Nesër në Ankara fillon Samiti i NATO-s, policia ndaloi mbi 100 protestues
Liderët e NATO-s do të mblidhen në Ankara në një samit të martën dhe të mërkurën, mes presionit të presidentit amerikan Donald Trump që Evropa të rrisë shpenzimet për mbrojtjen dhe pas muajsh tensionesh transatlantike lidhur me luftën në Iran dhe çështjen e Grenlandës. Kritikat e shpeshta të Trump ndaj NATO-s, së bashku me njoftimin për tërheqjen e trupave amerikane nga Evropa dhe rishikimin gjashtëmujor të pranisë ushtarake amerikane në kontinent, kanë shtuar pasigurinë brenda aleancës, raporton Reuters.
Administrata e Trump ka këmbëngulur që Evropa të rrisë investimet në mbrojtje dhe të marrë përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e kontinentit. Zyrtarët presin që liderët të përqendrohen në përparimin drejt objektivave për shpenzimet e mbrojtjes, rritjen e prodhimit të industrisë së mbrojtjes dhe mënyrën se si do të realizohet transferimi i barrës nga SHBA-ja te Evropa.
Në samit do të marrin pjesë liderët e 32 vendeve anëtare të NATO-s, përfshirë edhe Donald Trump.
Gjithashtu pritet që presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, presidenti i Koresë së Jugut, Lee Jae-myung, presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, dhe presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, t’u bashkohen liderëve të NATO-s në një darkë pune të martën në mbrëmje. Liderët evropianë do të përpiqen t’i tregojnë Trump se po e përmbushin premtimin e dhënë në samitin e Hagës vitin e kaluar për të shpenzuar 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen dhe masat e lidhura me të deri në vitin 2035.
“Në vitin 2025, aleatët evropianë dhe Kanadaja rritën investimet e tyre në nevojat themelore të mbrojtjes me më shumë se 139 miliardë dollarë. Ne po ndërtojmë të ardhmen: një Evropë më të fortë në një NATO më të fortë – një aleancë të modernizuar. Aleatët evropianë dhe Kanadaja, në bashkëpunim me Shtetet e Bashkuara, po marrin përgjegjësi më të madhe për mbrojtjen e Aleancës”, pritet të thuhet në deklaratën e samitit, sipas tekstit të siguruar nga Reuters.
Anëtarët e NATO-s pritet të rikonfirmojnë mbështetjen për Ukrainën dhe të premtojnë ndihmë të mëtejshme.
Për vitin 2026, aleatët zotohen të sigurojnë 70 miliardë euro në pajisje ushtarake, ndihmë dhe trajnime për Ukrainën, si dhe konfirmojnë angazhimin për të ruajtur të paktën të njëjtin nivel mbështetjeje edhe në vitin 2027. Një pjesë e financimit do të vijë nga zotimet ekzistuese dypalëshe dhe nga një linjë kredie e Bashkimit Evropian prej 60 miliardë eurosh për investime dhe blerje në mbrojtjen e Ukrainës gjatë viteve 2026–2027. Nuk pritet që Shtetet e Bashkuara të kontribuojnë me fonde.
Ndërsa samiti i vitit të kaluar u përqendrua në miratimin e një angazhimi të ri për rritjen e shpenzimeve ushtarake, zyrtarët duan që takimi i këtij viti të fokusohet në rritjen e prodhimit të armëve dhe zhvillimin e inovacionit në sektorin e mbrojtjes. NATO do të organizojë të martën në Ankara një forum të industrisë së mbrojtjes, ku pritet të shpallen kontrata me vlerë dhjetëra miliarda dollarë.
Përfaqësuesit evropianë janë të shqetësuar se lufta në Iran dhe pakënaqësia e Trump ndaj qeverive evropiane për reagimin e tyre ndaj saj mund ta lënë në hije samitin.
Në deklaratën përfundimtare të samitit pritet që liderët të theksojnë se aleatët besojnë se Irani nuk duhet të zotërojë kurrë armë bërthamore dhe t’i bëjnë thirrje Teheranit të respektojë plotësisht lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit.
Në prag të samitit, në rrugët e Ankarasë u mbajtën protesta kundër NATO-s të organizuara nga Partia Komuniste e Turqisë (TKP). Autoritetet turke ndaluan më shumë se 100 persona, ndërsa forcuan masat e sigurisë në kryeqytet, ndaluan protestat, vendosën barrikada dhe mbyllën rrugë në shumë pjesë të qytetit.