SHBA dhe Izraeli e sulmuan Iranin, gjithçka që po ndodh

Hollësitë për një sulm të supozuar nga SHBA-ja dhe Izraeli ndaj një shkolle për vajza në Minab, në jug të Iranit, mbeten të paqarta.

Zyrtarë iranianë dhe mediat shtetërore kanë deklaruar se sulmi vrau 40–85 njerëz, kryesisht vajza të reja. Video nga vendi i ngjarjes shfaqin rrënoja dhe çanta të shpërndara.

Presidenti iranian, Masud Pezeshkian, e dënoi atë që e quajti “akt barbar” që ka “shkaktuar dhimbje të thellë në zemrat e popullit iranian”.

Radio Farda e Radios Evropa e Lirë ka mësuar për shpërthime të dëgjuara në qytetet Teheran, Karaj dhe Garmdareh.

Agjencitë e lajmeve brenda Iranit kanë raportuar se një shpërthim i fortë është dëgjuar në Teheran në mbrëmjen e së shtunës.

Raporte të ngjashme për shpërthime janë shfaqur edhe nga disa qytete të tjera në mbarë Iranin, sipas burimeve të pavarura të lajmeve.

Agjencia e lajmeve Reuters raporton se Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth 20 për qind e naftës botërore, është mbyllur.

Agjencia britanike e Operacioneve të Tregtisë Detare njoftoi të shtunën se ka marrë disa raportime nga anije që operojnë në Gjirin Persik, të cilat kanë thënë se kanë pranuar mesazhe për mbylljen e Ngushticës së Hormuzit.

Nuk ka ndonjë konfirmim nga Irani deri tani.

Ngushtica e Hormuzit është një grykë e vogël, por rreth 20 për qind e naftës së botës qarkullon nëpër të – apo mbi 15 milionë fuçi çdo ditë.

Shtetet sikurse Arabia Saudite, Iraku, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Katari – madje edhe vetë Irani – varen nga kjo ngushticë për të eksportuar naftë dhe gaz.

Prandaj, nëse ajo mbyllet, ndikimi ndihet në gjithë botën.

Irani ka kërcënuar me mbyllje të ngushticës edhe në të kaluarën.

Dhe, teknikisht mundet ta bëjë këtë – duke e bërë kalimin nëpër të shumë të rrezikshëm, ose edhe duke ndalur përkohësisht mallrat.

Irani ka ndërtuar fuqi të madhe në rajon: anije të shpejta sulmuese, mina detare dhe raketa kundër anijeve.

Ministri i Brendshëm Iranian, Amir Nasirzadeh dhe komandanti i Gardës Revolucionare të Iranit, Mohammed Pakpur raportohet të jenë vrarë në sulmet izraelite, kanë thënë dy burime të afërta me operacionet, raporton agjencia e lajmeve Reuters.

Më herët gjatë ditës, mediat izraelite kanë raportuar se Pakpur, Nasirzadeh dhe shefi i inteligjencës së Iranit janë vrarë si pasojë e sulmeve.

Ministri i Jashtëm Iranian, Abbas Araqchi ka thënë se liderët më të lartë iranianë janë gjallë dhe që pothuajse “të gjithë zyrtarët janë të sigurt dhe mirë”.

Ai e ka pranuar për rrjetin televiziv amerikan NBC se mund të ketë humbje në mesin e zyrtarëve ushtarakë, duke thënë se “mund të kemi humbur një ose dy komandantë, por ai nuk është problem i madh. Jemi duke e menaxhuar situatën”.

Araqchi ka thënë se Irani nuk po synon të zgjerojë konfliktin dhe nuk synon t’i sulmojë vendet fqinje, mirëpo bazat amerikane në ato vende, si shenjë vetëmbrojtjeje.

Kur është pyetur direkt për liderin suprem të Iranit, Ayatollah Ali Khamenei dhe presidentin Masud Pezeshkuan, ai ka thënë: “Me aq sa di, po, ata janë gjallë”.

Një takim urgjent i Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara është thirrur më vonë gjatë së shtunës në Nju Jork.

Thirrje për takim kanë bërë Bahreini, Kolumbia, Kina, Rusia dhe Franca.

Njoftimi vjen pasi Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres i ka dënuar sulmet e së shtunës në Lindje të Mesme.

Një zyrtar i ushtrisë izraelite ka thënë se “figura të larta” të regjimit iranian janë “eliminuar” pas sulmeve të së shtunës, pa përmendur emra specifikë.

