. Ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani dërgoi një mesazh të ashpër nëpërmjet rrjetit social X. “Fjalët serioze dhe fyese të Presidentit Trump drejtuar Kryeministres Maloni kanë ofenduar të gjithë Italinë”, shkroi Tajani dhe anuloi vizitën e tij të planifikuar në Shtetet e Bashkuara.

“Disa muaj më parë, deri në 52% e amerikanëve mbështetën largimin e Trump nga detyra sipas Amendamentit të 25-të, ose impiçmentit, i cili do ta largonte presidentin nga detyra. Më shumë se 70 demokratë në Kongresin e SHBA-së kanë bërë thirrje hapur për aktivizimin e menjëhershëm të Amendamentit të 25-të të Kushtetutës së SHBA-së, i cili do t’i transferonte kompetencat zëvendëspresidentit. Shumë të anketuar e konsiderojnë Trumpin një “turp të gjallë” për SHBA-në. Debati i tij me Zelenskyn në Zyrën Ovale nuk ishte i rastësishëm. Shënjestra ishin mineralet ukrainase.

Trump u ka premtuar mbështetësve të tij se do t’i japë fund përfshirjes së Amerikës në “luftërat e përjetshme” në Lindjen e Mesme. Vendimi i tij për të sulmuar objektet bërthamore të Iranit është ndoshta zgjedhja më e paparashikueshme politike. Profesor Steven Dash, një astrofizikan i njohur, thotë: “Mendoj se tani është shumë e mundshme që Irani të marrë një vendim për të bërë armë bërthamore. Dhe kështu nuk do të më habiste nëse ata tani qetësohen dhe bëjnë gjithçka konstruktive për të përfunduar armën bërthamore.” Mësimi i Sadam Huseinit dhe Muammar al-Gaddafi është harruar nga diktatorët iranianë që vranë mbi 20,000 protestues të rinj, të gjithë në emër të Allahut! Prandaj, iranianët do të ndiejnë një nevojë të dëshpëruar për një pengesë superiore dhe do t’i shohin Sadamin dhe Gaddafin si shembuj negativë dhe Kim Jong-un e Koresë së Veriut si një shembull pozitiv.

Pesë vjet më parë, kur Presidenti Trump urdhëroi vrasjen e komandantit të IRGC-së Qassem Soleimani në një sulm me dron në Bagdad, shumë menduan se kjo do t’i ndodhte çdo diktatori tjetër. Por Trump e spastroi kabinetin e tij nga profesionistët, dhe tani atje injoranca është më e rrezikshme se armët bërthamore. Ne këtë e dimë më së miri këtë këtu në Maqedoni.

Maqedonia pa busull!

Duke parë të gjithë këtë mozaik situatash, Maqedonia është në një situatë jashtëzakonisht të keqe. Me një zë të fortë dhe prova të dobëta, ajo mbetet e vetme dhe po luan bixhoz me të ardhmen e saj. Aleati i saj informal (Serbia) është në prag të luftës civile. Hungaria është shpëtuar nga Orbani, dhe Vuçiç ndoshta po shkon drejt rrëzimit. “Heroi” ynë Dodik është shitur te amerikanët. Mali i Zi dhe Shqipëria janë në prag të BE-së. Maqedonia mbetet pa asnjë aleat të vetëm në një trazirë kaq intensive gjeostrategjike rajonale. Marrëveshja midis Trump dhe Putin përjashton Rusinë nga Ballkani, ndërsa SHBA-të kanë pak interes të angazhohen në këtë rajon problematik. BE-ja ndoshta do të përqendrohet në Ukrainë dhe Moldavi me shumë para. Do të investojë shumë në një Ukrainë të ardhshme ushtarakisht neutrale, me qëllim që të ndikojë ekonomikisht në ndryshimin e regjimit të Putinit.

Kemi krijuar një shtet plot me njerëz bosh. Nëse Kryeministri ka të paktën pak patriotizëm aq sa shet veten, le të miratojë një ligj për konfiskimin e pronës, origjina e së cilës nuk mund të provohet. Kjo është më mirë sesa të vazhdosh të shesë gjëra të pakuptimta si projekte. Por për fat të keq disa njerëzve nuk u duhet t’u thuhet më shumë sesa mund të kuptojnë.