Mos e ngrohni ushqimin disa herë dhe pini ujë të ambalazhuar nëse shkoni për herë të parë në një vend
Salmoneloza, intoksikacionet ushqimore, infeksionet me Escherichia coli, shigeloza (dizenteria) janë sëmundjet më të shpeshta që transmetohen përmes ushqimit dhe ujit gjatë periudhave të ngrohta të vitit, kur temperaturat e larta rrisin rrezikun e shfaqjes së infeksioneve të zorrëve. Sëmundjet që transmetohen përmes ushqimit dhe ujit në fakt shfaqen pasi në organizmin e njeriut futen ushqime ose ujë të kontaminuar me agjentë infektivë ose toksikë. Në pothuajse 90 përqind të rasteve, këto sëmundje shkaktohen nga bakteret, por mund të shkaktohen edhe nga agjentë të tjerë infektivë (viruse, parazitë), transmeton Portalb.mk.
“Kur temperaturat janë më të larta, enteroviruset janë më aktive – shigela, e cila shkakton sëmundjen e dizenterisë, lloje të ndryshme të Escherichia coli, si dhe protozoarët. Gjatë udhëtimeve shfaqet edhe diarrea e udhëtarëve, veçanërisht për shkak të ujit. Për shembull, banorët vendas në Ohër e pinë atë ujë nga rrjeti i tyre i ujësjellësit dhe ajo Escherichia coli nuk u shkakton asgjë. Por, nëse dikush vjen nga jashtë dhe e pi për herë të parë, mund të ketë probleme, më së shpeshti diarre. Duhet që kudo ku shkohet për herë të parë të përdoret ujë i ambalazhuar në shishe”, thotë prof. dr. Nikolla Panovski, mikrobiolog dhe profesor në Fakultetin e Mjekësisë.
Ai thekson se duhet pasur kujdes edhe me pirjen e ujit të çezmës në vendbanime më të vogla.
“Ujërat nga puset mund të jenë të ndotura, pra të përziera me ujëra të zeza. Prandaj duhet shmangur pirja e tyre. Edhe pas reshjeve të rrëmbyeshme duhet pasur kujdes, sepse ai ujë depërton në nëntokë dhe mund të përzihet me ujin e pijshëm. Kjo ndodh më shpesh në pranverë dhe në vjeshtë; këto janë epidemi hidrike”, shton Panovski.
Sa i përket ushqimit, ai thotë se ushqimi duhet të trajtohet termikisht, por gjithashtu nuk duhet të lihet për një kohë të gjatë në temperatura të larta.
“Ushqimi i gatuar nuk duhet të ngrohet disa herë. Për shembull, spinaqi nuk duhet të ringrohet disa herë, sepse lëshon toksina”, shton Panovski.
Më të ndjeshmit ndaj helmimeve ushqimore janë fëmijët, të moshuarit, gratë shtatzëna dhe personat me sistem imunitar të dobët. Simptomat më të shpeshta që mund të shfaqen pas konsumimit të ushqimit dhe ujit me siguri të dyshimtë shëndetësore janë të vjellat, diarrea, temperatura e lartë trupore, dhimbja e kokës dhe marramendja, përthithja e dëmtuar e lëndëve ushqyese, dhimbjet dhe ngërçet në bark, si dhe infeksione shoqëruese në organe të tjera.
Edhe në Institutin e Shëndetit Publik (ISHP) paralajmërojnë se ruajtja e ushqimit të përgatitur në temperaturë dhome, veçanërisht gjatë muajve të nxehtë të verës, mundëson shumimin e shpejtë të agjentëve infektivë dhe çlirimin e toksinave të tyre, gjë që është shkaku më i shpeshtë i sëmundjeve që transmetohen përmes ushqimit.
“Gjatë muajve të verës dhe në situata kur ka çrregullime në stabilitetin e sistemit të furnizimit me ujë, të shoqëruara me mungesë të herëpashershme të ujit të pastër, rritet rreziku i shfaqjes dhe përhapjes së sëmundjeve që transmetohen përmes ushqimit dhe ujit të ndotur. Temperaturat e larta përshpejtojnë kontaminimin dhe shumimin e mikroorganizmave, ndërsa mungesa e ujit të pastër e vështirëson higjienën personale, përgatitjen dhe ruajtjen e ushqimit”, thuhet në rekomandimet për parandalimin e sëmundjeve që transmetohen përmes ujit dhe ushqimit.
Sa i përket rekomandimeve, duart duhet të lahen para marrjes së ushqimit dhe gjatë përgatitjes së tij.
“Lani duart pas përdorimit të tualetit. Mbani të pastra sipërfaqet e punës ku përgatitni ushqimin. Mbroni hapësirën e kuzhinës dhe ushqimin nga insektet, kafshët dhe dëmtuesit e tjerë. Mos konsumoni ushqime të papërpunuara me origjinë shtazore (mish dhe produkte mishi, qumësht dhe produkte qumështi, vezë). Trajtimi termik i ushqimit duhet të jetë mjaftueshëm i gjatë dhe në temperaturë të mjaftueshme për të shkatërruar bakteret dhe toksinat e tyre. Gjatë ringrohjes së ushqimit, ai duhet të nxehet plotësisht. Duhet shmangur përgatitja dhe konsumimi i ushqimeve nga produkte të freskëta shtazore të papërpunuara termikisht (kremra, akullore, djathëra kremozë). Përpunimi i ushqimit të papërpunuar dhe i atij të gatuar duhet të bëhet në sipërfaqe të ndryshme pune, me mjete të ndryshme dhe në enë të ndryshme. Perimet e freskëta, frutat dhe sallatat duhet të lahen mirë nën rrjedhë të fortë uji – para ngrënies, prerjes ose gatimit, madje edhe kur qërohen”, thuhet në rekomandimet e ISHP-së.