Zyrtari ka thënë se tri qendra ku ishin mbledhur pjesëtarë të Qeverisë iraniane janë goditur në të njëjtën kohë.

Sipas tij, ushtria izraelite ka qenë në “bashkëpunim të ngushtë” me ushtrinë amerikane dhe e ka ndërtuar një listë “të gjatë dhe të vlefshme” të shënjestrave.

Analistët thonë se synimi i administratës Trump duket të jetë ose detyrimi i Iranit për një marrëveshje shumë më kufizuese, ose krijimi i kushteve që mund të çojnë në destabilizimin apo edhe kolapsin e regjimit.

Zëdhënësi i Shoqatës së Gjysmëhënës së Kuqe në Iran ka thënë se mbi 20 provinca janë prekur në gjithë shtetin nga sulmet amerikane dhe izraelite të së shtunës.

Mojtaba Khaledi ka raportuar se ekipet për kërkim-shpëtim janë duke punuar për t’i identifikuar të plagosurit dhe vdekurit, pas një sulmi në një shkollë në qarkun Minab.

Ai u ka bërë thirrje qytetarëve që të mbajnë “distancë 100-metërshe” nga zonat e prekura dhe të shmangin tubimet nëpër ato lokacione.

Më herët gjatë ditës, guvernatori i Minabit, qytet në jug të Iranit, ka thënë se 40 nxënës janë vrarë si pasojë e sulmeve amerikano-izraelite.

Radio Evropa e Lirë nuk ka mundur të verifikojë këtë pretendim në mënyrë të pavarur.

Izraelitët nëpër qendrat e strehimit në shtetin e tyre, pas nisjes së sulmeve amerikane dhe izraelite kundër Iranit. Irani është zotuar se do të kundërpërgjigjet.

Zyrtarë të lartë amerikanë u kanë thënë gazetarëve se deri më tani nuk është raportuar për viktima amerikane nga sulmet hakmarrëse iraniane kundër bazave ushtarake amerikane në Bahrein, Kuvajt, Jordani, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katar.

Presidenti i Francës, Emmanuel Macron ka reaguar ndaj zhvillimeve në Lindje të Mesme, duke thënë se “shpërthimi i luftës mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit, bart pasoja të thella për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare”.

Duke e përshkruar përshkallëzimin si “të rrezikshëm për të gjithë”, ai ka thënë se regjimi iranian “duhet ta kuptojë se nuk ka mundësi tjetër përveç angazhimit me bindje të mira në negociata, për t’iu dhënë fund programeve bërthamore dhe të raketave balistike, si dhe aktiviteteve rajonale destabilizuese”.

“Populli iranian duhet të ketë mundësi të ndërtojë të ardhme të lirë”, ka thënë ai në një postim të X, duke bërë të ditur se kërkon takim urgjent të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, teksa do të konsultohet me aleatë evropianë dhe rajonalë.

Kryeministri i Australisë, Anthony Albanese ka thënë se shteti i tij “qëndron me popullin guximtar të Iranit, në betejën e tyre kundër shtypjes”.

Në një postim në X, ai ka thënë se Australia mbështet Shtetet e Bashkuara “teksa veprojnë për të parandaluar Iranin nga posedimi i armës bërthamore dhe që Irani të mos vazhdojë të kërcënojë paqen dhe sigurinë ndërkombëtare”.

Ai e ka përshkruar regjimin iranian si “forcë destabilizuese” që “nuk mund të lejohet kurrë të zhvillojë armë bërthamore”.

Albanese ka thënë se thirrjet ndërkombëtare ndaj Teheranit për t’i respektuar “të drejtat e njeriut dhe liritë themelore të shtetit iranian nuk janë dëgjuar”, teksa ka shtuar se “një regjim që shtyp dhe vret popullin e tij për të mbajtur pushtetin, nuk ka legjitimitet”.

Pas sulmeve, shumë kompani ajrore ndërkombëtare i kanë anuluar fluturimet në mbarë Lindjen e Mesme.

