ESHR: I kotë skriningu i kancerit të gjirit kur vonohen rezultatet

Programi i Ministrisë së Shëndetësisë për zbulimin e hershëm të sëmundjeve malinje nuk po arrin efektin e pritur, pavarësisht faktit se 22.9 milionë denarë (rreth 370 mijë euro) u shpenzuan për aktivitete skriningu në vitin 2023, thuhet në raportin e Entit Shtetërore të Revizionit (ESHR) mbi punën e ministrisë, transmeton Portalb.mk.  

Programi përfshin skriningun për zbulimin e hershëm të kancerit të qafës së mitrës, zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit dhe zbulimin e hershëm të kancerit të zorrës së trashë, studime kombëtare mbi kancerin e gjirit, kancerin e prostatës, kancerin e mitrës, kancerin e zorrës së trashë dhe kancerin e mëlçisë, si dhe aktivitete për parandalimin dhe diagnostikimin e hershëm të sëmundjeve të mëlçisë brenda Qendrës së sapohapur për Sëmundjet e Mëlçisë. 

Sipas raportit, programi ka përcaktuar popullatën e synuar sipas moshës, por numri i personave që do të mbulohen nga skriningu nuk është përcaktuar, që do të thotë se nuk janë vendosur tregues të matshëm për të vlerësuar suksesin e programit. 

“Me analizën e të dhënave mbi skriningun për zbulimin e hershëm të kancerit të qafës së mitrës dhe zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit, të marra nga ministria dhe ‘Termini im’, përcaktuam se: Ministria nuk ka të dhëna për numrin e personave të ftuar për skrining të kancerit të qafës së mitrës, numrin e personave me anomali qelizore të zbuluara, si dhe numrin e personave me kancer të qafës së mitrës të zbuluar, që do të thotë se Ministria nuk ka të dhëna për të monitoruar suksesin e programit”, thuhet mes tjerash në raport. 

Sipas të dhënave të marra nga “Termini im“, në vitin 2023, 67,590 persona iu nënshtruan testeve PAP për skriningun e kancerit të qafës së mitrës, nga të cilët 32% morën rezultate pas 30 ditësh nga ekzaminimi, ndërsa 25% nuk morën fare rezultate, gjë që ndikon në cilësinë e skriningut. Numri i grave të ftuara dhe të regjistruara për skrining të kancerit të gjirit është 10,869, nga të cilat vetëm 4,918 gra (45%) iu nënshtruan incizimit, dhe 68% e tyre morën rezultate pas 30 ditësh nga ekzaminimi, si një afat i arsyeshëm për marrjen e rezultateve, gjë që çon në moszbulimin në kohë të sëmundjeve të mundshme malinje. 

“Duke marrë parasysh seriozitetin e sëmundjeve malinje dhe nevojën për trajtim urgjent shëndetësor pas diagnozës, mund të konkludohet se qëllimi i këtij Programi të miratuar në përputhje me nenin 16 të Ligjit për Mbrojtjen e Shëndetit nuk është arritur për shkak të mbulimit të pamjaftueshëm, si dhe periudhës së gjatë të lëshimit të rezultateve”, tha Zyra e Auditimit. 

Auditorët i kanë rekomanduar personit përgjegjës në ministri, në bashkëpunim me personat përgjegjës për zbatimin e Programit për Zbulimin e Hershëm të Sëmundjeve Malinje, të ndërmarrë këto aktivitete: të përcaktojë numrin e personave që do të mbulohen nga skriningu, të krijojë monitorim dhe të dhëna për personat e ftuar në skrining, si dhe ata tek të cilët janë zbuluar anomali qelizore dhe ata me sëmundje malinje, si dhe të përcaktojë afatin për lëshimin e rezultateve të skriningut me Programin.