Mes fluturimit dhe harresës: një reflektim për 8 Marsin

Shkruan: Kujtime Arifi

Ky 8 Mars më gjeti në një gjendje konfuzioni, ose si do ta kisha quajtur në psikoterapi, në mes të shumë polariteteve. Gjendje të ndryshme mendore, shpirtërore dhe trupore janë prezente në mua këtë ditë “feste”.

Pak ditë më parë, gruaja e cila ndoshta sot do të kishte pritur një trëndafil feste nga unë dhe një teddy bear të vogël për vajzën e saj, zgjodhi që këtë pritje ta shumëzojë me zero dhe, bashkë me të bijën, të hidhet në fluturimin, që ajo sigurisht e ka quajtur fluturim drejt lirisë, nga ballkoni i saj në katin e pestë.

Trëndafili dhe teddy më mbetën në dorë. A thua vallë do t’ia kisha dërguar po të mos kishte kryer këtë akt? A thua vallë do ta kisha njohur një rebele me shkas si kjo, që ma kujtoi Virginia Woolf dhe Sylvia Plath, dy femrat e mia të preferuara, sikur kjo grua të mos kishte kryer fluturimin kah çlirimi?

E njëjta ditë e sotme më bën të trishtë kur mendoj se pak ditë pas këtij akti, një shtet për të cilin unë vija duart në zjarr se është demokracia vetë, një shtet si United States zgjedh ta manifestojë demokracinë “në thonjëza”, duke granatuar internatin femëror në Iran, edhe atë në muajin mars — muaj të cilin ne femrat e bënim llogari si muajin tonë, si muajin kur burri na përkushtohet pak më butë.

Paradoksi më i madh që lind në mua është shqetësimi që ma krijon kjo kohë, ky shekull, ku nëse unë manifestoj mendimin ose përkrahjen time, del se jam tifoze e njërit ose tjetrit grup. Më e vështira këtu është ta shpjegoj se jeta e njeriut nuk është lojë futbolli në stadiumin Bernabéu dhe ne vendosim nëse jemi me klubin Barcelona apo me Real Madrid.

Në këtë rast e njoh mirë ndjenjën e tifozit. Jam tifoze e flaktë e Inter Milan dhe kjo ndjenjë është diçka krejt ndryshe nga ndjenja që më krijohet nga lufta për të drejtën e njeriut, për një jetë që ai vetë e ka zgjedhur.

Mendoj sa mund të ndikoj unë në botë, sa rol mund të luaj për të mbrojtur së paku gjininë time në këtë botë që sikur po zgjedh orientimin kah feudalja. Çka mund të bëj unë për të mbrojtur femrën, ose së paku vajzën e mitur, që rrugën drejt lirisë të mos e shohë në fluturimin nga ballkoni drejt një bote iluzionesh?

E pajisur me ndjenja të fuqishme intelektuale dhe shpirtërore, vesha një palë xhinse të thjeshta dhe një këmishë që e mora nga sirtari i nënës time, e cila ndërroi jetë nga COVID-19, dhe me motivimin që do ta kishte ajo, u nisa për në vendin tim të punës.

Jam bibliotekiste në një shkollë fillore, pra bashkëpunëtore profesionale, dhe studente shumë aktive në shoqatën UVID, shoqatë për trajnimin e psikoterapistëve të ardhshëm të Gestaltit, shoqatë që u shndërrua në bekimin tim.

Me këtë entuziazëm shkoj në shkollë, me mendimin se shkolla kohët e fundit është institucion ku shumica e të punësuarve janë mësuese femra dhe po ashtu numri i nxënëseve vajza është në rritje. Shkoj me mendimin se sot do të mund të ndikojmë te nxënëset tona që ardhmëria e tyre është në duart e tyre; që ëndrrat e tyre, edhe pse me vështirësi, mund të realizohen; që roli i tyre në shoqëri mund të jetë një influencë konstruktive për rritje dhe zhvillim të po asaj shoqërie.

Me këtë entuziazëm futem në shkollë dhe rrethohem nga dëshpërimi. Nëpër korridore takoj nëna, nxënëse dhe mësuese me buzëqeshje – një buzëqeshje që Friedrich Nietzsche e krahason me buzëqeshjen e deles në veprën e tij “Mbi dobinë dhe dëmin e historisë për jetën” . Ai e përdor këtë imazh për të treguar se kafsha jeton në mënyrë “ahistorike”, sepse harron menjëherë atë që i ndodh dhe nuk mban barrën apo përgjegjësinë e ngjarjes ndaj saj.