Sipas të dhënave nga Flightradar24, hapësira ajrore midis Iranit dhe Irakut ishte e zbrazët mëngjesin e së shtunës. Këto janë vetëm disa nga kompanitë që kanë pezulluar ose anuluar fluturimet:

• Turkish Airlines ka anuluar fluturimet drejt disa destinacioneve në Lindjen e Mesme pasi disa shtete mbyllën hapësirën e tyre ajrore.
  Fluturimet për në Liban, Siri, Irak, Iran dhe Jordani janë anuluar deri më 2 mars.
  Fluturimet për në Katar, Kuvajt, Bahrein, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Oman janë anuluar për sot.
• Air France i ka anuluar fluturimet për dhe nga Tel Avivi në Izrael dhe Bejruti në Liban për ditën e shtunë.
• KLM e ka pezulluar më herët linjën Amsterdam – Tel Aviv.
• Kompania gjermane Lufthansa i ka pezulluar fluturimet për dhe nga Tel Avivi (Izrael), Bejruti (Liban) dhe Omani deri më 7 mars, si dhe fluturimet për dhe nga Dubai gjatë së shtunës dhe të dielës.
• Wizz Air i ka pezulluar fluturimet për dhe nga Izraeli, Dubai, Abu Dhabi dhe Aman deri më 7 mars.
• Japan Airlines i ka anuluar fluturimet nga Tokio për në Doha, si dhe fluturimin e kthimit më 1 mars.

Një zyrtar izraelit ka thënë për agjencinë e lajmeve Reuters se, Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli e kanë shënjestruar liderin suprem të Iranit, Ayatollah Ali Khamenei dhe presidentin iranian, Masud Pezeshkian në sulmet e së shtunës, mirëpo rezultati nuk dihet ende.

Megjithatë, agjencitë iraniane të lajmeve kanë raportuar se Pezeshkian, shefi i gjyqësorit Gholamhossein Mohseni Ejei, dhe ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi “gëzojnë shëndet të mirë”.

Mbikëqyrësi i të drejtave digjtale, Netblocks raporton se Irani tani po përballet me “ndërprerje pothuajse totale të internetit”.

Muajin e kaluar qasja në internet në Iran ishte bllokuar për një kohë relativisht të gjatë, teksa zhvilloheshin protesta kundër regjimit.

Grupet për të drejta të njeriut patën thënë se autoritetet kanë vepruar ashtu për t’i fshehur shkeljet e të drejtave të njeriut nga ana e forcave të sigurisë, të cilat i kanë shtypur protestat me dorë të hekurt.

Shpërthime dhe sirenat janë dëgjuar edhe në kryeqytetin e Katarit, Doha.

Ministria e Mbrojtjes e Katarit ka thënë se i ka parandaluar me sukses “disa sulme që shënjestruan territorin e shtetit”, sipas medias shtetërore.

Një zyrtar i Katarit ka thënë për agjencinë e lajmeve AFP se sistemet amerikane Patriot e kanë kapur një raketë iraniane.

Në Katar gjendet baza ajrore më e madhe amerikane në rajon, Al Udeid.

Ushtria izraelite ka thënë në përditësimin e fundit se forca e saj ajrore është duke kryer “një numër të madh sulmesh në shënjestrat ushtarake” në perëndim të Iranit.

Më herët në mëngjes, për shpërthime është raportuar në qytetet perëndimore iraniane, Kermanshan dhe Tabriz.

Mediat perëndimore janë duke raportuar se ka shpërthime edhe në Bahrejn, dhe tashmë janë lëshuar sirenat në mbarë vendin.

Në këtë shtet gjendet flota e pestë e marinës amerikane.

Në një video-mesazh të publikuar në rrjete sociale, Reza Pahlavi – djali i shahut të fundit të Iranit – ka thënë se “momente vendimtare kemi përpara” dhe ka pretenduar se ndihma e premtuar nga presidenti amerikan “tani ka arritur”, duke e përshkruar atë si “intervenim humanitar” që shënjestron “Republikën Islamike – aparatin e saj shtypës dhe makinerinë vrastare – dhe jo shtetin dhe kombin e mrekullueshëm të Iranit”.

Ai ka shtar se “fitorja përfundimtare do të arrihet prej nesh” dhe që “koha për t’u kthyer sërish në rrugë është afër”.

Duke iu drejtuar forcave të sigurisë, ai ka thënë se “ju jeni betuar për ta mbrojtur Iranin dhe popullin iranian, jo për ta mbrojtur Republikën Islamike”, teksa u ka bërë thirrje atyre që t’i bashkohen popullit, apo të fundosen me regjimin e liderit suprem, Ayatollah Ali Khamenei.

Pahlavi i ka bërë thirrje edhe presidentit amerikan, Donald Trump që të ketë kujdes maksimal për t’i mbrojtur jetët e njerëzve, dhe u ka thënë iranianëve të qëndrojnë nëpër shtëpitë e tyre tani për tani.

“Ne jemi shumë afër fitores përfundimtare”.

Izraeli: Irani po kundërpërgjigjet me raketa