Nënat në korridoret e shkollës sikur kishin harruar se para pak ditësh, të abuzuara nga një monstrum, një nënë zgjodhi vdekjen bashkë me fëmijën e saj. Nënat aq të preokupuara se sa të holla të vendosin në zarfet e mësueseve për dhuratën e 8 Marsit, sikur i iknin përgjegjësisë t’u shpjegojnë fëmijëve të tyre se kjo ditë nuk lindi për të bërë paketime akuariumesh dhe shportash për mësueset, por lindi që edhe vajzat, por edhe djemtë, ta mësojnë se femra nuk është krijesë për dhunim; se femra nuk është krijesë që një herë në vit t’i paketosh një palë këpucë dhe ta bësh të lumtur, por është lumturia vetë.

Nuk e di pse kisha një pritje që mësueset sot do ta tregonin gatishmërinë për të ndikuar në stabilitetin dhe konstruktivitetin e shoqërisë duke përgatitur aktivitete si: një lule për vajzat viktima në botë, një lule për nënat viktima në botë, një libër për nxënëset në klasë.

Nëna ime Nadire, këmishën e së cilës sot e kam veshur me dashuri dhe vlerësim, sigurisht do ta kishte bërë këtë. Ajo ishte një person që ideal kishte emancipimin e njeriut në Tetovë dhe të femrës në veçanti. Ishte një mësuese që në 8 Mars kërkonte nga nxënësit e saj të ndikojnë në civilizimin e vendit dhe të bëjnë ndonjë përkushtim, qoftë edhe të vogël, për femrat që me aq sakrificë kujdesen për ta.

Në këtë ditë kur femra është objekt i sulmit, i abuzimit narcizoid të sistemit, objekt i nënvlerësimit dhe shfrytëzimit jo të denjë, objekt i mungesës së respektit, unë si femër, si nënë, si bija e nënës Nadire, mbeta në kaosin e polariteteve.

Nuk e dija:
Të jem krenare me lumturinë e mësueseve për këpucët dhe vaucherët e paketuar me aq kosto të lartë nëpër kuti qelqi?!
Të jem e shqetësuar se pikërisht këto kuti qelqi më asociojnë me robërinë që ne e paguajmë vetë nga kuletat e shtrenjta që shpesh i kemi dhuratë nga babai, burri, djali apo gjyshi?!
Të jem e hidhëruar pse nuk u respektua institucioni i dijes dhe ndriçimit siç është shkolla, por u kthye në institucion petullash dhe babinash?!
Të jem e habitur pse mua më dhuroi Loriku një libër të një femre të përkryer si Elif Shafak dhe jo një shportë me çaj rusi dhe kafe turke?!
Apo të jem e lumtur me vdekjen e nënës Nadire, duke e quajtur edhe këtë vdekje një shpëtim që të mos e shohë ku po e sjellim veten ne femrat si kolege, nxënëse dhe fëmijë të saj.

 Epilog

Ndoshta kjo është gjendja më e sinqertë në të cilën mund të gjendet një njeri sot: mes polariteteve, mes krenarisë dhe turpit, mes shpresës dhe dëshpërimit. Ndoshta edhe vetë vetëdija për këtë kaos është një formë rezistence ndaj harresës që na rrethon.

Sepse harresa është më e rrezikshme se tragjedia. Tragjedia të trondit, të zgjon, të detyron të mendosh. Harresa, përkundrazi, të mëson të buzëqeshësh si dele dhe të vazhdosh përpara sikur asgjë të mos ketë ndodhur.

Unë nuk e di nëse mund ta ndryshoj botën. Nuk e di as nëse mund ta mbroj plotësisht gjininë time nga padrejtësitë e këtij shekulli. Por di një gjë: sa herë që një vajzë e re do të hyjë në bibliotekën e shkollës ku punoj, unë do të përpiqem t’i kujtoj se liria nuk gjendet në fluturime të dëshpëruara nga ballkonet, por në mendimin e lirë, në dijen dhe në guximin për të jetuar.

Ndoshta kjo është mënyra ime e vogël për ta vazhduar atë që besonte nëna ime. Që civilizimi nuk ndërtohet me dhurata të paketuara në kuti qelqi, por me njerëz që nuk harrojnë, që nuk heshtin dhe që nuk e pranojnë botën ashtu siç është, pa u përpjekur ta bëjnë pak më njerëzore.

Dhe nëse një ditë një vajzë do ta zgjedhë jetën në vend të fluturimit drejt zbrazëtisë, atëherë ndoshta edhe ky 8 Mars nuk do të ketë qenë i kotë.